Nét đẹp xin chữ đầu Xuân

Tục xin chữ đầu năm không chỉ thể hiện sự trân trọng tri thức mà còn phản ánh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của người Việt gắn với quan niệm “nét chữ, nết người”, chữ viết không đơn thuần là phương tiện ghi chép, mà còn thể hiện nhân cách và học vấn. Đầu năm mới, người dân tìm đến thầy đồ để xin một chữ đẹp treo trong nhà, gửi gắm mong ước về công danh, sự nghiệp, hạnh phúc và bình an. Mỗi con chữ được trao đi là kết tinh của tri thức, đạo lý và niềm tin vào những điều tốt lành.

Xin chữ đầu Xuân đã trở thành phong tục, nét đẹp mỗi dịp Tết cổ truyền của dân tộc.

Trải qua thời gian, cùng với sự thay đổi của hệ chữ viết, phong tục xin chữ đầu xuân vẫn được duy trì. Thư pháp chữ Quốc ngữ ra đời, gần gũi và dễ tiếp cận hơn với đông đảo nhân dân, nhưng tinh thần trọng chữ, trọng nghĩa, đề cao giá trị học tập và đạo đức vẫn được gìn giữ nguyên vẹn. Ông Nguyễn Văn Huy, một người có nhiều năm tham gia cho chữ tại các sự kiện văn hóa xuân trên địa bàn tỉnh chia sẻ: Cho chữ đầu năm không chỉ là viết một chữ đẹp. Điều quan trọng là phải hiểu người xin chữ mong muốn điều gì, hoàn cảnh ra sao để chọn chữ phù hợp. Khi trao chữ, tôi luôn coi đó là trao một lời chúc, một niềm tin. Cùng với thư pháp chữ Hán - Nôm, thư pháp chữ Quốc ngữ hiện nay cũng được nhiều người yêu thích bởi gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với đông đảo công chúng.

Xin chữ đầu năm là cách mỗi người lựa chọn cho mình một thông điệp để khởi đầu năm mới. Những chữ như “Phúc”, “Lộc”, “Thọ”, “An Khang”, “Cát Tường”... được nhiều gia đình xin và thành kính treo tại nơi trang trọng trong nhà, thể hiện mong cầu sức khỏe, may mắn, thịnh vượng. Với thanh niên, học sinh, sinh viên, những chữ “Chí”, “Thành”, “Đạt”, “Đắc”, “Nhẫn”... mang ý nghĩa nhắc nhở về ý chí, nghị lực, sự kiên trì trên con đường học tập và lập nghiệp. Các bậc phụ huynh thường xin chữ “Học”, “Hiếu”, “Lễ”, “Nghĩa”, “Tiến”... với mong muốn con cái chăm ngoan, hiếu thảo, tiến bộ từng ngày. Điều đặc biệt là mỗi con chữ không chỉ mang ý nghĩa chúc tụng, mà còn là lời tự răn mình sống tốt hơn, nỗ lực hơn. Treo bức thư pháp trong nhà, nhiều người coi đó như một “kim chỉ nam” tinh thần cho cả năm mới.

Ngày nay, tục xin chữ đầu năm không chỉ hiện diện trong không gian đình, chùa hay các di tích văn hóa, mà còn được lồng ghép trong các lễ hội truyền thống tại địa phương, trong các chương trình mừng Đảng, mừng Xuân. Không gian cho chữ trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia, góp phần làm phong phú hoạt động văn hóa cộng đồng.

Không gian thư pháp được các trường học lồng ghép trong lễ hội Xuân nhà trường tổ chức thu hút đông đảo học sinh.

Tại nhiều trường học, không gian thư pháp được lồng ghép linh hoạt trong một số hoạt động ngoại khóa, đặc biệt là ngoại khóa “Ngày hội Xuân” trước kỳ nghỉ Tết, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận nghệ thuật thư pháp, đồng thời giáo dục truyền thống hiếu học, tôn trọng tri thức. Qua đó, các em không chỉ được tìm hiểu về nguồn gốc phong tục mà còn thấm nhuần ý nghĩa của từng con chữ gắn với đạo đức và trách nhiệm cá nhân.

Bạn Hoàng Thị My, sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Cao Bằng chia sẻ: Năm nay, mình xin chữ “Trí” và chữ “Nhẫn”. Với bản thân mình, đó không chỉ là lời cầu chúc mà còn là mục tiêu để tự nhắc mình cố gắng học tập, rèn luyện. Nhìn bức thư pháp treo trong phòng, mình thấy có thêm động lực mỗi ngày. Những chia sẻ mộc mạc ấy cho thấy, tục xin chữ đầu năm vẫn đang tiếp tục lan tỏa giá trị tốt đẹp trong đời sống hiện đại. Đó không đơn thuần là hoạt động mang tính hình thức, mà là sự kết nối giữa truyền thống và hiện tại, giữa tri thức và khát vọng.

Giữa nhịp sống đổi thay nhanh chóng, tục xin chữ đầu xuân vẫn giữ được sức sống riêng bởi giá trị nhân văn sâu sắc. Đó là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại; là cách để mỗi người thêm trân trọng cội nguồn, đề cao chữ nghĩa và đạo lý làm người.

Mỗi độ xuân về, những nét mực còn thơm trên nền giấy đỏ không chỉ làm đẹp thêm không gian lễ hội mà còn lặng lẽ bồi đắp niềm tin, khát vọng và ý chí vươn lên trong mỗi con người. Xin chữ đầu năm vì thế không chỉ là một phong tục đẹp mà còn là biểu hiện sinh động của bản sắc văn hóa Việt, nơi chữ nghĩa luôn gắn liền với nhân cách, tri thức và tương lai.

Diệu Linh