Tái bảo hiểm là gì? Đặc điểm và các hình thức phổ biến hiện nay

Hiểu rõ tái bảo hiểm là gì sẽ giúp bạn nắm được cách ngành bảo hiểm vận hành và bảo vệ năng lực tài chính của mình.

Khái niệm tái bảo hiểm là gì?

Tái bảo hiểm (Reinsurance) về bản chất chính là "bảo hiểm cho các công ty bảo hiểm".

Đây là một nghiệp vụ tài chính mà trong đó, một công ty bảo hiểm (gọi là công ty bảo hiểm gốc) chuyển giao một phần rủi ro và trách nhiệm bồi thường của những hợp đồng mà họ đã ký với khách hàng sang cho một công ty khác (gọi là công ty tái bảo hiểm). Để đổi lại, công ty bảo hiểm gốc sẽ chia sẻ một phần phí bảo hiểm thu được cho công ty tái bảo hiểm.

Tái bảo hiểm (Reinsurance) về bản chất chính là "bảo hiểm cho các công ty bảo hiểm"

Ví dụ minh họa:

Doanh nghiệp bảo hiểm A ký hợp đồng bảo hiểm cháy nổ cho một nhà máy sản xuất có giá trị tài sản được bảo hiểm là 800 tỷ đồng với mức phí bảo hiểm thu được là 40 tỷ đồng. Nếu xảy ra sự cố cháy lớn gây thiệt hại toàn bộ nhà máy, doanh nghiệp bảo hiểm A sẽ phải chi trả khoản bồi thường rất lớn, có thể ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và hoạt động kinh doanh.

Để phân tán rủi ro, doanh nghiệp bảo hiểm A ký hợp đồng tái bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm B. Theo thỏa thuận, doanh nghiệp A chuyển nhượng 60% trách nhiệm bảo hiểm cho doanh nghiệp B. Đồng thời, 60% phí bảo hiểm tương ứng (24 tỷ đồng) cũng được chuyển cho doanh nghiệp B.

Sau một thời gian, nhà máy không may xảy ra hỏa hoạn và thiệt hại được xác định là 600 tỷ đồng. Theo hợp đồng bảo hiểm đã ký với khách hàng, doanh nghiệp bảo hiểm A sẽ thực hiện bồi thường. Tuy nhiên, nhờ có hợp đồng tái bảo hiểm, doanh nghiệp A chỉ phải chịu 40% số tiền bồi thường, tương đương 240 tỷ đồng, trong khi doanh nghiệp B sẽ hoàn trả 360 tỷ đồng còn lại.

Doanh nghiệp tái bảo hiểm là gì?

Căn cứ theo khoản 18 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 quy định như sau:

Doanh nghiệp tái bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này và luật khác có liên quan để kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm.

Như vậy, doanh nghiệp tái bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này và luật khác có liên quan để kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm.

Đặc điểm của hợp đồng tái bảo hiểm

Hợp đồng tái bảo hiểm là thỏa thuận pháp lý trong đó công ty bảo hiểm gốc (bên nhượng) chuyển nhượng một phần rủi ro đã nhận bảo hiểm cho một hoặc nhiều công ty bảo hiểm/tái bảo hiểm khác (bên nhận), nhằm phân tán rủi ro và đảm bảo an toàn tài chính

Các đặc điểm chính của hợp đồng tái bảo hiểm bao gồm:

- Tính độc lập với hợp đồng gốc: Hợp đồng tái bảo hiểm có tính pháp lý tách biệt với hợp đồng bảo hiểm gốc. Công ty bảo hiểm gốc vẫn là bên chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với khách hàng theo hợp đồng ban đầu.

- Mang tính chất phân tán và chia sẻ rủi ro: Mục đích chính của tái bảo hiểm là giúp doanh nghiệp bảo hiểm giảm bớt gánh nặng tài chính khi xảy ra tổn thất lớn, đồng thời tăng khả năng nhận bảo hiểm cho các đối tượng có giá trị cao hoặc rủi ro lớn.

- Không làm thay đổi quyền lợi của người được bảo hiểm: Dù doanh nghiệp bảo hiểm có tái bảo hiểm hay không thì người tham gia bảo hiểm vẫn chỉ có quan hệ pháp lý với doanh nghiệp bảo hiểm gốc. Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm gốc vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bồi thường hoặc chi trả theo hợp đồng bảo hiểm đã ký.

- Mang tính chất phụ thuộc vào hợp đồng bảo hiểm gốc: Hợp đồng tái bảo hiểm được hình thành trên cơ sở tồn tại của hợp đồng bảo hiểm gốc. Nếu không có trách nhiệm bảo hiểm đã được nhận từ khách hàng thì không phát sinh nhu cầu tái bảo hiểm.

- Đối tượng bảo hiểm là trách nhiệm bảo hiểm đã nhận: Đối tượng của hợp đồng tái bảo hiểm không phải là tài sản, tính mạng hay sức khỏe của khách hàng, mà là phần trách nhiệm bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm mà doanh nghiệp bảo hiểm gốc đã cam kết với người được bảo hiểm.

Hợp đồng tái bảo hiểm có tính pháp lý tách biệt với hợp đồng bảo hiểm gốc

3 hình thức tái bảo hiểm phổ biến hiện nay

Tái bảo hiểm tạm thời (Facultative Reinsurance)

Đây là hình thức tái bảo hiểm được thực hiện riêng cho từng rủi ro hoặc từng hợp đồng bảo hiểm cụ thể.

Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm gốc sẽ đề nghị chuyển nhượng một rủi ro nhất định cho doanh nghiệp tái bảo hiểm. Bên nhận tái bảo hiểm có quyền xem xét, đánh giá và quyết định chấp nhận hoặc từ chối từng trường hợp.

Ví dụ:

Một doanh nghiệp bảo hiểm nhận bảo hiểm cho một nhà máy điện trị giá 20.000 tỷ đồng. Do giá trị quá lớn, doanh nghiệp này tìm kiếm một nhà tái bảo hiểm để chia sẻ riêng rủi ro của dự án đó. Nhà tái bảo hiểm sẽ đánh giá hồ sơ trước khi quyết định nhận hay từ chối tái bảo hiểm.

Tái bảo hiểm cố định (Treaty Reinsurance)

Tái bảo hiểm cố định là hình thức mà doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp tái bảo hiểm ký kết một thỏa thuận dài hạn. Theo thỏa thuận này, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ tự động chuyển giao các rủi ro thuộc phạm vi đã quy định, còn doanh nghiệp tái bảo hiểm có nghĩa vụ nhận những rủi ro đó. Đây là hình thức được sử dụng phổ biến nhất trên thị trường hiện nay.

Ví dụ:

Doanh nghiệp bảo hiểm A ký hợp đồng tái bảo hiểm cố định với doanh nghiệp tái bảo hiểm B. Theo thỏa thuận, mọi hợp đồng bảo hiểm cháy nổ có số tiền bảo hiểm vượt quá 100 tỷ đồng sẽ tự động được chuyển một phần trách nhiệm cho B.

Tái bảo hiểm kết hợp (Facultative-Obligatory Reinsurance)

Đây là hình thức kết hợp giữa tái bảo hiểm tạm thời và tái bảo hiểm cố định. Trong hình thức này, doanh nghiệp bảo hiểm gốc có quyền lựa chọn rủi ro nào sẽ chuyển giao cho doanh nghiệp tái bảo hiểm, nhưng khi đã được chuyển giao thì doanh nghiệp tái bảo hiểm có nghĩa vụ phải nhận theo thỏa thuận đã ký.

Tái bảo hiểm kết hợp

Ví dụ:

Một doanh nghiệp bảo hiểm có quyền lựa chọn những hợp đồng bảo hiểm xây dựng có giá trị lớn để chuyển sang doanh nghiệp tái bảo hiểm. Khi doanh nghiệp bảo hiểm quyết định chuyển giao, bên tái bảo hiểm phải tiếp nhận theo điều khoản đã cam kết trước đó.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ tái bảo hiểm là gì, những đặc điểm nổi bật và các hình thức tái bảo hiểm phổ biến hiện nay.