'Lá chắn vô hình' Ukraine: Công nghệ EW 'lừa' hàng nghìn drone, tên lửa Nga

Hệ thống tác chiến điện tử Jupiter của Infozahyst. Ảnh: Militarnyi

Từ sau năm 2014, nhu cầu chống UAV Nga đã thúc đẩy Ukraine phát triển hàng loạt hệ thống tác chiến điện tử (EW). Phần lớn đến từ các công ty tư nhân như Proximus, Cascade Systems, Kvertus và Infozahyst, được hỗ trợ qua nền tảng Brave1. 

Hệ thống được phân tầng rõ ràng: bảo vệ binh sĩ, phủ chiến thuật vài chục kilomet và bảo vệ chiến lược cho thành phố cùng hạ tầng quan trọng. 

Điểm mạnh lớn nhất là khả năng cập nhật phần mềm và mô-đun tần số gần như theo tuần, dựa trên tín hiệu thực tế từ mặt trận.

Hệ thống EW Bukovel-AD của Proximus là một trong những cái tên lâu đời và được thử thách nhiều nhất. Nó phát hiện UAV qua tín hiệu RF thụ động trong dải tần khoảng 290-6000 MHz. Tầm phát hiện đạt 70-100 km với các drone trinh sát cỡ trung bình như Orlan-10 và 3-6 km với drone siêu nhỏ. 

Khả năng gây nhiễu kênh điều khiển và truyền dữ liệu hiệu quả trong bán kính 15-20 km. Hệ thống còn gây nhiễu hoặc giả tín hiệu GNSS (GPS, GLONASS, BeiDou, Galileo) ở tầm xa hơn, có thể đến 35 km (gây nhiễu) và 70 km (giả tín hiệu) tùy phiên bản. 

Công suất mỗi kênh từ 20 W trở lên, hỗ trợ đến 11 kênh đồng thời. Bukovel-AD có thể lắp trên xe tải nhẹ hoặc giá đỡ cố định, triển khai chỉ trong khoảng hai phút và hoạt động liên tục. 

Theo tài liệu của nhà sản xuất, hệ thống đã ghi nhận hàng trăm nhiệm vụ thành công và được xuất khẩu sang một số nước 

Ở cấp chiến lược, mạng lưới Pokrova vận hành từ đầu năm 2024 trở thành “bức tường điện tử” quốc gia. Thay vì chỉ tạo nhiễu ồn ào, Pokrova chủ yếu giả tín hiệu (spoof) - đưa tọa độ giả vào máy thu dẫn đường của UAV/drone Shahed, tên lửa hành trình và một số tên lửa đạn đạo. 

Mục tiêu bay lệch hàng kilomet, rơi xuống nơi trống trải hoặc mất kiểm soát. Theo chỉ huy đơn vị Night Watch mang biệt danh Alkhimik, đến năm 2025-2026 hơn 90% năng lực của Pokrova đến từ hệ thống Lima của Cascade Systems. 

Lima kết hợp gây nhiễu (jam) chủ động, giả tín hiệu (spoof) tọa độ và tấn công số hóa vào máy thu. Khi tín hiệu vệ tinh bị cắt, vũ khí chuyển sang dẫn đường quán tính với sai số khoảng 2 km mỗi 100 km bay. 

Lima khuếch đại sai số này bằng cách “đưa” mục tiêu đến tọa độ sai lệch lớn hơn. Nhà sản xuất cho biết đã bàn giao hơn 400 đơn vị, mỗi chiếc giá khoảng 3 triệu hryvnia. 

Hệ thống MS Azimuth của Kvertus giám sát các nguồn phát tín hiệu tần số vô tuyến và có thể theo dõi tới 100 nguồn phát. Ảnh: Kvertus/spectrum.ieee.org

Để bảo vệ một thành phố lớn cần 30-100 đơn vị, tổng chi phí tương đương một quả tên lửa Patriot PAC-3. Báo cáo cho thấy Lima đã góp phần trung hòa hơn 20.000 UAV/drone Shahed và làm lệch hướng hàng chục tên lửa trong khoảng 18 tháng. 

Trên tuyến đầu chống FPV, Kvertus phát triển phức hợp Atlas - sự kết hợp giữa trạm trinh sát MS Azimuth và máy gây nhiễu thông minh Mirage.

Azimuth quét phổ 30-6000 MHz ở chế độ thụ động, phát hiện UAV và trạm điều khiển ở tầm đến 30 km, theo dõi đến 100 mục tiêu cùng lúc. 

Mirage là hệ thống mô-đun phủ dải 300-6000 MHz, tạo nhiễu “thông minh” thay vì nhiễu trắng đơn thuần. Antenna định hướng đạt tầm đến 30 km, đa hướng khoảng 5-8 km. 

Hệ thống tiêu thụ điện thấp và có thể tự động kích hoạt dựa trên dữ liệu từ Azimuth. 

Mục tiêu dài hạn của dự án Atlas là dựng hàng nghìn đơn vị dọc hơn 1.300 km mặt trận, quản lý tập trung từ một màn hình duy nhất 

Bổ sung tầng sư đoàn, Infozahyst giới thiệu Jupiter - hệ thống di động gây nhiễu liên lạc VHF với công suất khoảng 5 kW, bán kính hiệu quả đến 30 km. 

Hệ thống đã được dùng tại Avdiivka và Kursk. Phiên bản Mercury đặt trên khung xe bọc thép MT-LBu cải tiến, kèm lưới chống drone, hỗ trợ trực tiếp các đơn vị tấn công gần tiền tuyến 

Công nghệ chung tập trung vào tính mô-đun, radio định nghĩa phần mềm và khả năng giả tín hiệu (spoof) thông minh. Ưu điểm lớn nhất là chi phí thấp, sản xuất nhanh và cập nhật theo thực tế chiến trường, giúp đối phó với sự tiến hóa của drone Nga - tăng antenna CRPA, đổi tần số liên tục.

Tác chiến điện tử không phải phép màu tuyệt đối. Đối phương vẫn dày đặc EW và liên tục thích ứng. Nhưng những con số từ mặt trận cho thấy rõ: hàng nghìn mối đe dọa đã bị vô hiệu hóa mà không tốn một quả tên lửa đánh chặn nào. 

(Theo militarnyi.com, spectrum.ieee.org)