Nền tảng cho phát triển bền vững

Sau sáp nhập, phường Ba Đồn là vùng đất có mật độ di tích lịch sử-văn hóa cao, với nhiều di tích được xếp hạng từ cấp tỉnh đến cấp quốc gia. Nổi bật trong đó có đình Lũ Phong, là di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia được công nhận từ năm 1998; mộ tướng Nguyễn Dụng và đình Tượng Sơn được xếp hạng di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia vào năm 2003. Gần đây, đình làng Phan Long cũng được công nhận là di tích cấp tỉnh (tháng 7/2021).

Không chỉ hệ thống di tích vật thể, Ba Đồn còn lưu giữ không gian văn hóa phi vật thể giàu bản sắc. Tiêu biểu là lễ hội khai hạ làng Tượng Sơn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 6/2025. Lễ hội là sinh hoạt văn hóa truyền thống, nơi kết tinh, lan tỏa tinh thần thượng võ, ý chí kiên cường, tình đoàn kết cộng đồng của người dân địa phương.

Theo ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch UBND phường Ba Đồn, việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cách nuôi dưỡng, bồi đắp truyền thống yêu nước, giáo dục đạo đức và niềm tự hào về bản sắc văn hóa quê hương cho thế hệ trẻ, góp phần xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc. Đồng thời, đây cũng là động lực thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ, hướng tới phát triển kinh tế-xã hội bền vững của địa phương.

Các hoạt động văn hóa ở phường Ba Đồn luôn thu hút sự tham gia của đông đảo người dân - Ảnh: H.L

Từ quan điểm đó, công tác gìn giữ, phát huy các giá trị của di sản luôn được triển khai một cách đồng bộ, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự chung tay của người dân.

Một trong những điểm nổi bật là việc duy trì và tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống. Bà Hoàng Thị Bích Thủy, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội, UBND phường Ba Đồn cho hay, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, phân công cụ thể để tổ chức lễ hội trang trọng, an toàn, văn minh, đồng thời vẫn giữ được bản sắc truyền thống. Các nghi thức trong lễ được tổ chức trang nghiêm, tôn kính; còn phần hội được tổ chức lành mạnh, phong phú, phù hợp với thuần phong mỹ tục cũng như đời sống hiện đại. Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, y tế được tăng cường.

Bên cạnh đó, địa phương cũng kiên quyết ngăn chặn các hiện tượng mê tín, dị đoan, lợi dụng lễ hội để trục lợi, bảo đảm không gian lễ hội an toàn, vui tươi, giữ bản sắc văn hóa của địa phương. Qua đó, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp và nâng cao ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng.

Tại phường Ba Đồn, nhiều hoạt động văn hóa dân gian như đấu vật, cướp cù, hát ca trù,… vẫn được gìn giữ và duy trì thường xuyên, tạo sân chơi lành mạnh, đồng thời là nơi trao truyền các giá trị văn hóa giữa các thế hệ. Nhiều bạn trẻ đã chủ động tìm hiểu, tham gia và góp sức trong các hoạt động văn hóa truyền thống. Không chỉ tiếp nhận, họ còn là lực lượng kế thừa, góp phần làm mới cách tiếp cận, tạo nên sức sống bền bỉ cho các di sản văn hóa địa phương.

Công tác bảo tồn di sản tại phường Ba Đồn còn gắn liền với việc phát huy giá trị trong đời sống hiện đại. Các thiết chế văn hóa như đình làng được quan tâm đầu tư, tu bổ, trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng. Sự đóng góp của người dân, đặc biệt là những người con xa quê, đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn các công trình văn hóa mang tính biểu tượng.

Ông Nguyễn Xuân Đức, một người con quê hương Ba Đồn, người đầu tư xây dựng đình làng Phan Long chia sẻ: “Do yêu và gắn bó với quê hương nên tôi đã dồn hết công sức, trí tuệ, tâm lực và tiền bạc để xây dựng lại đình làng. Tôi cảm nhận người dân Ba Đồn sống với nhau tử tế, đoàn kết hơn, vì mỗi lần đến thắp hương, dâng lễ thì họ nói chuyện với nhau, tình cảm ngày càng gắn bó. Tôi cũng rất mừng khi việc tổ chức quản lý đình làng ngày càng chu đáo và đàng hoàng hơn”.

Một yếu tố quan trọng khác là việc tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và ý nghĩa của di sản văn hóa. Thông qua các hoạt động truyền thông, giáo dục, các giá trị truyền thống được lan tỏa sâu rộng, góp phần hình thành ý thức tự giác trong việc gìn giữ và phát huy di sản trong mỗi người dân.

“Trong thời gian tới, địa phương tiếp tục chú trọng gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với đời sống đương đại. Các nghi lễ truyền thống được bảo tồn, thực hành đúng chuẩn mực; đồng thời, các hoạt động văn hóa được tổ chức linh hoạt, phù hợp với điều kiện hiện nay, góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng. Cùng với đó, phường đẩy mạnh xã hội hóa, phát huy vai trò chủ thể của người dân, tăng cường tuyên truyền, quảng bá và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, lan tỏa giá trị di sản; nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, hướng tới xây dựng không gian văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc”, ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch UBND phường Ba Đồn khẳng định.

Trong bối cảnh hiện đại, di sản văn hóa đang đứng trước nhiều thách thức, nhất là nguy cơ mai một do sự tác động của các yếu tố ngoại lai. Tuy nhiên, với những giải pháp đồng bộ và sự chung tay của cả cộng đồng, các giá trị di sản ở Ba Đồn vẫn đang được gìn giữ, phát huy, trở thành nền tảng cho phát triển bền vững.