'Nếu đánh mất không gian sông Hương, Huế sẽ mất lợi thế đặc biệt của mình'

Đồng thời ông nhấn mạnh, Quy hoạch chi tiết hai bên bờ sông Hương theo Quyết định 596 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với TP Huế trong bối cảnh địa phương đã trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc thù là đô thị di sản.

Theo dự thảo đang lấy ý kiến, khu vực khách sạn Hương Giang và khách sạn Century Riverside (chỗ khoanh đậm) nằm ven sông Hương được xác định là khu vực điểm nhấn có thể xây dựng tối đa 12 tầng

TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, sông Hương là trục cảnh quan trung tâm, định hình không gian đô thị di sản của Huế, và là yếu tố góp phần tạo nên bản sắc riêng có của thành phố trực thuộc Trung ương duy nhất của cả nước được xây dựng trên nền tảng di sản văn hóa thế giới UNESCO. “Nếu đánh mất không gian di sản này thì Huế cũng sẽ đánh mất lợi thế và vị thế đặc biệt của mình”, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn nhấn mạnh.

Theo ông, không gian di sản trong quy hoạch từ đồi Vọng Cảnh đến phố cổ Bao Vinh cần được bảo vệ với những quy định chặt chẽ hơn. Trong bối cảnh tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành TP Huế với quỹ đất phát triển mới rất dồi dào, các công trình cao tầng nên được định hướng lại về phía các khu đô thị mới và hiện đại như An Vân Dương, chạy dài đến Chân Mây-Lăng Cô hay vùng ven đầm phá Tam Giang.

Theo TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn, TP Huế có hai không gian đô thị di sản hai bên bờ sông Hương: Không gian di sản thế kỷ XVIII-XIX ở bờ Bắc với Kinh thành Huế, phố cổ Bao Vinh, các khu vực Kim Long, Phú Hậu, Phú Hiệp, Phú Cát; Không gian di sản thế kỷ XX ở bờ Nam, với di sản kiến trúc Pháp đầu thế kỷ, như Quốc Học, Đồng Khánh, khách sạn Morin, Viện Đại học Huế, Ga Huế, … và di sản kiến trúc hiện đại cuối thế kỷ do các KTS Việt Nam thiết kế, như Bệnh viện Trung ương Huế, quần thể Đại học Sư phạm Huế, Khách sạn Hương Giang - Century, Cercle Huế, ...

“Đường Lê Lợi là trục di sản văn hóa, giáo dục với kiến trúc đặc sắc của Huế, cần phải được bảo tồn bản sắc lịch sử”, ông nói. Ông Sơn cho rằng Huế nên cố gắng làm tốt hơn Hội An trong việc bảo tồn và khai thác giá trị di sản. Hội An rất thành công nhờ kiên quyết không cho phép phát triển nhà cao tầng trong khu vực di sản và xung quanh, đồng thời tổ chức hiệu quả các hoạt động văn hóa, thương mại và dịch vụ, qua đó hình thành một không gian hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế.

Trong khi đó, việc khai thác không gian di sản ở Huế vẫn còn những hạn chế cần cải thiện. Theo ông, ngoài việc không nên cấp phép xây mới cho nhà cao hơn 2-3 tầng trong suốt không gian di sản dọc theo trục chính sông Hương từ đồi Vọng Cảnh đến Bao Vinh trong quy hoạch 596, thành phố còn cần thúc đẩy phát triển không gian hoạt động văn hóa, dịch vụ và du lịch sôi động hơn tại khu vực sông Hương, Đông Ba, sông Như Ý, mà vẫn không cần cho phép cao tầng hóa.

Liên quan đến vụ việc công trình Huế Times Square xây dựng vượt chiều cao cho phép, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, đây là phép thử đối với tầm nhìn quản lý đô thị của TP Huế trực thuộc Trung ương. “Nhà đầu tư nào cũng muốn xây cao hơn, lớn hơn, để tối ưu hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, chính quyền cần kiên định với nguyên tắc bảo tồn di sản, không nên vì áp lực từ nhà đầu tư mà nới lỏng các nguyên tắc quản lý”, ông nói.

Theo vị chuyên gia này, tuy thời gian qua Huế đã có nhiều điểm sáng trong phát triển đô thị, đặc biệt là hệ thống đường đi bộ, đường xe đạp dọc hai bờ sông Hương và kết nối với sông Như Ý. Nhưng ông cũng lo ngại sâu sắc trước một vài đề xuất của dự thảo quy định quản lý kiến trúc đang được lấy ý kiến, trong đó có đề xuất cho phép xây mới công trình cao tới 12 tầng tại khu vực sát ven sông Hương, gần khách sạn Hương Giang và Century Riverside.

Theo Quy hoạch 596, khu vực bờ Bắc hầu như hạn chế xây dựng mới, nếu có chỉ nên ở mức tối đa khoảng hai tầng; bờ Nam cũng được kiểm soát nghiêm ngặt về chiều cao công trình. Vì vậy, “Đề xuất cho phép xây dựng công trình cao 12 tầng sát sông, và một số dự án cao tầng khác tại khu vực gần ven bờ Nam sông Hương,… chỉ nhằm phục vụ lợi ích ngắn hạn của nhà đầu tư, nhưng gây hại lâu dài cho thành phố, do đó, không nên được chấp thuận. Việc từ tầng cao của các công trình trong Hoàng thành Huế có thể nhìn thấy các công trình hiện đại cao tầng sát ven sông, sẽ gây tác động lấn át tiêu cực, phá hỏng cảm nhận không gian cảnh quan di sản UNESCO, dẫn đến nguy cơ bị thu hồi danh hiệu này”, ông nhận định.

TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất: “Song song với việc khuyến khích nhà đầu tư chuyển mục tiêu thực hiện các dự án cao tầng sang các khu đô thị mới, lãnh đạo TP Huế nên gấp rút khoanh vùng ranh giới khu trung tâm di sản hai bờ Nam Bắc, đặc biệt là khu trung tâm di sản Việt - Pháp trong thế kỷ XX ở bờ Nam với trục chính là đường Lê Lợi, đi kèm với những quy định bảo tồn và chỉnh trang nghiêm ngặt hơn về tầng cao, mật độ, phong cách kiến trúc, màu sắc, vật liệu,…

Cần ưu tiên cho việc cải tạo chỉnh trang thay vì phá bỏ để xây mới hiện đại, cùng với các hướng dẫn cho cộng đồng đô thị cùng tham gia khai thác hoạt động kinh tế di sản trên nền tảng bảo tồn lịch sử. Có như thế, chúng ta không chỉ bảo vệ được di sản hiệu quả hơn, mà còn giúp cho TP giàu mạnh hơn, xứng tầm với vị thế thành phố trực thuộc trung ương duy nhất trên toàn quốc có đặc thù về di sản thế giới.

Ven sông Hương sẽ có công trình điểm nhấn tối đa 12 tầng?

Những ngày này, TP Huế đang lấy ý kiến cộng đồng về Quy chế quản lý kiến trúc trên địa bàn thành phố. Việc lấy ý kiến được tổ chức công khai trên Cổng thông tin UBND TP Huế và trang web của Sở Xây dựng. Mục đích của quy chế này nhằm quản lý cảnh quan đô thị, kiến trúc các công trình xây dựng theo quy hoạch đô thị được duyệt, kiểm soát việc xây dựng mới, cải tạo, chỉnh trang đô thị theo định hướng phát triển kiến trúc, bảo vệ cảnh quan, bản sắc văn hóa dân tộc, đặc trưng kiến trúc TP Huế.

Trong đó, nhấn mạnh về không gian cảnh quan và kiến trúc ven sông Hương. Đặc biệt, khu vực trung tâm thành phố, đoạn từ Kim Long đến Gia Hội, sẽ ưu tiên phát triển không gian ven sông Hương theo hướng xanh, hài hòa với cảnh quan di sản. Dọc hai bờ sông chủ yếu là hệ thống công viên, cây xanh, đường dạo kết hợp các công trình kiến trúc có chiều cao được kiểm soát. Các công trình mới sắp tới sẽ chỉ được xây dựng tối đa ba tầng; riêng khu vực bờ Bắc sông Hương đoạn qua Kinh thành không xây dựng thêm công trình mới. Tại bờ Nam, các công trình trên các trục cảnh quan chính phải bảo đảm không che khuất tầm nhìn về Kinh thành Huế.

Tuy nhiên, trong dự thảo lấy ý kiến này cũng nhắc đến việc cho phép công trình kiến trúc tối đa 12 tầng ở ven sông Hương (phần Phụ lục 3.3 - Quy định quản lý kiến trúc khu Trung tâm hành chính - chính trị thành phố) khiến nhiều người băn khoăn. Cụ thể, theo dự thảo, khu ven bờ sông Hương tại không gian khách sạn Hương Giang và khách sạn Century Riverside được xác định là công trình điểm nhấn và tầng cao, xây dựng tối đa 12 tầng, không làm che chắn tầm nhìn từ cột cờ Ngọ Môn đến núi Ngự Bình.

Dự thảo Quy chế quản lý kiến trúc trên địa bàn TP Huế được lấy ý kiến cộng đồng đến hết ngày 29.6.2026.