Ngân hàng trước sức ép giữ đà sinh lời
Chất lượng tài sản có dấu hiệu suy giảm, chi phí tín dụng và chi phí vốn duy trì ở mức cao đang đe doạ lợi nhuận ngành ngân hàng trong 12-18 tháng tới, theo VIS Rating.
Tăng nợ xấu phát sinh mới
Theo báo cáo ngành ngân hàng của VIS Rating, nền tảng tín nhiệm của ngành ngân hàng đang có sự suy giảm nhẹ trong chín tháng đầu năm nay. Trong môi trường lãi suất cao, chi phí tăng cùng áp lực dòng tiền và tác động từ vĩ mô bên ngoài đang suy giảm khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
VIS Rating tính toán nợ xấu toàn ngành đã tăng 2,3% thời điểm cuối quý 3 từ mức 2,2% giai đoạn cuối quý 2. Các ông lớn của ngành ngân hàng như TCB, ACB, STB, HDB, BID và VCB ghi nhận tỷ lệ nợ xấu quý 3 tăng bình quân 14 điểm cơ bản so với quý trước. Nợ xấu gia tăng chủ yếu ở các khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng và các lĩnh vực bất động sản, xây dựng, sản xuất.

Ảnh minh hoạ
Thực tế trên cho thấy chất lượng tài sản của các nhà băng đang chịu thêm sức ép. Chín tháng đầu năm, theo VIS, chất lượng tài sản suy giảm trên diện rộng. Bức tranh tài sản phân hoá, tập trung rõ nét tại các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, ví dụ: VIB, OCB, MSB, TPB và EIB cũng như các ngân hàng quy mô nhỏ hơn như ABB, PGB, VBB, BAB.
Các chuyên gia nhận thấy, tỷ trọng dư nợ lớn hơn đối với nhóm khách hàng cá nhân và SME dễ bị tổn thương hơn trước các biến động kinh tế thời gian qua. Trong bối cảnh chi phí vay vốn tiếp tục duy trì ở mức cao, khả năng trả nợ của khách hàng khó cải thiện nhanh, khiến rủi ro tài sản toàn ngành tiếp tục là vấn đề đáng lưu ý.
Dư địa sinh lợi bị bào mòn
Khả năng sinh lời giữa các ngân hàng lớn phân hoá rõ nét hơn trong 9 tháng đầu năm. Theo VIS, dẫn đầu là các ngân hàng nổi bật như TCB và ACB, với lợi thế từ các khoản cho vay dài hạn có lợi suất cao trong bất động sản và xây dựng, ngoài ra TCB còn ghi nhận thu nhập phí cao hơn từ dịch vụ bảo hiểm và thanh toán.
Chiều ngược lại, VCB, CTG, STB và HDB lại ghi nhận tăng trưởng chậm lại do chi phí tín dụng gia tăng
"Các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ chịu áp lực lợi nhuận lớn hơn khi cạnh tranh huy động gay gắt khiến NIM thu hẹp so với cùng kỳ năm trước", báo cáo của VIS Rating cho biết.
Một yếu tố khác gây sức ép lên chi phí vốn là sự suy giảm của tiền gửi không kỳ hạn (CASA). Tỷ lệ tiền gửi CASA trên tổng dư nợ toàn ngành giảm 50 điểm cơ bản so với quý trước, xuống 17,3%, khi khách hàng chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn và chứng chỉ tiền gửi (CD) để hưởng mức lợi suất cao hơn.
Ở chiều thanh khoản, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) toàn ngành giảm xuống 112%, từ mức 114% tại cuối quý 2 trong khi nhiều ngân hàng đẩy mạnh huy động vốn nước ngoài hoặc đang tiến gần hạn mức tín dụng cả năm.
Dù đứng trước nhiều thách thức nhưng các chuyên gia nhận thấy tỷ lệ bao phủa nợ xấu lại giảm xuống. Thống kê cho thấy cuối quý 3, tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành giảm 4 điểm phần trăm xuống 75% trong quý 3/2026 do gia tăng các khoản vay có vấn đề, đặc biệt tại các ngân hàng lớn.
Tăng vốn chủ sở hữu để tăng bộ đệm vững chắc cho các ngân hàng vốn là vấn đề được nhiều ngân hàng đặt ra và quyết tâm thực hiện. Dù vậy, VIS nhận thấy, việc thực thi còn khá khiêm tốn. Kế hoạch tăng vốn chủ ở một số nhà băng ở mức dưới 8% TCE toàn ngành.
"Việc triển khai các kế hoạch này sẽ cần thêm thời gian, qua đó hạn chế khả năng củng cố bộ đệm hấp thụ tổn thất để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng", các chuyên gia nhận định.
Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng dài hạn ở mức cao sẽ tiếp tục gây áp lực lên nguồn vốn của ngân hàng, trong khi kế hoạch tăng vốn mới còn khiêm tốn sẽ hạn chế dư địa tiếp tục mở rộng tăng trưởng tín dụng. VIS Rating nhận định, trong 12–18 tháng tới, rủi ro tài sản, chi phí tín dụng và chi phí vốn tiếp tục duy trì ở mức cao, gây sức ép đồng thời lên khả năng sinh lời và bộ đệm hấp thụ tổn thất của toàn ngành.



