Nga - Mỹ để ngỏ khả năng đàm phán về một hiệp ước New START mới
Nga và Mỹ đang để ngỏ khả năng nối lại đàm phán về một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới, trong bối cảnh Hiệp ước New START – thỏa thuận kiểm soát vũ khí cuối cùng giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới đã chính thức hết hiệu lực.
Phát biểu trước báo giới hôm qua (5/2), Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump không ủng hộ việc gia hạn New START, nhưng muốn các chuyên gia hạt nhân nghiên cứu một hiệp ước mới, được cải tiến và hiện đại hóa, có thể tồn tại lâu dài trong tương lai.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh: “Thay vì gia hạn New START, Tổng thống muốn các chuyên gia hạt nhân của chúng ta nghiên cứu một hiệp ước mới, được cải tiến và hiện đại hóa, có thể tồn tại lâu dài trong tương lai. Và đó là điều mà Mỹ sẽ tiếp tục thảo luận với Nga”.
Ảnh minh họa: Reuters
Bà Leavitt cũng cho biết không có thỏa thuận tạm thời nào để duy trì các điều khoản của New START sau khi hiệp ước hết hạn.
Trong khi đó, phía Nga khẳng định vẫn để ngỏ khả năng đối thoại. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga sẵn sàng tham gia đàm phán nếu Mỹ đưa ra phản hồi mang tính xây dựng đối với đề xuất tiếp tục tuân thủ các giới hạn của New START.
Trước đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Nga sẵn sàng tự nguyện duy trì các hạn chế của hiệp ước trong vòng một năm, với điều kiện Mỹ có hành động tương tự.
Trong một diễn biến liên quan, Liên Hợp Quốc hôm qua cảnh báo, việc hiệp ước hết hạn đánh dấu một thời điểm đặc biệt nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh toàn cầu, khi lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, thế giới không còn bất kỳ giới hạn ràng buộc pháp lý nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Nga và Mỹ. Phát biểu trước báo giới, người phát ngôn Tổng thư ký Liên hợp quốc Stephane Dujarric nói: “Việc hết hạn Hiệp ước New START đánh dấu một thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế… Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, chúng ta phải đối mặt với một thế giới không có bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí chiến lược của Nga và Mỹ”.
Trước đó, trong tuyên bố đưa ra ngày 4/2, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cho rằng, việc phá bỏ những thành tựu đạt được trong nhiều thập kỷ về kiểm soát vũ khí “không thể xảy ra vào thời điểm tồi tệ hơn”, khi nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Ông đồng thời kêu gọi hai nước ngay lập tức quay lại bàn đàm phán, nhằm xây dựng một khuôn khổ kế nhiệm, khôi phục các giới hạn có thể kiểm chứng và giảm thiểu nguy cơ chạy đua vũ trang.
New START từng giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược mà mỗi bên được triển khai, đồng thời thiết lập các cơ chế thanh tra giúp xây dựng lòng tin suốt hơn hai thập kỷ.
Giới phân tích cảnh báo, nếu không có một thỏa thuận thay thế, thế giới có thể bước vào một giai đoạn nguy hiểm hơn, với nguy cơ tính toán sai lầm và chạy đua vũ trang gia tăng giữa các cường quốc hạt nhân.
