Ngăn chặn ma túy xâm nhập học đường

Phóng viên (người bên phải) trao đổi với học sinh tham gia hoạt động lừa đảo mua bán ma túy trên mạng xã hội.

Từ "vết trượt" trên không gian mạng

Chỉ từ một chút tò mò, muốn mua thiết bị flycam để sử dụng nhưng gia đình không đủ điều kiện chu cấp, Lê Văn Nam (tên nhân vật đã được thay đổi) – học sinh một trường THPT khu vực miền núi tỉnh Thanh Hóa, đã tự lên mạng xã hội tìm hiểu cách “kiếm tiền online”, rồi tự lựa chọn cho mình cách kiếm tiền nhanh nhất: “lừa đảo”.

Nam tạo lập một tài khoản ảo, sau đó đăng ký tham gia các hội nhóm kín chuyên mua bán ma túy trên facebook để viết bài, đăng thông tin chào bán các loại ma túy cần sa, cỏ Mỹ, thuốc lá điện tử... Khi có người hỏi mua, Nam yêu cầu người mua chuyển khoản một phần hoặc toàn bộ tiền mua ma túy, hứa hẹn sẽ chuyển hàng qua dịch vụ chuyển phát nhanh đến tận tay người nhận. Tuy nhiên, sau khi nhận được tiền, Nam lập tức chặn liên hệ và chiếm đoạt số tiền đã giao dịch.

Làm việc với cơ quan công an, Nam khai nhận bản thân không có ma túy như những lời quảng cáo. Lý do khiến em lựa chọn việc lừa đảo bán ma túy chỉ đơn giản do đối tượng khách hàng là người nghiện, là những người phạm tội thì không dám báo công an. Và hành vi của Nam sẽ không bị phát hiện.

Nhưng lối suy nghĩ non nớt ấy đôi khi lại là khởi đầu cho nhiều hành vi táo bạo hơn. Theo dấu hoạt động lừa đảo mua bán ma túy trên không gian mạng, lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh) đã triệu tập làm việc với 20 đối tượng. Tất cả đều là học sinh đang theo học tại các trường THPT và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trên địa bàn các xã khu vực miền núi của tỉnh.

Qua khai thác, nhiều trường hợp đã từng nghĩ đến việc mua cỏ Mỹ, cần sa trên mạng rồi mua đi bán lại, hòng kiếm lợi nhuận cao hơn. Sự việc này cho thấy nguy cơ học sinh lợi dụng tính ẩn danh, tốc độ lan truyền và phạm vi tiếp cận rộng của mạng xã hội để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Từ đây, làm gia tăng khả năng bị lôi kéo, sử dụng làm trung gian cho các hoạt động liên quan đến ma túy và tội phạm trên không gian mạng.

Xây dựng "vắc-xin" đề kháng từ thực tiễn

Nhận diện rõ sự “chuyển hướng” vô cùng nguy hiểm này, Công an tỉnh Thanh Hóa đã khẩn trương phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) triển khai các chương trình tuyên truyền quy mô lớn. Phương châm hành động được xác định rõ: gắn lý thuyết với thực tiễn, vừa truyền đạt kiến thức, vừa xây dựng kỹ năng nhận diện ma túy, tội phạm liên quan đến ma túy và đặc biệt là nhận diện các hành vi có dấu hiệu tiếp tay cho ma túy.

Thay vì chỉ truyền đạt các kiến thức chung chung, khô khan, các cán bộ, chiến sĩ công an đã lựa chọn phương pháp trực quan sinh động. Thông qua các mẫu vật thật, lực lượng chức năng cung cấp đầy đủ hình ảnh, màu sắc, đồng thời miêu tả mùi đặc trưng của các chất gây nghiện, giúp các em học sinh dễ dàng nhận biết trong đời sống. Đặc biệt, những thủ đoạn lôi kéo, dụ dỗ tinh vi của đối tượng tội phạm như dùng học sinh làm người vận chuyển ma túy, làm trung gian liên lạc và giao dịch ma túy... được cụ thể hóa thành các tình huống, các vở diễn kịch nói. Nhờ đó, học sinh được tự quan sát, tự tìm hiểu, tự trao đổi và tìm ra cách xử lý, qua đó nâng cao kỹ năng ứng phó.

Cùng với lực lượng công an, ngành GD&ĐT cũng đang tích cực thực hiện các biện pháp mạnh tay nhằm ngăn chặn ma túy xâm nhập học đường. Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức cho cán bộ, giáo viên và học sinh ký cam kết không vi phạm các quy định về buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng ma túy. Cùng với đó, vận động toàn thể học sinh, sinh viên, cán bộ quản lý và nhà giáo tích cực tham gia phong trào phát hiện, tố giác tội phạm, tệ nạn ma túy. Các trường học cũng khuyến khích tự giác khai báo tình trạng sử dụng ma túy trái phép, đồng thời thiết lập kênh tiếp nhận, xử lý thông tin từ học sinh, cán bộ, người lao động và Nhân dân liên quan đến công tác phòng, chống ma túy.

Ông Lê Văn Thanh, Hiệu trưởng Trường THPT Quan Hóa cho biết: “Nhà trường luôn lồng ghép giáo dục pháp luật và nắm bắt tâm lý, tư tưởng học sinh. Quan điểm là thầy cô vừa làm tốt vai trò giảng dạy kiến thức, vừa là người bạn đáng tin cậy để các em chia sẻ tâm tư, tình cảm, để các em được học tập và tiếp cận kiến thức, kỹ năng sống một cách thân thiện, gần gũi nhất”.

Dẫu vậy, để công tác phòng, chống ma túy trong trường học thực sự đạt hiệu quả cao và bền vững, ngoài nỗ lực của các ngành chức năng và nhà trường, rất cần sự chung sức, đồng lòng từ phía gia đình. Các bậc phụ huynh cần sát sao trong việc quản lý, chăm lo giáo dục con em, quan tâm hơn đến tâm sinh lý và các mối quan hệ bạn bè của con ở cả trong và ngoài nhà trường.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, việc giám sát con em sử dụng mạng xã hội là yếu tố mang tính then chốt. Chỉ khi cha mẹ sẵn sàng tâm sự, chia sẻ và đồng hành, các em mới thực sự nâng cao được ý thức phòng ngừa, tránh xa ma túy và các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần tạo dựng một môi trường học tập an toàn, lành mạnh để bảo vệ tương lai của chính mình.