Nếu muốn hai quả thận khỏe, đừng lặp lại 5 thói quen này mỗi ngày

Thận thực hiện nhiều chức năng quan trọng cho cơ thể mỗi ngày. Ảnh: Shutterstock.

Thận hiếm khi phát ra những tín hiệu rõ ràng khi chức năng bắt đầu suy giảm. Không giống vết cắt, đau răng hay căng cơ, suy giảm chức năng thận có thể không gây đau đớn rõ rệt. Chính sự âm thầm này khiến bệnh thận có thể không được phát hiện trong nhiều năm.

Thận liên tục thực hiện nhiệm vụ lọc máu, loại bỏ chất thải chuyển hóa, cân bằng nước và chất điện giải, đồng thời góp phần điều hòa huyết áp. Tuy nhiên, một số lựa chọn trong sinh hoạt hàng ngày có thể âm thầm tạo thêm áp lực lên cơ quan này. Vấn đề thường không nằm ở một bữa ăn mặn hay một lần dùng thuốc giảm đau, mà ở việc lặp đi lặp lại những thói quen này trong thời gian dài.

Cứ đau là tìm đến thuốc giảm đau

Chia sẻ với Times of India, bác sĩ Urmila Anandh, chuyên gia tư vấn cao cấp, Trưởng khoa và Giáo sư Khoa Thận học tại Bệnh viện Amrita, Faridabad, cho biết đau đầu, đau lưng hoặc đau đầu gối có thể khiến thuốc giảm đau trở thành giải pháp nhanh chóng và tiện lợi. Tuy nhiên, sử dụng thường xuyên hoặc không đúng cách một số loại thuốc giảm đau có thể gây áp lực lên thận.

Các thuốc chống viêm không steroid (NSAID), chẳng hạn ibuprofen và naproxen, có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và trong một số trường hợp gây tổn thương thận cấp. Sử dụng lâu dài cũng có thể góp phần gây tổn thương thận.

Nguy cơ đáng lo ngại hơn khi dùng NSAID trong tình trạng mất nước hoặc khi đang mắc bệnh gây nôn mửa, tiêu chảy. Những người bị tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim hoặc đã có vấn đề về thận càng cần thận trọng.

Ăn nhiều muối nhưng không nhận ra

Nhiều người chỉ nghĩ đến muối khi nhìn thấy lọ muối trên bàn ăn. Nhưng đó chỉ là một phần. Một lượng đáng kể natri có thể "ẩn" trong các món ăn vặt mặn, dưa muối, nước sốt, mì ăn liền, thực phẩm đóng gói, thực phẩm chế biến sẵn và các món ăn nhà hàng. Thậm chí, những thực phẩm này có thể không có vị quá mặn.

Ăn quá nhiều natri khiến cơ thể giữ nước và có thể làm tăng huyết áp. Tình trạng huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu và các cấu trúc lọc máu bên trong thận. Một gói đồ ăn vặt, một bát mì ăn liền hoặc một bữa ăn ngoài hàng đều có thể âm thầm làm tăng lượng natri tiêu thụ trong ngày.

Vì vậy, điều quan trọng không phải khiến thức ăn trở nên nhạt nhẽo mà là nhận diện lượng natri "ẩn" trong thực phẩm.

Muối không chỉ là muối ăn mà còn "ẩn" trong các món ăn vặt mặn, thực phẩm chế biến sẵn... Ảnh: Magnific.

Cố uống nước theo chỉ tiêu

"Uống nhiều nước hơn" là lời khuyên sức khỏe phổ biến. Nhưng đối với sức khỏe thận, nhiều hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn.

Thận cần đủ lượng máu lưu thông và duy trì cân bằng dịch để hoạt động bình thường. Mất nước nghiêm trọng có thể gây áp lực lên thận, đặc biệt trong thời tiết nóng, khi vận động mạnh, sốt, nôn mửa hoặc tiêu chảy.

Ngược lại, ép bản thân uống vài lít nước mỗi ngày mà không có chỉ định gì đặc biệt cũng không phải là chiến lược đã được chứng minh để bảo vệ thận.

Lượng nước mỗi người cần phụ thuộc vào thể trạng, khí hậu, mức độ vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Những người mắc bệnh thận tiến triển, suy tim hoặc một số bệnh lý khác thậm chí có thể cần hạn chế lượng nước theo hướng dẫn của bác sĩ. Theo Viện Quốc gia về Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK), người suy thận có thể cần hạn chế nước vì thận bị tổn thương không thể loại bỏ lượng nước dư thừa hiệu quả.

Vì vậy, nguyên tắc phù hợp không phải uống quá ít hay quá nhiều, mà là bổ sung nước vừa đủ. Cảm giác khát, lượng nước tiểu, thời tiết, mức độ hoạt động và lời khuyên y tế quan trọng hơn việc cố gắng đạt một con số cứng nhắc như 3, 4 hay 5 lít nước mỗi ngày.

Biến thực phẩm siêu chế biến thành món ăn chính hàng ngày

Một bữa ăn chế biến sẵn trong ngày bận rộn không đồng nghĩa với việc bạn đang làm hại thận. Vấn đề đáng quan tâm hơn xuất hiện khi đồ ăn vặt đóng gói, nước uống nhiều đường, thực phẩm chế biến sẵn và các sản phẩm siêu chế biến (như mì ăn liền, xúc xích, đồ chiên đóng đóng sẵn, bánh kẹo công nghiệp, nước ngọt có ga...) thành nền tảng của chế độ ăn.

Những thực phẩm này có thể chứa nhiều natri, carbohydrate tinh chế, calo và chất béo không lành mạnh. Theo thời gian, chế độ ăn quá nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể góp phần gây tăng cân, kháng insulin và tăng huyết áp - những yếu tố đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận.

Tuy nhiên, sẽ quá đơn giản nếu nói rằng chỉ một gói khoai tây chiên cũng gây tổn thương thận. Điều quan trọng hơn là nhìn vào tổng thể chế độ ăn trong nhiều tháng.

Có thể thay thế một phần thực phẩm đóng gói bằng rau củ, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và những thực phẩm ít qua chế biến. Với người đã mắc bệnh thận, chế độ ăn cần được cá nhân hóa vì nhu cầu về natri, kali, phốt pho và protein có thể khác nhau.

Mì ăn liền là thực phẩm chế biến sẵn rất tiện lợi nhưng nên tránh ăn hàng ngày. Ảnh: Shutterstock.

Không bao giờ kiểm tra huyết áp, đường huyết hoặc chức năng thận

Đây có lẽ là thói quen thầm lặng nhất trong danh sách bởi nó thậm chí không giống thói quen. Nhiều người chỉ kiểm tra sức khỏe khi cảm thấy cơ thể có vấn đề. Nhưng bệnh thận có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu.

Tiểu đường và tăng huyết áp là những nguyên nhân phổ biến của bệnh thận mạn. Lượng đường trong máu cao có thể làm tổn thương các cấu trúc lọc của thận, trong khi huyết áp cao có thể gây tổn thương mạch máu và hệ thống lọc của cơ quan này. Vì vậy, việc biết các chỉ số sức khỏe của bản thân rất quan trọng.