Ngân hàng Phát triển Việt Nam: 20 năm kiến tạo động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội đất nước

PV: Thưa ông, nhìn lại 20 năm hoạt động, đâu là những dấu ấn nổi bật của VDB?

Ông Đào Quang Trường

Ông Đào Quang Trường: VDB được thành lập ngày 19/5/2006 theo Quyết định số 108/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, với sứ mệnh thực hiện chính sách tín dụng của Nhà nước. Sau 20 năm, chúng tôi đã từng bước khẳng định vai trò là một định chế tài chính quan trọng của Chính phủ trong huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Quy mô tổng tài sản của VDB đến năm 2025 đạt hơn 187 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 62% so với thời điểm thành lập. Tổng vốn huy động đạt hơn 622 nghìn tỷ đồng, trong đó trái phiếu Chính phủ bảo lãnh giữ vai trò chủ lực. Tín dụng của VDB đã đóng góp khoảng 5% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và tương đương khoảng 2% GDP.

Đặc biệt, VDB đã tài trợ vốn cho hàng trăm dự án trọng điểm, các chương trình mục tiêu quốc gia trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, công nghiệp, nông nghiệp và an sinh xã hội, góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững đất nước.

PV:Những thành tựu đó được hình thành qua các giai đoạn phát triển của VDB 20 năm qua như thế nào, thưa ông?

Ông Đào Quang Trường: 20 năm đồng hành cùng đất nước phát triển của VDB có thể chia thành 4 giai đoạn: Giai đoạn 2006 - 2010: Hình thành và thiết lập nền tảng hoạt động; giai đoạn 2011 - 2015: Tăng trưởng mạnh, mở rộng tín dụng đầu tư; giai đoạn 2016 - 2020: Tái cơ cấu, kiểm soát rủi ro; giai đoạn 2021 - 2025: Củng cố, phục hồi và chuyển đổi mô hình.

20 năm qua, bên cạnh những thành tựu, VDB cũng đã phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Mặc dù đã được hoàn thiện qua nhiều giai đoạn, chính sách tín dụng đầu tư của Nhà nước vẫn còn những điểm chưa phù hợp thực tiễn. Có thời điểm, cơ chế chưa thực sự tạo điều kiện cho VDB triển khai hiệu quả nhiệm vụ, khiến tăng trưởng tín dụng chưa đạt kỳ vọng. Vốn điều lệ của VDB vẫn chưa được cấp đủ theo quy định; các kênh huy động vốn phụ thuộc lớn vào phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh trong khi hạn mức bị kiểm soát chặt chẽ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng tín dụng.

Nguồn lực tài chính hạn chế, vướng mắc pháp lý và đặc thù các khoản vay dài hạn khiến việc xử lý nợ xấu chưa đạt như kỳ vọng. Năng lực nội tại bao gồm chất lượng nguồn nhân lực, mức độ hiện đại hóa công nghệ và mô hình quản trị cũng cần được nâng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập tài chính.

Những năm gần đây, việc triển khai phương án cơ cấu lại VDB giai đoạn 2023 - 2027 đã mang lại kết quả rõ nét: nợ xấu giảm mạnh, hoạt động tài chính chuyển biến tích cực, khuôn khổ pháp lý từng bước hoàn thiện.

Hiện nay, VDB hoạt động theo Điều lệ tổ chức và hoạt động ban hành kèm theo quy định tại Nghị định số 95/QĐ-TTg ngày 29/4/2025 của Chính phủ. VDB thực hiện sắp xếp lại tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu quản trị mới.

Cho vay đầu tư Dự án Nhà máy Thủy điện Sơn La và các dự án thành phần, di dân tái định cư. Ảnh: VDB

PV: Trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước, VDB sẽ định vị vai trò của mình như thế nào trong giai đoạn tới?

Ông Đào Quang Trường: Nghị quyết số 79-NQ/TW đã đặt ra một yêu cầu rất rõ ràng là phải tiếp tục củng cố và phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, trong đó nhấn mạnh việc sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính để điều tiết, dẫn dắt và định hướng phát triển nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, VDB cần được nhìn nhận không chỉ là một ngân hàng chính sách đơn thuần, mà là một công cụ tài chính quan trọng của Chính phủ trong triển khai các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Trên tinh thần đó, định hướng phát triển của VDB trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào một số nội dung lớn.

Thứ nhất, khẳng định vai trò dẫn dắt trong đầu tư phát triển, tập trung nguồn lực tài trợ các dự án hạ tầng trọng điểm, các ngành, lĩnh vực then chốt, các địa bàn khó khăn - những khu vực mà khu vực tư nhân hoặc các tổ chức tín dụng thương mại còn hạn chế khả năng hoặc không mấy mặn mà tham gia.

Thứ hai, phát huy vai trò “vốn mồi” để kích hoạt các nguồn lực xã hội. Thông qua các hình thức cho vay hợp vốn, đồng tài trợ, ủy thác…, VDB sẽ góp phần thu hút mạnh mẽ hơn nguồn lực từ khu vực tư nhân và thị trường tài chính, qua đó nâng cao hiệu quả phân bổ vốn trong nền kinh tế.

Thứ ba, gắn hoạt động tín dụng với các mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt là tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội.

Thứ tư, nâng cao tính tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, từng bước vận hành theo nguyên tắc thị trường, được trao quyền chủ động hơn trong huy động vốn, quyết định tín dụng và xử lý rủi ro, đồng thời đảm bảo an toàn, hiệu quả và bền vững tài chính.

Thứ năm, tái cấu trúc VDB theo mô hình định chế tài chính phát triển hiện đại, tiệm cận thông lệ quốc tế, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, hiện đại hóa công nghệ và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ.

PV: Ông nhìn nhận như thế nào về nhu cầu vốn đầu tư phát triển của Nhà nước của nền kinh tế giai đoạn tới?

Ông Đào Quang Trường: Giai đoạn 2026 - 2030, nền kinh tế Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, quy mô GDP dự kiến đạt gần 19 triệu tỷ đồng vào năm 2030, kéo theo nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội rất lớn.

Tuy nhiên, khả năng huy động vốn từ các kênh truyền thống sẽ gặp nhiều thách thức: Ngân sách Nhà nước phải kiểm soát chặt chi đầu tư; nguồn vốn ODA giảm dần; các tổ chức tín dụng bị hạn chế sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn; thị trường vốn chưa thực sự phát triển tương xứng…

Trong bối cảnh đó, việc duy trì và phát huy vai trò của nguồn vốn tín dụng đầu tư nhà nước thông qua VDB là hết sức cần thiết.

PV: Vậy định hướng, mục tiêu phát triển của VDB trong giai đoạn 2026 - 2030 là gì?

Ông Đào Quang Trường: Chúng tôi xác định 3 trụ cột lớn: Một là, củng cố vai trò ngân hàng chính sách của Chính phủ. Theo đó, VDB sẽ tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, năng lượng, công nghiệp nền tảng, chuyển đổi số và phát triển xanh; ưu tiên các địa bàn khó khăn, vùng sâu vùng xa.

Hai là, nâng cao tính tự chủ và hiệu quả hoạt động. VDB sẽ từng bước vận hành theo nguyên tắc thị trường, tăng quyền chủ động trong quyết định tài trợ, đồng thời tự chịu trách nhiệm về rủi ro, hướng tới phát triển bền vững.

Ba là, hiện đại hóa toàn diện hoạt động của VDB; bao gồm nâng cao năng lực tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn, chuyển đổi số, đổi mới quản trị và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030, chúng tôi đặt ra một số chỉ tiêu quan trọng: Tỷ trọng vốn cung ứng đạt khoảng 5% tổng vốn đầu tư toàn xã hội; tăng trưởng huy động vốn khoảng 15 - 20%; tăng trưởng tổng tài sản khoảng 12%; tỷ lệ nợ xấu kiểm soát dưới 3%. Đồng thời, hướng tới xây dựng VDB trở thành một tổ chức tài chính phát triển hiện đại, tự chủ tài chính, có tích lũy và đủ năng lực thực hiện các nhiệm vụ lớn do Chính phủ giao.

Để đạt được mục tiêu đó, chúng tôi sẽ tập trung vào một số nhóm giải pháp lớn: Hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, phù hợp với mô hình ngân hàng chính sách hiện đại; tăng cường năng lực tài chính, bổ sung vốn điều lệ, đa dạng hóa nguồn vốn; xử lý triệt để nợ xấu, nâng cao chất lượng tín dụng; Đổi mới mô hình tổ chức, tinh gọn, chuyên nghiệp; đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hệ thống công nghệ; phát triển nguồn nhân lực, nâng cao tính chuyên nghiệp và năng lực hội nhập.

PV:Xin cảm ơn ông!