Nepal kêu gọi quốc tế hỗ trợ sau thảm họa lũ quét

Những nạn nhân thiệt mạng tại Nepal và khu vực Tây Tạng của Trung Quốc. Ảnh: AP

Theo số liệu cập nhật đến 19h ngày 8-9 (giờ Hà Nội), cơ quan quản lý thiên tai Nepal xác nhận ít nhất 1.357 người thiệt mạng và 5.326 người mất tích. Tại Trung Quốc, giới chức xác nhận 43 người thiệt mạng và 519 người mất tích ở khu vực Gyirong thuộc Khu tự trị Tây Tạng. Như vậy, tổng số người thiệt mạng tại hai nước đã vượt 1.400, trong khi gần 5.900 người vẫn được báo mất tích.

Nhà chức trách Nepal lưu ý số người mất tích có thể tiếp tục thay đổi do các cơ quan chức năng đang tập hợp, đối chiếu danh sách từ nhiều địa phương để loại bỏ trường hợp trùng lặp và xác minh chính xác những người chưa được tìm thấy. Vì vậy, số người mất tích hiện nay chưa đồng nghĩa với số người được xác định đã thiệt mạng.

Trận lũ xảy ra sau khi một khối băng tại khu vực Himalaya sụp đổ, kéo theo đất đá và dòng nước lũ lớn tràn xuống các khu vực thuộc Tây Tạng của Trung Quốc và Nepal. Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của những hiện tượng như vậy.

Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal mô tả thảm họa như một “trận sóng thần từ dãy Himalaya”, với những con sóng được cho là cao tới 18-21 m, mang theo bùn đất và đá di chuyển với tốc độ gần 180 km/giờ. Nhiều làng mạc, thị trấn, đường cao tốc và công trình hạ tầng bị phá hủy hoặc vùi lấp, trong khi một số khu vực bị cô lập do cầu đường bị cuốn trôi.

Công tác cứu hộ tại Nepal đã bước sang ngày thứ 14. Lực lượng chức năng đang tập trung tìm kiếm tại 3 dự án thủy điện, nơi khoảng 900 người được cho là mất tích. Trong số này, khoảng 121 người có khả năng đang mắc kẹt trong các đường hầm bị bùn đất và đá vùi lấp.

Các đội cứu hộ ưu tiên tìm kiếm tại dự án Chilime và hệ thống đường hầm liên thông thuộc các dự án Upper Trishuli 3A và 3B. Thiết bị chuyên dụng và ôxy đang được đưa vào một số đường hầm để hỗ trợ công tác tìm kiếm.

Hy vọng tìm thấy người sống sót vẫn chưa hoàn toàn khép lại sau khi lực lượng cứu hộ giải cứu được 2 công nhân Nepal khỏi đường hầm của Nhà máy thủy điện Upper Trishuli 3A sau 9 ngày mắc kẹt. Một công dân Trung Quốc cũng được cứu sau 10 ngày. Tổng cộng đã có 4 người được giải cứu khỏi các khu vực đường hầm.

Lực lượng cứu hộ Nepal đang phối hợp với các chuyên gia đến từ Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc để tìm kiếm tại những khu vực địa hình hiểm trở. Tuy nhiên, lượng bùn đất lớn, địa hình bị chia cắt và hệ thống đường sá, cầu cống hư hỏng nghiêm trọng đang cản trở hoạt động cứu hộ. Một số cộng đồng vẫn phải tiếp nhận hàng cứu trợ bằng đường không.

Theo thống kê sơ bộ, khoảng 7.500 ngôi nhà tại Nepal đã bị phá hủy, 12 dự án thủy điện bị hư hại. Tổng thiệt hại ban đầu được ước tính khoảng 2,56 tỷ USD, tương đương gần 1/5 ngân sách thường niên của Nepal. Chính phủ nước này ước tính chi phí phục hồi và tái thiết sau thảm họa có thể vượt 5 tỷ USD, trong khi khoảng 20.000 ngôi nhà có thể cần được xây dựng lại.

Huyện Rasuwa, nằm dọc sông Trishuli, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhiều tuyến đường, cầu và công trình thủy điện bị cuốn trôi hoặc vùi lấp. Một số ngôi làng dọc các con sông có thể phải di dời lên những khu vực cao và an toàn hơn.

Tại Trung Quốc, hoạt động tìm kiếm và khắc phục hậu quả tiếp tục được triển khai tại huyện Gyirong, nơi dòng lũ bùn phá hủy khu vực cửa khẩu và gây gián đoạn tuyến giao thương quan trọng giữa Trung Quốc và Nepal.

Trước mức độ thiệt hại nghiêm trọng, Bộ Tài chính và Bộ Môi trường Nepal đã gửi thư tới Quỹ ứng phó với tổn thất và thiệt hại của Liên hợp quốc, đề nghị hỗ trợ 20 triệu USD. Ngoại trưởng Khanal đồng thời kêu gọi các nước lớn chia sẻ trách nhiệm và hỗ trợ khẩn cấp cho Nepal.

Theo ông Khanal, khoản hỗ trợ 20 triệu USD chỉ là một phần rất nhỏ so với tổng thiệt hại mà Nepal phải đối mặt, song đây cũng là lời cảnh báo đối với cộng đồng quốc tế về sự cần thiết phải xây dựng các cơ chế hỗ trợ hiệu quả hơn cho những quốc gia nhỏ và dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu.

Nepal chỉ đóng góp dưới 0,1% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, trong khi Trung Quốc và Ấn Độ nằm trong nhóm những nước phát thải lớn nhất thế giới. Theo Liên hợp quốc, các vùng núi của Nepal đã mất gần 1/3 lượng băng trong hơn 30 năm qua do hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Ngoại trưởng Nepal cho rằng thảm họa lần này không nên được nhìn nhận đơn thuần dưới góc độ trách nhiệm của từng quốc gia mà cần thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với các rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng tại khu vực Himalaya.

Quỹ ứng phó với tổn thất và thiệt hại của Liên hợp quốc hiện cũng đối mặt tình trạng thiếu nguồn lực. Khoảng 119 quốc gia đã đề nghị hỗ trợ tổng cộng 2,8 tỷ USD, nhưng số tiền cộng đồng quốc tế cam kết và cung cấp mới đạt khoảng 400 triệu USD. Trong bối cảnh đó, Nepal kêu gọi các nước tăng cường đóng góp để những quốc gia dễ tổn thương có thêm nguồn lực phục hồi sau các thảm họa liên quan đến biến đổi khí hậu.
T.N