Ngã rẽ bất ngờ của ngành công nghiệp ôtô Đức

Theo Financial Times, ngành công nghiệp ôtô Đức, từng là biểu tượng cho sức mạnh sản xuất của nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang trải qua giai đoạn bấp bênh với làn sóng sa thải và cắt giảm hàng chục nghìn việc làm.

Theo dự báo của Hiệp hội Công nghiệp Ôtô Đức (VDA), đà suy thoái này sẽ tước đi thêm 125.000 cơ hội việc làm vào năm 2035.

Tình cảnh trên đã đẩy nhóm doanh nghiệp cung ứng linh kiện vào thế khó. Khảo sát gần đây của công ty tư vấn FTI-Andersch chỉ ra rằng khoảng 75% nhà cung cấp linh kiện của Đức đang tìm cách mở rộng sang các lĩnh vực kinh doanh khác để bù đắp sản lượng sụt giảm từ ngành ôtô.

Rẽ hướng sang quốc phòng và robot

Trong bối cảnh các nước châu Âu tăng cường chi tiêu quân sự, ngành công nghiệp quốc phòng đang trở thành bến đỗ mới đối với các nhà cung cấp linh kiện của Đức.

Ông Klaus Rosenfeld, Giám đốc điều hành Schaeffler Group, nhận định ngành kinh doanh ôtô truyền thống "không còn mang lại sự tăng trưởng đáng kể". Vốn là trụ cột của công nghiệp ôtô Đức, tập đoàn này đang tái định vị thành một công ty "công nghệ chuyển động".

Hãng đang tập trung tinh chỉnh các bộ bánh răng và cảm biến ôtô để ứng dụng vào robot hình người, đồng thời nhắm tới việc sản xuất vòng bi và thiết bị điện tử điện lực cho ngành hàng không vũ trụ. Schaeffler kỳ vọng các lĩnh vực quốc phòng, robot và vũ trụ sẽ đóng góp khoảng 10% tổng doanh thu của tập đoàn vào năm 2035.

Bosch, nhà cung cấp linh kiện ôtô lớn nhất thế giới, cũng đang lên kế hoạch cắt giảm 22.000 nhân sự trong các mảng kinh doanh cốt lõi, đồng thời tăng đầu tư vào robot - lĩnh vực được kỳ vọng có thể mang về hàng tỷ euro doanh thu.

Không chỉ các nhà cung cấp, ngay cả các nhà sản xuất ôtô thành phẩm cũng đang tìm cách tối ưu hóa các nhà máy nhàn rỗi. Volkswagen, hãng xe lớn thứ hai thế giới, được cho là đang đàm phán với nhà sản xuất hệ thống phòng không Iron Dome của Israel để tận dụng nhà máy tại Osnabrück.

Logo Volkswagen được sản xuất tại nhà máy của hãng. Ảnh: Reuters.

Trong khi đó, Mercedes-Benz vừa ký biên bản ghi nhớ với startup drone Tytan để cung cấp phương tiện cho các đơn vị phòng không lưu động, cho thấy sự cởi mở của hãng trong việc lấn sân sang mảng quân sự.

Y tế - lĩnh vực giàu tiềm năng

Bên cạnh công nghệ quốc phòng, thiết bị y tế cũng đang trở thành một hướng đi tiềm năng cho các nhà cung cấp linh kiện ôtô.

Sembach, một doanh nghiệp gốm sứ gia đình tại Bavaria, đã sản xuất cảm biến cho động cơ đốt trong từ những năm 1970. Tuy nhiên, sản lượng linh kiện cung cấp cho ngành ôtô của công ty gần đây giảm mạnh, từ 600 triệu xuống còn khoảng 400 triệu sản phẩm mỗi năm.

Để duy trì hoạt động, Sembach quyết định thay đổi cơ cấu kinh doanh vào năm 2023, đặt mục tiêu giảm tỷ trọng doanh thu từ ngành ôtô từ 80% xuống 40% vào năm 2033. Phần còn lại sẽ đến từ các sản phẩm phục vụ lĩnh vực y tế, trong đó có linh kiện cho máy trợ tim và thiết bị nội soi.

Bà Anna Sembach, CEO 35 tuổi của công ty, chia sẻ đây là quyết định mang tính sống còn: "Nếu không có chiến lược mới này, tôi không chắc chúng tôi có thể tồn tại trong 10 năm tới".

Theo bà Sembach, chuyển sang lĩnh vực y tế giúp công ty tránh cuộc cạnh tranh khốc liệt về giá và mức biên lợi nhuận mỏng của ngành ôtô - nơi "từng đồng xu đều là một mặt trận". Dù đơn hàng y tế có sản lượng nhỏ hơn và đòi hỏi ít lao động trực tiếp hơn, lĩnh vực này mang lại biên lợi nhuận cao và ổn định hơn, trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng do dân số già hóa.

Chiến lược này bước đầu mang lại kết quả tích cực. Sembach ghi nhận doanh thu kỷ lục 23 triệu euro trong năm ngoái.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo chuyển đổi ngành nghề không phải "chiếc đũa thần" có thể giải quyết cuộc khủng hoảng của toàn bộ ngành cung ứng ôtô Đức.

Ông Simon Schnurrer, chuyên gia tư vấn ôtô tại Oliver Wyman, cho rằng chuyển hướng sang các ngành khác có thể giúp một nhóm nhỏ doanh nghiệp bù đắp phần sản lượng đã mất, nhưng khó có khả năng cứu được phần lớn các nhà cung cấp đang gặp khó khăn.

Ngay cả khi ngành quốc phòng và y tế tiếp tục tăng trưởng nhanh, quy mô của hai lĩnh vực này vẫn chưa đủ để lấp đầy khoảng trống mà quá trình suy giảm của ngành công nghiệp ôtô Đức để lại.