Lô chiến đấu cơ Su-30SM2 'siêu cơ động' mới của Nga rời nhà máy: Sức mạnh có đáng gờm?

Buổi trình diễn bay của Su-30SM2 sau khi hoàn thành sản xuất. Ảnh: MW.

Nhà máy Hàng không Irkutsk của Nga vừa hoàn tất một lô tiêm kích Su-30SM2 mới, đồng thời công bố hình ảnh các máy bay vừa xuất xưởng được trưng bày cùng những chiếc máy bay huấn luyện Yak-130 mới sản xuất.

Su-30SM2 hiện là phiên bản hiện đại nhất của dòng tiêm kích hai chỗ ngồi Su-30 của Nga. Biến thể này chính thức được đưa vào biên chế từ đầu năm 2022 và là một phần trong chiến lược lớn hơn của Moscow nhằm tiêu chuẩn hóa các hệ thống trên toàn bộ phi đội tiêm kích, giảm chi phí bảo dưỡng, đơn giản hóa công tác hậu cần và nâng cao đáng kể hiệu quả chiến đấu.

Nâng cấp quan trọng nhất của Su-30SM2 so với phiên bản Su-30SM trước đó – vốn được đưa vào sử dụng từ năm 2012 – là việc tích hợp động cơ AL-41F-1S. Đây chính là loại động cơ đang được sử dụng trên tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-35 và cũng là động cơ mạnh nhất từng được trang bị cho một tiêm kích thế hệ thứ tư của Nga.

Sự ra đời của Su-30SM2 phản ánh xu hướng hiện đại hóa theo hướng nâng cấp từng bước mà Nga đang theo đuổi, thay vì phát triển hoàn toàn các chương trình tiêm kích mới từ đầu.

Dòng Su-30 vốn là biến thể phát triển từ Su-27 – mẫu tiêm kích chiếm ưu thế trên không mạnh nhất của Liên Xô trước đây. Đầu những năm 2000, với nguồn tài chính từ Ấn Độ, Su-27 đã được nâng cấp sâu rộng lên chuẩn “thế hệ 4+”.

Buổi trình diễn bay của Su-30SM2 sau khi hoàn thành sản xuất. Ảnh: MW.

Biến thể Su-30MKI được đưa vào biên chế Không quân Ấn Độ năm 2002 từng được nhiều chuyên gia đánh giá là tiêm kích mạnh nhất thế giới vào thời điểm đó. Sau này, chính nền tảng Su-30MKI đã trở thành cơ sở để Nga phát triển Su-30SM cho Không quân Nga, trong bối cảnh chương trình tiêm kích thế hệ 5 Su-57 gặp nhiều trì hoãn.

Tuy nhiên, khi Su-57 đang dần được sản xuất với số lượng lớn hơn và chương trình này đạt nhiều bước tiến đáng kể, tương lai của các kế hoạch mua sắm Su-30 mới cũng đang trở thành chủ đề được giới quan sát quân sự quan tâm.

Được triển khai tại khu vực nhạy cảm nhất của Nga

Từ năm 2022, Su-30SM2 đã được triển khai tới Kaliningrad – vùng lãnh thổ tách biệt của Nga nằm giữa Ba Lan và Litva, nơi các đơn vị không quân hải quân Nga phải hoạt động trong môi trường bị bao quanh bởi các quốc gia thành viên NATO.

Những chiếc Su-30SM2 tại đây thường xuyên tham gia các hoạt động đối đầu và áp sát với máy bay quân sự phương Tây.

Trong năm 2026, các tiêm kích Nga đã nhiều lần chạm mặt các chiến đấu cơ Rafale của Pháp, Gripen của Thụy Điển và F/A-18 của Tây Ban Nha.

Dù thiết kế Su-30 không còn mới, giới chuyên gia cho rằng nó vẫn sở hữu nhiều ưu thế đáng kể trước các đối thủ phương Tây kể trên.

Radar của Su-30SM2 được đánh giá mạnh hơn nhiều lần, khả năng cơ động ở cả tốc độ thấp lẫn tốc độ cao vượt trội và hỏa lực cũng được xem là mạnh hơn đáng kể.

Động cơ mới giúp tăng sức mạnh toàn diện

Động cơ AL-41F-1S mới mang lại lực đẩy lớn hơn khoảng 16% so với động cơ AL-31FP trên Su-30SM đời đầu.

Ngoài việc mạnh hơn, động cơ mới còn có tuổi thọ dài hơn đáng kể, tiêu thụ nhiên liệu hiệu quả hơn và yêu cầu bảo dưỡng ít hơn.

Nhờ đó, Su-30SM2 cải thiện đáng kể tốc độ leo cao, khả năng tăng tốc, tính cơ động khi duy trì tác chiến và hiệu suất hoạt động ở độ cao lớn.

Động cơ mới cũng tạo ra nhiều điện năng hơn, cho phép vận hành các hệ thống điện tử hàng không tiên tiến.

Song song với nâng cấp động cơ, Su-30SM2 còn được tích hợp nhiều loại vũ khí hiện đại mới.

Đáng chú ý nhất là tên lửa không đối không thế hệ mới R-77M và tên lửa tầm xa hạng nặng R-37M.

Hai loại vũ khí này giúp nâng cao đáng kể khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn của Su-30SM2.

Trong đó, R-77M được đánh giá có năng lực tương đương với tên lửa AIM-120D của Mỹ và Meteor của châu Âu.

Máy bay chiến đấu hạng nhẹ Rafale (phía sau) và máy bay chiến đấu hạng nặng Su-30SM2 (phía trước). Ảnh: MW.

Một trong những tiêm kích cơ động nhất thế giới

Về hiệu suất bay, sự kết hợp giữa động cơ AL-41F-1S và hệ thống điều khiển hướng phụt lực đẩy giúp Su-30SM2 trở thành một trong những tiêm kích cơ động nhất đang hoạt động trên thế giới.

Khả năng điều khiển hướng phụt lực đẩy kết hợp với thiết kế khí động học đặc trưng cho phép máy bay thực hiện những động tác cơ động cực đoan mà rất ít đối thủ phương Tây có thể sánh được.

Dù trong tác chiến hiện đại, cảm biến và tên lửa thường đóng vai trò quyết định hơn khả năng cơ động sau thất tốc, nhưng tính năng này vẫn mang lại lợi thế đáng kể trong các cuộc không chiến tầm gần hoặc trong việc né tránh tên lửa đối phương.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia quân sự, hiện không có tiêm kích phương Tây nào sở hữu sự kết hợp giữa khả năng điều khiển hướng phụt lực đẩy và hiệu suất khí động học tương đương Su-30SM2.

Một ưu thế khác của mẫu tiêm kích Nga là vẫn duy trì sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí ở khoang lái phía sau.

Sĩ quan này phụ trách quản lý cảm biến, liên lạc, tác chiến điện tử và điều khiển vũ khí, giúp phi công phía trước tập trung hoàn toàn vào nhiệm vụ bay.

Sự phân chia nhiệm vụ này đặc biệt hữu ích trong các chiến dịch tầm xa.

Su-30SM2 cũng sở hữu tầm hoạt động bằng nhiên liệu trong thân lớn hơn bất kỳ loại tiêm kích phương Tây nào hiện nay.

Ưu thế này kế thừa từ Su-27 – mẫu tiêm kích từng giữ vị trí hàng đầu thế giới về tầm bay trong thời kỳ của mình.

Đối với một quốc gia có lãnh thổ rộng lớn như Nga, khả năng hoạt động trên phạm vi rất xa mà không cần tiếp nhiên liệu được xem là một yếu tố đặc biệt quan trọng.