Nga đóng tàu ngầm Borei-A tại đâu, vì sao chương trình mất nhiều năm?
Nhà máy Sevmash là cơ sở đóng các tàu ngầm hạt nhân chiến lược Borei-A, một chương trình đòi hỏi thời gian dài để hoàn thiện thiết kế, chế tạo và thử nghiệm.
Việc đóng một tàu ngầm hạt nhân chiến lược phức tạp hơn nhiều so với chế tạo tàu mặt nước thông thường. Tàu phải tích hợp lò phản ứng hạt nhân, hệ thống động lực, thiết bị cảm biến, vũ khí chiến lược và các cơ cấu bảo đảm an toàn khi hoạt động ở độ sâu lớn.
Đối với Nga, nhà máy Sevmash tại Severodvinsk là cơ sở chủ chốt trong chương trình phát triển dòng tàu ngầm Borei và Borei-A.
Thiết kế thuộc trách nhiệm của Cục thiết kế Rubin, đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo.
Chương trình Borei bắt đầu từ thập niên 1990, trong bối cảnh Nga phải hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm chiến lược sau khi Liên Xô tan rã.
Quá trình phát triển kéo dài do thiết kế, hệ thống vũ khí và các yêu cầu kỹ thuật phải được hoàn thiện qua nhiều giai đoạn. Tàu đầu tiên thuộc dòng Borei, Yuri Dolgorukiy, chỉ được đưa vào biên chế năm 2013.
Một yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ là sự thay đổi trong chương trình tên lửa. Dòng Borei ban đầu được phát triển trong bối cảnh tên lửa chiến lược Bark được xem xét, nhưng sau đó thiết kế được điều chỉnh để sử dụng tên lửa Bulava.
Những thay đổi về hệ thống vũ khí có thể kéo theo yêu cầu điều chỉnh cấu trúc tàu và quy trình thử nghiệm.
Với phiên bản Borei-A, nhà phát triển tiếp tục hoàn thiện thiết kế và các hệ thống trên tàu. Các hạng mục như hệ thống điều khiển, thủy âm, động lực và vũ khí đều cần được kiểm tra trước khi bàn giao cho Hải quân Nga.
Theo các nghiên cứu công khai, thời gian từ khi đặt ky đến khi bàn giao một tàu Borei có thể kéo dài nhiều năm.
Tuy nhiên, thời gian cụ thể khác nhau giữa các tàu, tùy thuộc tiến độ xây dựng, tình trạng cung ứng linh kiện, thử nghiệm và yêu cầu kỹ thuật.
Tàu ngầm Knyaz Pozharsky được hạ thủy vào tháng 2/2024, bắt đầu thử nghiệm trên biển vào tháng 7 cùng năm và được đưa vào biên chế vào tháng 7/2025.
Trường hợp này cho thấy việc hoàn thành thân tàu mới chỉ là một phần của quy trình. Máy móc, cảm biến, vũ khí và hệ thống điều khiển vẫn phải được kiểm tra trước khi bàn giao.
Chương trình Borei-A vì thế không chỉ phản ánh năng lực thiết kế tàu ngầm mà còn cho thấy quy mô công nghiệp và tổ chức cần thiết để duy trì lực lượng răn đe hạt nhân từ biển.
