Nếp nhà trong câu chuyện của người già

Nghệ nhân ẩm thực Mai Thị Trà hướng dẫn các em học sinh Trường THPT Hai Bà Trưng làm mứt gừng, mứt dừa truyền thống. 

Tuổi già truyền cảm hứng

Ở kiệt 65 đường Phan Bội Châu, thành phố Huế, cụ Nguyễn Xuyến vẫn duy trì thói quen đọc sách báo, viết lách và tự đi bộ mỗi ngày dù đã bước qua tuổi 102. Không được đào tạo qua trường đại học, cụ Xuyến luôn coi trọng việc tự học. Cụ từng làm kế toán trưởng, quản lý doanh nghiệp rồi bén duyên với nghề viết báo. Ở tuổi ngoài 100, cụ vẫn quan tâm đến chuyện đời sống, giữ cách trò chuyện từ tốn nhưng không kém phần sôi nổi. Với cụ, tuổi cao không có nghĩa là ngừng học hỏi hay từ bỏ những công việc mình yêu thích.

Nếu cụ Xuyến tìm thấy niềm vui bên trang sách, con chữ thì nghệ nhân Mai Thị Trà, ngoài 90 tuổi, vẫn dành nhiều tâm sức cho việc gìn giữ văn hóa ẩm thực Huế. Sinh trưởng trong gia đình có quan hệ với hoàng tộc triều Nguyễn, cụ sớm được tiếp xúc với những nét sinh hoạt và văn hóa ẩm thực truyền thống.

Hơn nửa thế kỷ qua, cụ Trà nghiên cứu, gìn giữ và truyền dạy cách chế biến nhiều món ăn Huế, từ mâm cơm muối đến các món chay mang dấu ấn ẩm thực cung đình. Dù tuổi đã cao, cụ vẫn viết sách, chia sẻ kiến thức tại các trường đào tạo du lịch và những buổi sinh hoạt của hội phụ nữ. Qua câu chuyện về cách chọn nguyên liệu, chế biến, trình bày món ăn, cụ giúp người trẻ hiểu thêm sự tinh tế trong văn hóa ẩm thực Huế.

Không chỉ trong lĩnh vực ẩm thực, nhiều người cao tuổi ở Huế vẫn gắn bó với nghề làm nón, thêu, làm hương và các nghề thủ công truyền thống. Công việc giúp họ có thêm thu nhập, đồng thời truyền lại kinh nghiệm cho con cháu. Với những người đã dành phần lớn cuộc đời cho một nghề, tiếp tục lao động còn là cách giữ gìn những giá trị mình trân trọng.

Yên vui tuổi già

Khi tuổi tác ngày một lớn, nhu cầu được chăm sóc, có người bầu bạn và lựa chọn môi trường sống phù hợp trở nên quan trọng hơn. Tại cơ sở chăm sóc người cao tuổi ở số 65 Đặng Tất, phường Phú Xuân, nhiều người tìm đến khi cần được hỗ trợ sinh hoạt hoặc mong muốn sống cùng những người đồng trang lứa.

Sinh hoạt tại đây được tổ chức theo thời gian biểu tương đối ổn định. Buổi sáng, các cụ tản bộ trong khuôn viên, đánh cờ tướng; vào mùa hè, một số người còn chơi cầu lông. Các cụ được đo huyết áp hằng ngày, theo dõi các bệnh thông thường, hỗ trợ uống thuốc theo đơn bác sĩ và vật lý trị liệu khi cần thiết. Những người không thể tự phục vụ được nhân viên hỗ trợ ăn uống, tắm rửa, vệ sinh cá nhân.

Trong số những người đang sinh sống tại đây có cụ Nguyễn Thị Nhàn, 71 tuổi. Là người con xứ Huế nhưng lớn lên tại TP. Hồ Chí Minh, cụ không lập gia đình. Khi tuổi cao, cụ quyết định trở về Huế, tìm lại sự gắn bó với quê hương và có người bầu bạn trong sinh hoạt hằng ngày. Với cụ, trở về không chỉ là thay đổi nơi ở mà còn là lựa chọn một môi trường sống phù hợp với mong muốn của bản thân.

Mỗi người đến cơ sở chăm sóc có một hoàn cảnh riêng. Có người cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên, có người mong muốn có bạn bè để trò chuyện, bớt cảm giác cô đơn. Một số cụ cho biết, điều họ quan tâm là được chủ động lựa chọn cách sống, không muốn con cháu phải quá lo lắng về việc chăm sóc mình.

Dù sống tại cơ sở chăm sóc, người cao tuổi vẫn cần sự quan tâm của gia đình. Những cuộc thăm hỏi, trò chuyện và sự gắn bó với người thân vẫn có ý nghĩa quan trọng.

Theo số liệu của Sở Y tế TP. Huế, toàn thành phố có khoảng 211.617 người cao tuổi, chiếm 17% dân số. Con số này cho thấy nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nâng cao đời sống tinh thần và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia các hoạt động cộng đồng cần được quan tâm nhiều hơn.

Ở Huế, đời sống của người cao tuổi có những nét riêng gắn với không gian và nếp sinh hoạt của vùng đất Cố đô. Tại Kim Long hay dọc bờ sông Hương, không khó bắt gặp hình ảnh các cụ thức dậy từ sớm để tập dưỡng sinh, đi bộ, đạp xe dưới những hàng cây xanh. Trong những khu vườn nhỏ, có người dành thời gian chăm cây, trồng rau, uống trà cùng hàng xóm. Những cuộc gặp gỡ, chơi cờ, trò chuyện trở thành niềm vui quen thuộc mỗi ngày.

Nhịp sống ấy không chỉ mang lại sự thư thái mà còn giúp người cao tuổi duy trì mối quan hệ với cộng đồng, cảm nhận sự quan tâm, chia sẻ từ những người xung quanh.

Cụ Xuyến vẫn say mê con chữ, cụ Trà dành tâm sức gìn giữ văn hóa ẩm thực, còn cụ Nhàn chọn trở về quê hương để an dưỡng. Ba con người, ba lựa chọn khác nhau nhưng đều gắn với những giá trị thân thuộc trong cuộc đời mỗi người.

Qua những trang viết, món ăn được truyền dạy hay một cuộc trở về, một phần nếp sống Huế vẫn đang được tiếp nối trong đời sống hôm nay.