Ngân sách quý I tăng tốc giữa 'gió ngược': Hai đầu tàu giữ nhịp tăng trưởng

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, lũy kế thu ngân sách Nhà nước (NSNN) quý I/2026 ước đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, bằng 32,8% dự toán và tăng 11,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn với 740,7 nghìn tỷ đồng (tăng 12,5%). Dù tốc độ tăng thu nội địa có dấu hiệu chậm lại so với cùng kỳ năm trước, nhưng nhìn chung vẫn đảm bảo tiến độ dự toán.

Trong quý, thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu ước đạt 77,4 nghìn tỷ đồng, bằng 27,8% dự toán, tăng 7,6% so với kỳ năm 2025; hoàn thuế giá trị gia tăng theo chế độ khoảng 40,6 tỷ đồng, bằng 23,4% dự toán, tăng 32,8% so cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, tổng chi NSNN quý I ước đạt 530,1 nghìn tỷ đồng. Điểm nhấn trong điều hành tài khóa giai đoạn này là việc ưu tiên nguồn lực cho an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô. Cụ thể, Chính phủ đã chi 8.000 tỷ đồng tạm ứng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, xuất cấp hơn 15.500 tấn gạo dự trữ cứu trợ nhân dân và dành hơn 5.500 tỷ đồng dự phòng cho các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, khắc phục thiên tai.

Sự khởi sắc trong bức tranh ngân sách quốc gia không thể tách rời vai trò 'đầu tàu' kinh tế trọng điểm. Chính sự phục hồi mạnh mẽ và nỗ lực duy trì đà tăng trưởng của Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong quý I/2026 đã đóng góp quan trọng vào tổng thu ngân sách chung, đồng thời phản ánh rõ nét sức sống của nền kinh tế bất chấp những cơn gió ngược từ thị trường toàn cầu.

Thủ đô Hà Nội ghi nhận mức tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) quý I đạt 7,87% – thuộc mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Khu vực dịch vụ tiếp tục là trụ cột khi đóng góp hơn 70% cơ cấu kinh tế với mức tăng 8,21%.

Đáng chú ý, Hà Nội đã phát huy vai trò “đòn bẩy” của đầu tư công với vốn ngân sách địa phương đạt 20,9 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh 47,4%. Thành phố cũng ghi điểm với nhà đầu tư quốc tế khi thu hút gần 479 triệu USD vốn FDI nhờ hoàn tất số hóa 100% quy trình cấp phép đầu tư. Tuy nhiên, Hà Nội vẫn đang phải đối mặt với thách thức từ chi phí đầu vào tăng cao và kim ngạch xuất khẩu giảm 8,6% do ảnh hưởng từ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tại đầu cầu phía Nam, kinh tế TP.HCM cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt với mức tăng trưởng ước đạt trên 8%, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ hai năm trước đó. Thu ngân sách thành phố đạt 30,2% dự toán, tăng 17,5%. Đặc biệt, TP.HCM tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu trong thu hút FDI với gần 2,9 tỷ USD.

TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, nhận định dù chi phí logistics và năng lượng đang gây áp lực lớn, nhưng các động lực từ thể chế (như các Nghị quyết đặc thù của Quốc hội) sẽ tạo dư địa lớn cho thành phố. Trong quý II, TP.HCM đặt mục tiêu đầy tham vọng với mức tăng trưởng trên 10%, tập trung vào các động lực mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo và trung tâm tài chính quốc tế.

Ngoài ra, các tỉnh khác cũng ghi nhận sự tăng trưởng kinh tế hai con số trong quý đầu năm như tại Hà tĩnh tăng trưởng kinh tế ước đạt 12 - 12,7%. Thu ngân sách đạt gần 6.000 tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ. Hoạt động thu hút đầu tư tiếp tục khởi sắc với 12 dự án trong nước được chấp thuận, tổng vốn đăng ký hơn 94.000 tỷ đồng.

Tương tự tại Quảng Ninh GRDP quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng ước đạt 12,08%. Thu ngân sách nhà nước cũng ghi nhận kết quả nổi bật với tổng thu 18.706 tỷ đồng, vượt 1% so với kịch bản quý I/2026. Trong đó, thu nội địa đạt 14.078 tỷ đồng, tăng 47% so với cùng kỳ; thu tiền sử dụng đất tăng gấp 5 lần; thu xuất nhập khẩu tăng 8%, đặc biệt nhóm hàng máy móc, linh kiện điện tử tăng tới 339,27%.

Tại Hải Phòng GRDP của thành phố tăng 10,87%; Phú Thọ cũng ghi nhận GRDP ước tăng trên 10,5%, cao hơn mục tiêu Chính phủ giao...

Dù kinh tế thế giới còn nhiều biến động khó lường và áp lực lạm phát hiện hữu, kết quả quý I/2026 cho thấy sự điều hành quyết liệt và linh hoạt của Chính phủ cũng như các địa phương. Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, cải cách hành chính và chú trọng an sinh xã hội đang tạo ra nền tảng vững chắc để nền kinh tế giữ vững đà tăng trưởng bền vững trong các quý tiếp theo.