Nếp xưa ở Phúc Sơn: Ấm áp mừng thọ đầu xuân

Trước khi trao bằng mừng thọ, người cao niên thực hiện nghi lễ trình thần, đăng thọ, kính cáo Thành hoàng tại đình làng. Ảnh: Bảo Châu

Mỗi độ xuân về, tại nhiều thôn làng trên địa bàn xã Phúc Sơn, nghi lễ mừng thọ đầu năm lại được tổ chức trang trọng, ấm cúng. Giữa nhịp sống hiện đại, phong tục ấy vẫn được gìn giữ bền bỉ như một nếp sinh hoạt văn hóa quen thuộc, gắn kết các thế hệ trong gia đình và cộng đồng.

Sáng mùng 3 Tết Bính Ngọ, thôn Mỹ Tiên (thuộc xã Bột Xuyên cũ) rộn ràng trong không khí mừng thọ đầu xuân. Chi hội trưởng Chi hội người cao tuổi thôn Mỹ Tiên Đinh Xuân Toản cho biết, thôn hiện có hơn 200 cụ tuổi từ 70 trở lên. Xuân Bính Ngọ này, thôn có 26 cụ tuổi tròn 95, 90, 85, 80, 75, 70 được nhận bằng mừng thọ của Hội Người cao tuổi Việt Nam. Nhiều năm nay, thôn duy trì việc tổ chức mừng thọ tập trung trong một buổi sáng mùng 3 Tết, trở thành nền nếp được người dân đồng thuận.

Chủ lễ kính cáo Thành hoàng cao niên đăng thọ. Ảnh: Bảo Châu

Từ đầu giờ sáng, đoàn múa lân của thôn xuất phát từ đình làng (đầu làng) đi dọc trục đường lớn xuống cuối làng rồi quay trở lại. Con cháu đưa các cụ ra đầu ngõ, hòa cùng đoàn múa lân trong tiếng trống rộn ràng đầu Xuân, cùng trở về đình làng. Tại đây, các cụ được sắp xếp ngồi theo thứ tự tuổi tác, tuổi cao ngồi trên, tuổi thấp hơn ngồi dưới, thể hiện sự tôn kính và nền nếp của làng quê.

Sau nghi lễ trình thần, đăng thọ, kính cáo Thành hoàng làng, đại diện cấp ủy, Hội Người cao tuổi thôn phát biểu chúc mừng, trân trọng trao giấy chứng nhận mừng thọ cho từng cụ. Con cháu và các cụ cùng đọc thơ chúc mừng trong không khí trang trọng mà ấm áp. Buổi lễ diễn ra gọn gàng, tiết chế; ngay sau đó, các cụ được con cháu đưa về nhà sum vầy, liên hoan trong phạm vi gia đình.

Người cao tuổi thôn Mỹ Tiên nhận bằng mừng thọ của Hội Người cao tuổi Việt Nam và sự chúc mừng của con cháu. Ảnh: Bảo Châu

Chia sẻ thêm về cách tổ chức, ông Đinh Xuân Toản cho biết, khoảng 30 năm trước, nhiều gia đình trong thôn làm cỗ mời họ hàng, làng xóm để mừng thọ. Tuy nhiên, do nhà nhà đều làm cỗ, có gia đình rơi vào tình trạng “ế cỗ”, vừa lãng phí, vừa tạo áp lực kinh tế. Từ thực tế đó, Chi hội người cao tuổi thôn đã tuyên truyền, vận động để gói gọn việc liên hoan trong phạm vi gia đình, chủ yếu là con cháu, vừa giữ được niềm vui mừng thọ, vừa tiết kiệm, phù hợp điều kiện từng nhà. Cách làm này đến nay đã trở thành nếp quen, được người dân hưởng ứng.

Theo phong tục ở thôn Mỹ Tiên, mùng 3 Tết cũng là ngày mỗi gia đình làm mâm cơm thắp hương, tiễn tiên linh về âm giới, sau đó con cháu trở lại nhịp sống thường nhật: Người ra đồng, người đến trường, cơ quan, nhà máy. Với những gia đình có người lên thọ, ngoài mâm cơm cúng tổ tiên, có thể làm thêm vài ba mâm để con cháu liên hoan, sum vầy đầu năm. Trước đó, tối mùng 2 Tết, thôn Mỹ Tiên đã rộn ràng như một ngày hội, khi con cháu và người làng đến mừng thọ, chúc tụng các cụ trong không khí đầm ấm, nghĩa tình.

Không khí buổi mừng thọ ấm áp hơn bởi những tiết mục văn nghệ của con cháu và chính các cao niên. Ảnh: Bảo Châu

Trong niềm vui mừng thọ đầu Xuân, ông Kim Ngọc Tha (80 tuổi) xúc động chia sẻ, được dự lễ mừng thọ tại đình làng, lại được con cháu đưa đón, quây quần đông đủ, ông cảm nhận rõ niềm vui không chỉ của riêng gia đình, mà còn là tình cảm của cả làng dành cho người cao tuổi. Với ông, mừng thọ không nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà ở sự sum họp, hòa thuận của con cháu và sự quan tâm, sẻ chia của làng xóm.

Theo Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Phúc Sơn Lê Thị Thúy Nga, hiện nay Hội Người cao tuổi xã có 7.896 hội viên đang sinh hoạt tại các chi hội. Việc duy trì nền nếp mừng thọ đầu Xuân là dịp để tôn vinh người cao tuổi, đồng thời khích lệ các cụ tiếp tục tham gia sinh hoạt, đóng góp cho cộng đồng.

Người cao tuổi như khỏe hơn, hạnh phúc hơn bên con cháu. Ảnh: Bảo Châu

Nhấn mạnh vai trò của người cao tuổi trong đời sống xã hội, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phúc Sơn Trần Việt Thắng cho rằng, người cao tuổi là chỗ dựa tinh thần của gia đình, là những người giữ gìn nếp nhà, nêu gương về đạo đức, lối sống và ý thức chấp hành chủ trương, chính sách ở cơ sở. Nhiều cụ dù tuổi cao vẫn tích cực tham gia công tác xã hội, hòa giải ở khu dân cư, vận động con cháu xây dựng đời sống văn hóa, góp phần củng cố khối đoàn kết trong cộng đồng.

Thôn Mỹ Tiên còn lưu giữ khá nhiều nếp xưa, trò chơi truyền thống những ngày Tết. Ảnh: Bảo Châu

Từ những buổi mừng thọ đầu xuân giản dị mà trang trọng, có thể thấy rõ giá trị bền vững của truyền thống kính lão, trọng thọ ở Phúc Sơn. Trong quá trình xây dựng xã mới, những nếp sinh hoạt văn hóa ấy vẫn được gìn giữ như sợi dây kết nối các thế hệ, bồi đắp chiều sâu văn hóa và làm nên sự ấm áp rất riêng của làng quê nơi đây mỗi độ xuân về.

Bảo Châu