Nga dùng trực thăng lớn nhất thế giới để đưa hệ thống phòng không lên nóc nhà

Máy bay trực thăng Mi-26 vận chuyển hệ thống Pantsir-SMD-E lên nóc nhà ở Moscow (bên trái) và máy bay trực thăng Mi-26. Ảnh: MW.

Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga đã triển khai trực thăng Mi-26 – loại trực thăng có tải trọng nâng lớn nhất thế giới – để đưa các tổ hợp phòng không tầm ngắn Pantsir-SMD-E lên nóc các tòa nhà lớn tại Moscow. Động thái này cho thấy Nga đang tiếp tục tăng cường năng lực phòng thủ thủ đô trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) từ Ukraine.

Mi-26 từ lâu vẫn giữ kỷ lục là trực thăng có khả năng mang tải lớn nhất thế giới. Một trong những đặc điểm nổi bật của dòng máy bay này là trọng lượng rỗng chỉ bằng chưa tới một nửa trọng lượng cất cánh tối đa, giúp nó có khả năng vận chuyển những khối hàng cực lớn.

Mỗi chiếc Mi-26 có thể nâng hơn 50 tấn hàng hóa, trong khi trọng lượng cất cánh tối đa được ước tính khoảng 105 tấn. Nhờ khả năng này, Mi-26 thường được sử dụng để vận chuyển các khí tài cỡ lớn bằng đường không, bao gồm cả máy bay dân dụng hoặc trực thăng hạng trung.

Dòng trực thăng này được phát triển từ thời Liên Xô. Sau một thời gian dài sản xuất hạn chế, Nga đã nối lại các chương trình mua sắm từ thập niên 2010, đặc biệt là phiên bản nâng cấp Mi-26T, khi ngân sách quốc phòng dành cho lực lượng không quân được gia tăng đáng kể.

Trực thăng hạng nặng Mi-26. Ảnh: MW.

Pantsir-SMD-E được đưa lên nóc nhà để tăng hiệu quả phòng thủ

Hệ thống Pantsir-SMD-E được thiết kế theo cấu hình cố định, chuyên bảo vệ các mục tiêu hạ tầng quan trọng trước các mối đe dọa từ UAV.

Mỗi tổ hợp có thể mang tối đa 48 tên lửa đánh chặn cỡ nhỏ TKB-1055 chuyên dùng chống drone. Ngoài ra, hệ thống cũng có thể được cấu hình để sử dụng 12 tên lửa phòng không tầm ngắn 57E6.

Trên tháp pháo, Pantsir-SMD-E tích hợp hai radar riêng biệt: một radar dùng để phát hiện và bám bắt mục tiêu, trong khi radar còn lại đảm nhiệm nhiệm vụ dẫn đường cho tên lửa.

Theo giới quan sát quân sự, việc bố trí các hệ thống này trên nóc các tòa nhà cao tầng mang lại nhiều lợi thế. Các vị trí cao giúp hệ thống có góc bắn tốt hơn, đồng thời giảm nguy cơ bị các công trình xung quanh che khuất đường ngắm hoặc cản trở khả năng đánh chặn.

Không loại trừ khả năng Pantsir-SMD-E sẽ tiếp tục được triển khai tại trung tâm các thành phố khác ở miền Tây nước Nga trong thời gian tới. Khi các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine ngày càng vươn sâu vào lãnh thổ Nga, nhiều khu vực vốn được xem là hậu phương an toàn đang phải tăng cường năng lực phòng không.

Các trung tâm công nghiệp quan trọng ở vùng Ural cũng được cho là có thể trở thành đối tượng được bảo vệ bằng mô hình tương tự.

Giới chức Nga từ lâu đã cảnh báo rằng mạng lưới phòng không hiện hữu gặp nhiều khó khăn trong việc đối phó các đợt tấn công UAV quy mô lớn kéo dài. Việc triển khai Pantsir-SMD-E được xem là một trong nhiều giải pháp mà Moscow đang thử nghiệm nhằm tăng cường lá chắn bảo vệ các đô thị và cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Hệ thống phòng không Pantsir-SMD-E. Ảnh: MW.

Pantsir từng tham chiến tại nhiều điểm nóng

Các biến thể chiến đấu của hệ thống Pantsir đã được Nga triển khai rộng rãi tại các đơn vị tuyến đầu, bao gồm cả tại Ukraine và Syria.

Ngoài Nga, hệ thống này cũng được một số khách hàng nước ngoài sử dụng, trong đó có Quân đội Quốc gia Libya (LNA) và Quân đội Arab Syria.

Pantsir chính thức được đưa vào biên chế từ năm 2012. Các phiên bản đầu tiên được trang bị kết hợp giữa tên lửa phòng không 57E6M và hai pháo phòng không tự động 30 mm 2A38M.

Đến đầu những năm 2020, hệ thống này được cho là đã bắn hạ hơn 100 UAV và ít nhất một máy bay chiến đấu trong các chiến dịch tác chiến thực tế. Syria được đánh giá là chiến trường có cường độ hoạt động cao nhất của Pantsir trong giai đoạn đầu.

Theo các nguồn tin quân sự Nga, kinh nghiệm thu được từ chiến trường Ukraine cũng giúp hệ thống được cải tiến đáng kể, đặc biệt trong khả năng đối phó các loại tên lửa hành trình tàng hình phương Tây như Storm Shadow.

Bên cạnh các phiên bản mặt đất, Nga còn phát triển biến thể hải quân của Pantsir để trang bị cho các tàu chiến. Hệ thống này hiện đã được tích hợp trên một số chiến hạm của Hải quân Nga và cả Hải quân Quân đội Nhân dân Triều Tiên.