Nền tảng của tăng trưởng nhanh và bền vững

Kinh tế số có thời điểm đạt tốc độ tăng trưởng khoảng 20%

Đánh giá về định hướng xác lập mô hình kinh tế mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn 2045, PGS.TS Trần Kim Chung - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương cho hay, trong những năm gần đây, Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Những giải pháp này đã góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao của nền kinh tế trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động.

Phát triển khoa học, công nghệ là con đường tất yếu để Việt Nam tăng trưởng hai con số (trong ảnh: dây chuyền sản xuất chíp, thẻ từ của nhà máy MK Smart). Ảnh: Đức Thanh

Tuy nhiên, PGS.TS Trần Kim Chung cho rằng, mô hình tăng trưởng của Việt Nam những năm qua dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và tăng vốn đầu tư, dẫn đến năng suất lao động thấp và hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa cao. Những hạn chế này không chỉ mang tính kinh tế mà còn ảnh hưởng đến tính bền vững của tăng trưởng. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV nhấn mạnh rằng, nếu không thay đổi mô hình tăng trưởng, Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” và tụt hậu xa hơn so với các nước trong khu vực. Từ thực tiễn đổi mới, bài học rút ra là: “Phát triển nhanh và bền vững phải dựa chủ yếu vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Điều này cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình phát triển dựa vào yếu tố đầu vào sang mô hình dựa vào tri thức và công nghệ.

Còn theo TS. Nguyễn Minh Phong - chuyên gia kinh tế, điều kiện thực tiễn hiện nay đang tạo ra nhiều cơ hội để Việt Nam tăng trưởng nhanh hơn. Đó là quá trình đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cải cách thể chế, thay đổi nhận thức về vai trò của kinh tế tư nhân, cũng như việc triển khai các quy hoạch mới và những dự án lớn có thể tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ.

Thực tế cho thấy, đã xuất hiện những động lực tăng trưởng mới. Chẳng hạn, lĩnh vực kinh tế số có thời điểm đạt tốc độ tăng trưởng khoảng 20%, trong khi mức tăng trưởng chung của nền kinh tế thường chỉ khoảng 7 - 8%. Điều này cho thấy khi áp dụng khoa học, công nghệ và mô hình mới, tốc độ tăng trưởng có thể được cải thiện rõ rệt.

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển

Từ thực tiễn trên, để phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực phát triển mới, theo PGS.TS Trần Kim Chung, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý, gắn với nâng cao hiệu quả chất lượng nghiên cứu. Tăng cường đầu tư cho khoa học, công nghệ, ưu tiên các lĩnh vực then chốt, công nghệ lõi, công nghệ cao. Gắn kết chặt chẽ giữa khoa học - công nghệ với giáo dục đào tạo, sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, phát triển kinh tế số, tạo môi trường thuận lợi cho các mô hình kinh doanh số. Phát triển hạ tầng số, nguồn nhân lực, bảo đảm an toàn, an ninh mạng trong hoạt động kinh tế số. Mặt khác, cần tăng cường hợp tác quốc tế, tham gia các chuỗi giá trị số toàn cầu; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với kinh tế số…

PGS.TS Trần Kim Chung cho rằng, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 mà cốt lõi là chuyển đổi số. Việc đặt tất cả các loại hình kinh tế mới trong môi trường số là một tất yếu khách quan. Việc chúng ta đã đi những bước đột phá trong định danh đất đai theo thửa và quản lý đất đai bất động sản trên nền tảng số hóa là một trong những minh chứng rõ nét cho công cuộc số hóa nền kinh tế, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Bùi Mạnh Toàn - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vietnox cho biết, nhận thức được tầm quan trọng trong ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong phát triển doanh nghiệp, Vietnox đã ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số từ năm 2018.

Cụ thể, các phần mềm quản trị quan hệ khách hàng CRM giúp công ty hiểu khách hàng hơn, hoặc các phần mềm marketing giúp tự động hóa các chiến dịch quảng bá sản phẩm. Đặc biệt là phần mềm quản trị tổng thể nguồn lực doanh nghiệp ERP giúp giải phóng lãnh đạo doanh nghiệp, giải phóng sức người, giải phóng các nguồn lực của doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số sớm đều đã đạt được những thành công, thể hiện tầm nhìn và sự quyết tâm của doanh nghiệp.

“Trong thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục đầu tư vào chuyển đổi số, nâng cấp hệ thống quản lý thông minh và mở rộng ứng dụng AI trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chúng tôi xác định công nghệ sẽ là nền tảng để phát triển bền vững và nâng cao vị thế trên thị trường” - ông Toàn cho hay.

Tuy nhiên, ông Toàn cũng khuyến nghị, để doanh nghiệp công nghệ mạnh dạn bước vào hệ sinh thái doanh nghiệp khoa học và công nghệ, cơ quan quản lý cần tăng cường vai trò đồng hành, hướng dẫn doanh nghiệp ngay từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng lộ trình đáp ứng tiêu chí, đến triển khai và nghiệm thu.

Về phía doanh nghiệp, không chỉ trông chờ vào ưu đãi, doanh nghiệp công nghệ cần chủ động đầu tư cho nghiên cứu, xây dựng bộ phận R&D, quan tâm đến sở hữu trí tuệ và tăng cường liên kết với viện nghiên cứu, trường đại học để nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ.