Nga triển khai UAV phản lực Geran và Banderol làm thay đổi cục diện tác chiến không quân

Liên bang Nga đang gia tăng tần suất sử dụng các loại thiết bị bay không người lái (UAV) trang bị động cơ phản lực và UAV dạng tên lửa nhằm tạo đột phá trước hệ thống phòng không của Ukraine. Các dòng khí tài mới như biến thể Geran cải tiến và Banderol mang lại tốc độ di chuyển vượt trội, gây khó khăn lớn cho công tác phát triển phương án đánh chặn của đối phương.

Xu hướng chuyển dịch sang UAV tốc độ cao của Nga

Theo các phân tích quân sự, việc lực lượng Nga đẩy mạnh sử dụng UAV phản lực xuất phát từ việc hiệu quả tác chiến của các dòng UAV cánh quạt truyền thống như Shahed có dấu hiệu giảm dần trước hệ thống phòng không đa tầng. Các thiết bị bay trang bị động cơ phản lực giúp rút ngắn đáng kể thời gian tiếp cận mục tiêu, khiến lực lượng phòng thủ Ukraine có rất ít thời gian để phát hiện, theo dõi và kích hoạt phương tiện tiêu diệt.

Trong số các khí tài mới được ghi nhận, các biến thể như Geran-4 và Geran-5 thể hiện bước tiến lớn về mặt thiết kế, dần thu hẹp khoảng cách với tên lửa hành trình. Những dòng UAV này duy trì tốc độ vượt trội so với Shahed thông thường nhưng sở hữu chi phí chế tạo thấp hơn và quy trình sản xuất dễ dàng hơn nhiều so với tên lửa hành trình tiêu chuẩn.

UAV phản lực Geran Ảnh: Truyền thông Liên bang Nga

Tuy nhiên, việc đưa các dòng UAV phản lực vào sản xuất hàng loạt cũng vấp phải rào cản kỹ thuật. Rào cản lớn nhất nằm ở hệ thống động cơ phản lực vốn đắt đỏ và phức tạp hơn so với động cơ đốt trong thông thường. Tiến độ mở rộng quy mô chế tạo của Nga phụ thuộc nhiều vào khả năng cung ứng linh kiện và động cơ từ thị trường thương mại, trước khi có thể tự chủ hoàn toàn dây chuyền sản xuất nội địa.

Thách thức phòng không và bài toán kinh tế đánh chặn

Sự xuất hiện của UAV phản lực đặt ra bài toán kinh tế phức tạp cho lực lượng phòng không Ukraine. Mặc dù các hệ thống phòng không hiện đại như Patriot, SAMP/T hay IRIS-T hoàn toàn đủ khả năng đánh chặn các mục tiêu tốc độ cao, việc sử dụng các quả tên lửa phòng không đắt giá để tiêu diệt các UAV có chi phí thấp hơn nhiều là giải pháp không mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài.

Bên cạnh đó, các tổ hợp pháo và tên lửa tầm ngắn như Gepard, Skynex hay Mistral cũng được huy động để đối phó với mục tiêu phản lực tùy thuộc vào đặc tính tầm bay và vận tốc của từng loại UAV. Để tối ưu hóa chi phí, phía Ukraine đang đẩy mạnh nghiên cứu các phương án UAV đánh chặn giá rẻ, điển hình như dự án P1-Sun, nhằm tạo ra lớp phòng thủ cân bằng hơn.

Năng lực đáp trả và chiến thuật UAV của Ukraine

Không chỉ tập trung vào giải pháp phòng thủ, phía Ukraine cũng chủ động phát triển và triển khai các dòng UAV trang bị động cơ phản lực. Các tổ hợp như Bars và Palyanytsya đã được ứng dụng trong các đợt tập kích tầm xa vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược nằm sâu trong khu vực kiểm soát của Nga.

Binh sĩ Nga đang điều khiển UAV. Ảnh: TASS

Mặc dù mang lại ưu thế về tốc độ, việc tích hợp động cơ phản lực buộc các nhà thiết kế phải đánh đổi nhiều yếu tố kỹ thuật. Động cơ dung tích lớn hơn và kết cấu phức tạp hơn làm tăng chi phí sản xuất, đồng thời hạn chế tải trọng đầu đạn mà UAV có thể mang theo. Do đó, bài toán đặt ra cho cả hai bên là tìm điểm cân bằng tối ưu giữa vận tốc, tầm bay, tải trọng hữu ích và chi phí chế tạo sản phẩm.

Vai trò của UAV phản lực trong chiến tranh hiện đại

Các chuyên gia quân sự nhận định UAV phản lực khó có thể thay thế hoàn toàn các dòng UAV cánh quạt truyền thống hay tên lửa hành trình trên chiến trường. So với tên lửa hành trình, UAV phản lực vẫn tồn tại hạn chế về tính tinh vi của hệ thống dẫn đường, trang thiết bị điện tử, khả năng kháng nhiễu và sức công phá của đầu đạn.

Hiện tại, UAV phản lực đang đóng vai trò là vũ khí chuyển tiếp trung gian, lấp khoảng trống giữa UAV tự sát giá rẻ và tên lửa hành trình đắt tiền. Loại khí tài này mang lại khả năng tác chiến phối hợp hiệu quả, cho phép tiến hành các đợt tấn công số lượng lớn với tốc độ cao nhằm làm suy yếu đà phòng thủ của đối phương.