Cước tàu dầu qua eo biển Hormuz lập kỷ lục chưa từng có

Chi phí thuê "siêu" tàu chở dầu đã lần đầu vượt 1,2 triệu USD/ngày trên các tuyến hàng hải từ Trung Đông sang châu Á, khi chiến sự tại Iran làm đảo lộn hành trình vận chuyển và đẩy chi phí năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Tình trạng thiếu hụt những tàu chở dầu lớn nhất thế giới, hay VLCC (Very Large Crude Carriers), đang khiến giá cước trên các tuyến huyết mạch tăng vọt. Các con tàu này có thể chở khoảng 2 triệu thùng dầu, nhưng đang phải đổi hướng và di chuyển xa hơn đáng kể do xung đột, theo Financial Times.

"Siêu" tàu cũng phải nằm chờ ngoài Vùng Vịnh

Theo hãng môi giới tàu biển Braemar, cước vận chuyển dầu từ Trung Đông đến Trung Quốc bằng VLCC đã tăng hơn gấp đôi kể từ cuối tháng 8. Một số tuyến khác cũng ghi nhận mức tăng mạnh. Chi phí vận chuyển dầu từ Brazil đến Trung Quốc đã tăng khoảng 1/3 chỉ trong tuần qua.

“Cước vận tải đã tăng theo cấp số nhân”, Amrita Sen, nhà sáng lập công ty tư vấn Energy Aspects, nhận định. Bà cho rằng chi phí vận chuyển có thể trở thành yếu tố phá vỡ thị trường trong ngắn hạn, khi giá dầu thô sau vận chuyển đến châu Á đã tăng lên gần 150 USD/thùng.

Trong phần lớn năm ngoái, giá thuê VLCC chỉ dao động khoảng 20.000-50.000 USD/ngày. Trước khi chiến sự bùng phát, tình trạng thiếu tàu mang tính cơ cấu đã đẩy cước vận chuyển dầu từ khu vực Vùng Vịnh lên mức kỷ lục 120.000 USD/ngày vào tháng 2, theo Baltic Exchange, đơn vị theo dõi và đánh giá giá cước vận tải biển.

Chi phí vận chuyển dầu tăng vọt đang bắt đầu tác động trực tiếp đến các nhà máy lọc dầu. Một số cơ sở đã phải giảm công suất khi lợi nhuận bị thu hẹp, trong lúc giá nhiên liệu thành phẩm cũng lập đỉnh.

Hiện giá dầu thô Brent đã giảm về quanh 100 USD/thùng trong tuần này, thấp hơn đáng kể so với mức trên 125 USD/thùng được ghi nhận trong thời chiến hồi tháng 4.

Bà Sen dự báo giá dầu thô có thể tiếp tục giảm khi các nhà máy lọc dầu cắt giảm lượng mua.

“Một nhà giao dịch gần đây đã nói rằng mọi người đều muốn có dầu thô nhưng chẳng ai muốn mua nó”, bà kể lại.

Chi phí vận chuyển tăng mạnh một phần do chiến sự tại Vùng Vịnh buộc các nhà máy lọc dầu phải tìm nguồn dầu ở xa hơn, khiến tàu bị giữ trên các tuyến vận tải trong thời gian dài hơn.

“Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang mua dầu từ Brazil, Guyana, Tây Phi hoặc Biển Bắc. Bạn đang nói đến 30-40 ngày di chuyển trên biển”, Martijn Rats, chuyên gia phân tích tại Morgan Stanley, cho biết.

Trong khi đó, dầu vẫn được vận chuyển qua eo biển Hormuz bằng khoảng 60 tàu hoạt động liên tục. Các tàu này đưa dầu ra ngoài rồi chuyển hàng sang những con tàu khác tại Vịnh Oman để tiếp tục hành trình.

Hãng môi giới Clarksons ước tính khoảng 15% đội tàu chở dầu toàn cầu đang phải chờ ngoài khơi Oman.

Cách vận chuyển này cũng gây ra những trì hoãn kéo dài. Các siêu tàu phải chờ bên ngoài Vùng Vịnh để nhận hàng trước khi tiếp tục hành trình.

“Việc chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác đang mất một lượng thời gian khổng lồ”, ông Rats nói. Có trường hợp siêu tàu phải nằm không khoảng 10 ngày chỉ để chờ nhận hàng.

Cước tàu bóp nghẹt lợi nhuận lọc dầu

Bên cạnh đó, các tàu hoạt động tại Trung Đông còn phải đối mặt với chi phí bảo hiểm chiến tranh rất lớn. Trong một số trường hợp, khoản phí này tương đương khoảng 10% giá trị thân tàu, trong khi tại những khu vực xung đột ít căng thẳng hơn, mức bảo hiểm rủi ro chiến tranh thường chỉ khoảng 3% hoặc thấp hơn.

“Vận tải biển không còn là một chi phí bên lề của thị trường dầu mỏ mà đang trở thành yếu tố quyết định giá”, Tom Reed, Trưởng bộ phận phân tích thị trường dầu mỏ tại hãng định giá Argus, nhận định.

Theo ông Reed, cước vận chuyển hiện chiếm khoảng 1/5 chi phí đưa dầu thô đến các nhà máy lọc dầu. Điều này cho thấy những gián đoạn trên biển đang ngày càng truyền trực tiếp vào giá dầu tại điểm giao hàng.

Giá thuê qua eo biển Hormuz tăng khiến tàu chở dầu đi những hành trình dài hơn, làm chi phí đưa dầu tới các nhà máy lọc dầu tăng mạnh. Ảnh: Reuters.

Hiện một số nhà máy lọc dầu tư nhân lớn nhất Trung Quốc đã bắt đầu giảm công suất, theo Argus Media đưa tin tuần trước.

Hengli Petrochemical đã hạ công suất tại nhà máy lọc dầu Dalian, cơ sở có công suất 400.000 thùng/ngày, xuống còn khoảng 80%, từ mức gần tối đa trước đó. Doanh nghiệp này có thể tiếp tục giảm công suất. Rongsheng và Shenghong cũng được dự báo sẽ giảm sản lượng từ cuối tháng 9.

“Chi phí vận chuyển dầu thô đang đạt mức kỷ lục, vì vậy không có gì ngạc nhiên khi điều này bắt đầu tác động đến biên lợi nhuận lọc dầu”, Mary Melton, chuyên gia phân tích tàu chở dầu cấp cao tại Braemar, nói.

Theo bà, vận tải biển hiện chiếm khoảng 20-40% tổng chi phí đưa dầu thô đến nơi tiêu thụ.