Nga đang dùng tên lửa và UAV theo 'bầy' để bão hòa phòng không Ukraine

Trong năm 2026, các đợt tập kích đường không quy mô lớn của Nga ngày càng thể hiện rõ cách sử dụng nhiều loại vũ khí trong cùng một đòn đánh.

Theo Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI) cho biết các đợt tập kích thường bắt đầu bằng hàng trăm UAV một chiều, trong đó có Geran-2, Geran-3 và UAV mồi nhử Gerbera. Sau đó là hàng chục tên lửa hành trình và một số lượng tên lửa đạn đạo nhỏ hơn.

Cách đánh này không đơn giản là đưa thật nhiều vũ khí lên bầu trời. Mục tiêu còn là tạo ra quá nhiều tín hiệu và mục tiêu cùng lúc, buộc phòng không phải phát hiện, theo dõi và phân loại trong thời gian rất ngắn.

Một hệ thống phòng thủ dù có khả năng đánh chặn tốt vẫn phải đối mặt với giới hạn về radar, bệ phóng và số lượng đạn đánh chặn.

UAV thường được sử dụng ở số lượng lớn trong giai đoạn đầu. Những phương tiện này có thể đóng vai trò tấn công hoặc mồi nhử, khiến phòng không phải dành nguồn lực để xử lý chúng.

Khi mạng lưới phòng thủ đã phải hoạt động với cường độ cao, các tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo xuất hiện sẽ tạo thêm một lớp thách thức khác.

Ngày 29/7/2026 là một ví dụ rõ ràng. Nga tiến hành một cuộc tập kích với hơn 70 tên lửa và khoảng 280 UAV nhằm vào nhiều khu vực của Ukraine.

Tổng số phương tiện tấn công lên tới hàng trăm mục tiêu trên không trong cùng một đêm.

Những đợt đánh lớn hơn cũng đã xuất hiện. Critical Threats ghi nhận Nga từng tiến hành các đợt tập kích chứa hơn 500 UAV và tên lửa trong những tháng gần đây. Trong cuộc tập kích ngày 29-30/7 vừa qua, tổng số phương tiện tấn công và mồi nhử là 358, dù đây chưa phải đợt lớn nhất.

Sự kết hợp giữa các loại vũ khí là yếu tố quan trọng. UAV cận âm bay thấp tạo ra số lượng mục tiêu lớn. Tên lửa hành trình có tốc độ và quỹ đạo khác.

Tên lửa đạn đạo lại di chuyển nhanh hơn nhiều và thuộc nhóm mục tiêu khó đánh chặn nhất. Phòng không vì thế không thể áp dụng một cách đối phó duy nhất cho toàn bộ cuộc tập kích.

Đây cũng là lý do vấn đề đạn đánh chặn trở nên đặc biệt quan trọng. Ukraine có thể bắn hạ phần lớn UAV trong một số đợt tấn công, nhưng để bảo vệ các mục tiêu trọng yếu trước tên lửa đạn đạo, nước này cần những hệ thống chuyên dụng như Patriot.

Trong tháng 8/2026, tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn Patriot đang khiến Ukraine gặp khó khăn nghiêm trọng hơn trước các cuộc tập kích tên lửa đạn đạo.

Nga cũng đang thay đổi chính các UAV được sử dụng. Ukraine cho biết UAV trang bị động cơ phản lực đang xuất hiện với tỷ lệ cao hơn trong một số đợt tập kích.

Những phương tiện này nhanh hơn UAV cánh quạt truyền thống, khiến các nhóm hỏa lực cơ động và UAV đánh chặn gặp khó khăn hơn.

Vì vậy, khái niệm "bão hòa phòng không" không có nghĩa mọi UAV hay tên lửa đều phải xuyên qua được lá chắn.

Chỉ cần số lượng mục tiêu đủ lớn và đủ đa dạng, phòng không có thể phải tiêu tốn nhiều radar, đạn đánh chặn và thời gian xử lý để duy trì khả năng bảo vệ.

Đây là cuộc cạnh tranh giữa năng lực tấn công và năng lực phòng thủ. Bên tấn công tìm cách đưa nhiều mục tiêu với tốc độ và quỹ đạo khác nhau vào cùng một không gian.

Bên phòng thủ phải phát hiện, phân loại và phân bổ vũ khí cho từng mục tiêu trong điều kiện nguồn lực hữu hạn.

Chiến trường Ukraine vì thế đang cho thấy một thực tế mới của chiến tranh đường không: không phải lúc nào vũ khí nguy hiểm nhất cũng là vũ khí nhanh nhất hoặc mạnh nhất.

Đôi khi, chính số lượng và cách kết hợp nhiều loại mục tiêu mới tạo ra sức ép lớn nhất lên một hệ thống phòng thủ.