Nga đề xuất thiết lập cơ chế an ninh mới ở châu Âu

Tại một hội nghị an ninh ở Moskva ngày 11/11, ông Alexey Drobinin đã trình bày ba phương án có thể được áp dụng nhằm tái định hình quan hệ an ninh giữa Moskva và các nước châu Âu.

Phương án thứ nhất là thành lập một liên minh phòng thủ tập thể hoặc ký kết các thỏa thuận hỗ trợ lẫn nhau song phương. Ông Drobinin dẫn các thỏa thuận hiện có giữa Nga với Belarus và Triều Tiên làm ví dụ.

Phương án thứ hai là ký kết các thỏa thuận chính trị, theo đó các nước cam kết không ủng hộ đối thủ của nhau trong trường hợp xảy ra hành động gây hấn. Ông lấy thỏa thuận giữa Nga và Iran làm ví dụ cho mô hình này.

Phương án thứ ba là ký kết các hiệp ước song phương về không xâm lược lẫn nhau.

Theo ông Drobinin, những thỏa thuận như vậy có thể được ký với từng quốc gia thành viên NATO, qua đó các nước này có thể nhận được những bảo đảm an ninh bổ sung từ Nga.

Những phát biểu trên cho thấy Moskva đang cân nhắc nhiều cấp độ hợp tác an ninh khác nhau, từ cam kết phòng thủ chung đến các bảo đảm chính trị ở phạm vi hẹp hơn và thỏa thuận không sử dụng biện pháp quân sự để chống lại nhau.

Đề xuất ký các thỏa thuận với từng thành viên NATO có ý nghĩa đáng chú ý, bởi nó đưa yếu tố song phương vào một cơ chế an ninh vốn chủ yếu được tổ chức trên cơ sở các cam kết tập thể.

Theo nguyên tắc phòng thủ tập thể của NATO, một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một thành viên được coi là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh. Trong khi đó, đề xuất của Nga hướng tới các thỏa thuận riêng rẽ với từng nước thành viên, qua đó có thể hình thành những kênh quan hệ an ninh khác nhau giữa Moskva và các quốc gia trong khối.

Những thỏa thuận như vậy có thể tạo thêm cơ chế giảm căng thẳng giữa Nga với một số chính phủ châu Âu. Tuy nhiên, chúng cũng đặt ra những vấn đề phức tạp về cách thức các cam kết song phương tương tác với những nghĩa vụ an ninh hiện có trong NATO.

Phát biểu của ông Drobinin không đồng nghĩa với việc Nga có ý định phá vỡ cơ chế phòng thủ tập thể của NATO. Dù vậy, đề xuất này cho thấy Moskva quan tâm đến việc đàm phán trực tiếp với từng quốc gia thành viên, thay vì coi NATO là một đối tác đàm phán thống nhất.

Vấn đề trước mắt là liệu các đề xuất của Nga có vượt ra khỏi những tuyên bố ngoại giao để trở thành một phần trong khuôn khổ đàm phán chính thức hay không.