Ngân hàng Nhà nước thí điểm phá sản quỹ tín dụng yếu kém, nâng chuẩn vốn điều lệ

Theo Đề án Cơ cấu lại tổng thể hệ thống quỹ tín dụng nhân dân và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 được Ngân hàng Nhà nước ban hành kèm theo Quyết định số 1266, hệ thống quỹ này sẽ được tổ chức, sắp xếp lại theo địa bàn cấp xã.

Quỹ tín dụng nhân dân hoạt động liên xã phải có vốn điều lệ tối thiểu 10 tỷ đồng.

Ngân hàng Nhà nước xác định ưu tiên hàng đầu là xử lý dứt điểm các đơn vị đang tồn đọng yếu kém. Cụ thể, cơ quan quản lý đặt mục tiêu hoàn thành việc thí điểm phá sản đối với những quỹ tín dụng nhân dân đang bị kiểm soát đặc biệt và không có khả năng phục hồi trước năm 2030. Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm loại bỏ các tổ chức không còn đủ năng lực vận hành, từ đó củng cố niềm tin của thành viên và cộng đồng.

Song song với việc xử lý các quỹ yếu kém, Đề án cũng xác định rõ chủ trương tạm dừng cấp phép thành lập mới quỹ tín dụng nhân dân trong thời gian thực hiện sắp xếp lại hệ thống. Việc chấn chỉnh này nhằm đảm bảo các quỹ hoạt động đúng mục đích, tôn chỉ của loại hình tổ chức tín dụng hợp tác xã là tương trợ giữa các thành viên, đồng thời ngăn chặn các hành vi lợi dụng để tham ô hay chiếm đoạt tài sản.

Một nội dung trọng tâm khác của Đề án là việc tổ chức lại hệ thống quỹ theo hướng tinh gọn và tránh chồng lấn địa bàn. Ngân hàng Nhà nước quy định tại mỗi đơn vị hành chính cấp xã chỉ được duy trì tối đa một quỹ tín dụng nhân dân. Những khu vực hiện có từ hai đơn vị trở lên sẽ phải thực hiện sáp nhập, hợp nhất hoặc giải thể. Kể cả trong trường hợp bắt buộc, các đơn vị có quy mô quá nhỏ và không đủ khả năng tồn tại bền vững cũng sẽ bị chấm dứt hoạt động.

Lộ trình thực hiện việc sắp xếp này được chia thành các giai đoạn cụ thể. Đến năm 2030, ngành ngân hàng phấn đấu hoàn thành xử lý địa bàn đối với ít nhất 50% số quỹ chịu tác động bởi việc điều chỉnh đơn vị hành chính. Toàn bộ quá trình này được định hướng hoàn thành trước năm 2035 hoặc có thể sớm hơn nếu điều kiện thực tế cho phép. Việc sắp xếp này sẽ được thực hiện đồng bộ với phương án tổ chức lại mạng lưới của Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam.

Để tăng cường sức mạnh nội tại, Đề án đưa ra yêu cầu bắt buộc về việc nâng cao vốn điều lệ cho các quỹ tín dụng. Đến năm 2030, quỹ tín dụng nhân dân hoạt động trên địa bàn một xã phải có vốn điều lệ tối thiểu 5 tỷ đồng, trong khi các quỹ hoạt động liên xã phải đạt mức tối thiểu 10 tỷ đồng. Các đơn vị có thể tăng vốn thông qua nhiều hình thức như tự tích lũy từ lợi nhuận, trích từ các quỹ dự trữ, huy động thêm từ thành viên hiện hữu hoặc tiếp nhận vốn góp từ Ngân hàng Hợp tác xã.

Về định hướng hoạt động, hệ thống quỹ tín dụng nhân dân được xác định thuộc phân khúc tài chính vi mô, giữ vai trò trụ cột trong việc thực hiện mục tiêu tài chính toàn diện và phát triển nông thôn. Đối tượng phục vụ chính của hệ thống này là người nghèo, người thu nhập thấp, các hộ kinh doanh cá thể cùng các hợp tác xã và doanh nghiệp siêu nhỏ. Việc tập trung vào nhóm khách hàng này giúp các quỹ phát huy tối đa lợi thế về sự gần gũi và gắn kết tại địa phương.

Trong mô hình phát triển mới, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam được định vị là “ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân” và là đầu mối liên kết toàn hệ thống. Đơn vị này chịu trách nhiệm hỗ trợ các quỹ thành viên về nhiều mặt từ tài chính, nhân sự đến kỹ thuật và điều hòa vốn. Đặc biệt, Ngân hàng Hợp tác xã sẽ chủ trì xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện bao gồm các nền tảng về công nghệ thông tin, an ninh mạng, đào tạo và kiểm toán.

Ngân hàng Nhà nước cũng giao các đơn vị chức năng nghiên cứu đề xuất bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước cho Ngân hàng Hợp tác xã, đồng thời cho phép nhận vốn góp từ các tổ chức tín dụng nước ngoài đủ năng lực. Những giải pháp này nhằm đảm bảo Ngân hàng Hợp tác xã có đủ tiềm lực để thực hiện vai trò kiểm tra, giám sát và bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ thống quỹ tín dụng nhân dân trong giai đoạn tới.