Ngân hàng Trung ương châu Âu ECB nâng lãi suất vì xung đột Iran

Biểu tượng đồng euro phía trước tòa nhà ECB ở Frankfurt am Main, Đức. Ảnh: AFP/ TTXVN

Theo CNBC, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 11/6 quyết định nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa lãi suất chủ chốt lên 2,25%, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023 trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh, làm gia tăng áp lực lạm phát tại khu vực đồng euro.

Quyết định của ECB không gây nhiều bất ngờ khi thị trường gần như đã dự báo chắc chắn khả năng tăng lãi suất trước cuộc họp Hội đồng Thống đốc tháng 6.

Xung đột Trung Đông làm thay đổi tính toán của ECB

Trong thông báo sau cuộc họp, ECB cho biết việc nâng lãi suất nhằm đối phó với các áp lực lạm phát phát sinh từ cuộc chiến Mỹ - Iran. Giá năng lượng tăng cao đang lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế, từ thực phẩm, hàng hóa đến dịch vụ.

ECB đồng thời nâng đáng kể dự báo lạm phát cho những năm tới. Cơ quan này hiện dự kiến lạm phát toàn phần của khu vực đồng euro sẽ đạt trung bình 3% trong năm 2026, trước khi giảm xuống 2,3% vào năm 2027 và trở về mức mục tiêu 2% vào năm 2028.

Theo đánh giá của ECB, triển vọng lạm phát đã thay đổi do kỳ vọng giá năng lượng sẽ duy trì ở mức cao hơn trong thời gian dài, khiến chi phí sản xuất và tiêu dùng tiếp tục chịu áp lực.

Trái ngược với triển vọng giá cả, tăng trưởng kinh tế khu vực đồng euro được điều chỉnh giảm. ECB hiện dự báo kinh tế khu vực chỉ tăng trưởng 0,8% trong năm 2026, tăng lên 1,2% vào năm 2027 và 1,5% vào năm 2028.

Các quan chức ngân hàng trung ương cho rằng tác động mạnh hơn của chiến sự lên thị trường hàng hóa, thu nhập thực tế của người dân và niềm tin kinh doanh là những nguyên nhân chính khiến triển vọng tăng trưởng trở nên kém khả quan hơn.

ECB chưa cam kết lộ trình lãi suất tiếp theo

Phát biểu tại cuộc họp báo sau quyết định chính sách, Chủ tịch ECB, Christine Lagarde, nhấn mạnh rằng cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những sức ép lạm phát đáng kể đối với nền kinh tế châu Âu.

Bà cho biết triển vọng kinh tế vẫn chứa đựng nhiều bất định, với rủi ro lạm phát tiếp tục tăng trong khi tăng trưởng có nguy cơ suy yếu. Vì vậy, ECB chưa đưa ra cam kết nào về hướng đi cụ thể của lãi suất trong thời gian tới.

Theo bà Lagarde, tác động dài hạn của cuộc chiến đối với lạm phát và tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của cú sốc giá năng lượng, thời gian kéo dài của tình trạng gián đoạn nguồn cung cũng như các tác động lan tỏa thứ cấp trong nền kinh tế.

Cuộc chiến Iran đã bước sang hơn 100 ngày, gây ra cú sốc năng lượng trên phạm vi toàn cầu. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa cùng những thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng tại Trung Đông đã khiến nguồn cung dầu khí bị thắt chặt đáng kể. Dù một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vẫn còn hiệu lực, căng thẳng giữa Washington và Tehran tiếp tục leo thang trong những ngày gần đây.

Khả năng tăng lãi suất tiếp

Số liệu sơ bộ công bố đầu tháng cho thấy lạm phát khu vực đồng euro đã tăng lên 3,2% trong tháng 5, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của ECB. Trong khi đó, nền kinh tế khu vực chỉ tăng trưởng 0,1% trong quý I năm nay.

Ông Mark Wall, chuyên gia kinh tế phụ trách châu Âu tại Deutsche Bank, nhận định đây là một dấu mốc quan trọng đối với chính sách tiền tệ toàn cầu.

Theo ông, không chỉ là lần tăng lãi suất đầu tiên của ECB kể từ năm 2023, đây còn là lần đầu tiên một ngân hàng trung ương lớn phản ứng bằng cách thắt chặt chính sách trước cú sốc năng lượng do chiến sự gây ra. Ông cho rằng ECB đang phát tín hiệu rằng việc bỏ qua các biến động giá năng lượng không còn là lựa chọn phù hợp.

Dù vậy, chuyên gia này nhận định dư địa tăng lãi suất thêm là không lớn bởi rủi ro suy giảm tăng trưởng đang song hành với áp lực lạm phát. Ông dự báo ECB có thể tăng thêm một lần nữa vào tháng 9 trước khi tạm dừng chu kỳ thắt chặt.

Trong khi đó, ông Neil Birrell, Giám đốc đầu tư của Premier Miton, cho rằng quyết định của ECB hoàn toàn phù hợp với bối cảnh lạm phát hiện nay.

Ông đánh giá tích cực ở chỗ ECB chưa nhìn thấy nguy cơ đáng kể đối với GDP, dù triển vọng tăng trưởng vốn đã khá yếu. Theo ông, khả năng cao ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục nâng lãi suất trong những tháng tới nếu dữ liệu kinh tế tiếp tục cho thấy áp lực giá cả còn dai dẳng.

Sau quyết định của ECB, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm - thước đo tham chiếu của khu vực đồng euro - giảm nhẹ 2 điểm cơ bản trong phiên giao dịch tại Frankfurt (Đức). Đồng euro gần như không biến động so với đồng USD và bảng Anh.

Theo đánh giá của ECB, ngân hàng trung ương vẫn có đủ công cụ để ứng phó với những bất ổn do cuộc chiến gây ra, song sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến địa chính trị trước khi đưa ra các quyết định tiếp theo.