Ngăn chặn, xử lý hành vi khai thác cát trái phép

Một chiếc xe múc tại hiện trường các bãi cát ở sông Nước Xa. Ảnh: P.A

Ghi nhận trên con đường mòn từ quốc lộ 40B đi thẳng xuống sông Nước Xa (xã Trà Tân), rất nhiều đống cát được tập kết sau khi múc lên từ dưới sông, một số vị trí có dấu hiệu bị xúc và vận chuyển đi nơi khác. Đi bộ ra gần sông, chúng tôi phát hiện trong khu vực có 1 chiếc xe múc phục vụ hoạt động múc cát từ mép sông, lòng sông vận chuyển lên các vị trí tập kết. Theo quan sát, một số đống cát còn ướt, có lối bánh xe loại nhỏ còn mới, chứng tỏ hoạt động khai thác cát trái phép diễn ra tại đây chưa lâu.

Ông Lê Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã Trà Tân cho biết, sau sáp nhập, dù công việc bộn bề nhưng lãnh đạo xã đã được nghe báo cáo và đi kiểm tra, chứng kiến tình trạng người dân lén lút sử dụng phương tiện thô sơ như xe bò, xe ba gác đến khu vực sông Nước Xa khai thác, vận chuyển cát về sửa chữa nhà cửa, phục vụ nhu cầu xây dựng nhỏ trong gia đình.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin phản ánh của phóng viên về tình trạng khai thác cát trái phép đang diễn ra tại khu vực sông Nước Xa, lãnh đạo xã đã xuống hiện trường, chỉ đạo các phòng, ban, lực lượng Công an xã khẩn trương làm rõ để có hướng xử lý. Các lực lượng kiểm tra và xác định, xe múc cát đổ dồn qua bên để mở đường vào khai thác keo.

Công an xã tiến hành trích xuất camera giám sát trên quốc lộ 40B xác định không có phương tiện xe tải vào khu vực sông Nước Xa, mà chỉ có 2 người dân đưa xe ba gác xuống chở 2 xe cát đi. Làm việc với cơ quan công an, 2 người dân này cho biết nhà ở xã Nam Trà My, chở cát để sửa nhà. Hai người dân xúc cát trái phép từ sông Nước Xa chở về nhà đều là đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế khó khăn, nhận thức còn hạn chế. Người dân xúc cát mang về sửa nhà đang xuống cấp nên lực lượng Công an xã đã làm việc, nhắc nhở, yêu cầu không tái phạm.

Theo ông Chiến, dù việc khai thác cát không nhằm mục đích thương mại nhưng chính quyền địa phương vẫn tích cực tuyên truyền; đồng thời sẽ xử lý các trường hợp cố tình vi phạm. Để đảm bảo tình hình an ninh trật tự, đảm bảo môi trường, nâng cao công tác quản lý tài nguyên khoáng sản, chính quyền xã Trà Tân đã giao lực lượng Công an xã tổ chức chốt chặn để kịp thời phát hiện, ngăn chặn người dân xuống khu vực bãi sông Nước Xa khai thác cát trái phép.

Cát được vun thành đống. Ảnh: P.A

Trong khi đó, tại xã Chiên Đàn, địa phương đã ban hành thông báo nghiêm cấm mọi hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép (đất nguyên liệu, cát xây dựng). Ông Lê Văn Ninh, Chủ tịch UBND xã nhìn nhận có tình trạng khai thác cát trái phép xảy ra tại một số khu vực như suối La Ngà, Trà Thai, Tây Yên... Có trường hợp còn lợi dụng cải tạo vườn để vận chuyển đất ra ngoài, gây thất thoát tài nguyên. Nhiều “điểm nóng” xuất hiện ở khu vực giáp ranh, đất nông nghiệp và ven suối, khiến cử tri nhiều lần kiến nghị xử lý.

Trước thực trạng này, UBND xã Chiên Đàn cho biết sẽ xử lý nghiêm các vi phạm; các hành vi khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép có thể bị phạt tiền, tịch thu tang vật, phương tiện và xử phạt lên đến hàng trăm triệu đồng tùy mức độ.

Ông Bùi Tiến Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xã Chiên Đàn cho biết thêm, trong năm 2025, địa phương đã tổ chức 12 đợt truy quét hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, qua đó làm mất tác dụng 18 bè, thu giữ 4 cuốc, 4 xe rùa và kịp thời đẩy đuổi các đối tượng vi phạm. Xã đã xử phạt vi phạm hành chính 3 trường hợp mua bán, vận chuyển, tàng trữ khoáng sản không rõ nguồn gốc với tổng số tiền 1,45 triệu đồng; xử phạt 2 trường hợp khai thác cát trái phép với tổng số tiền 5,2 triệu đồng.

Tổ kiểm tra xã Chiên Đàn phát hiện một bè tự chế còn sót lại tại khu vực suối Tây Yên nghi phục vụ hoạt động khai thác cát trái phép trước đó. Ảnh: ĐVCC

Thời gian tới, UBND xã Chiên Đàn sẽ tiếp tục kiểm tra, theo dõi xử lý thường xuyên, kiên quyết không để tái diễn tình trạng vi phạm. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng và phát huy vai trò giám sát của người dân, góp phần bảo vệ tài nguyên khoáng sản, giữ gìn môi trường và ổn định trật tự trên địa bàn. “Việc siết chặt quản lý hoạt động khai thác khoáng sản không chỉ nhằm ngăn chặn thất thoát tài nguyên mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế sạt lở, bảo đảm an toàn sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh”, ông Dũng nói.

Tại xã Hiệp Đức, nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về tài nguyên, khoáng sản và đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn, Công an xã đã triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm phạm tài nguyên quốc gia. Mới đây, qua công tác tuần tra mật phục và nắm bắt tình hình cơ sở, lực lượng Công an xã phối hợp bắt quả tang 1 đối tượng đang thực hiện hành vi khai thác cát trái phép tại khu vực bờ sông thuộc thôn Tam Tú.

Tại hiện trường, Công an xã đã tiến hành lập biên bản, tạm giữ tang vật và phương tiện vi phạm bao gồm: 1 xe ô tô tải mang biển kiểm soát: 92C-229.95; khoảng hơn 2m3 cát. Theo Công an xã Hiệp Đức, hành vi khai thác cát trái phép không chỉ để lại những hệ lụy khôn lường về môi trường, làm biến đổi dòng chảy, gây sạt lở đất đai mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng, tài sản của người dân địa phương.

Để ngăn chặn và tăng cường xử lý hành vi khai thác khoáng sản trái phép, cùng với công tác kiểm tra, xử lý, các địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật đến người dân. Ngoài ra, chính quyền xã yêu cầu trưởng các thôn tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đồng thời phát huy vai trò giám sát tại cơ sở, kịp thời phát hiện và báo cáo các hành vi vi phạm.