Ngăn trục lợi chính sách miễn giảm phí BOT

Đảm bảo chính sách miễn giảm phí qua trạm thu phí được áp dụng đúng đối tượng, tránh bị trục lợi. Ảnh: N.Lộc

Đảm bảo quyền lợi của người dân

Câu chuyện của Trạm thu phí Km93+160 do Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn là điển hình.

Tính đến ngày 15/8/2026, Trạm thu phí Km93+160 đã thực hiện miễn, giảm cho 5.316 phương tiện, trong đó có 1.770 phương tiện thuộc 202 doanh nghiệp và 3.546 phương tiện của 2.785 cá nhân, tương ứng khoảng 3,6 tỷ đồng/tháng. Đáng chú ý, trong số 202 doanh nghiệp được hưởng chính sách, 85 doanh nghiệp có trên 5 phương tiện, với tổng cộng 1.510 xe, chiếm 85,3% số phương tiện của khối doanh nghiệp.

Qua nhiều năm thực hiện, chính sách đã góp phần tạo thuận lợi cho người dân khu vực lân cận trong đi lại, giảm áp lực chi phí vận chuyển và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh những bất cập trong việc xác nhận, quản lý đối tượng thụ hưởng, đặc biệt đối với doanh nghiệp vận tải hoặc đơn vị sở hữu số lượng lớn phương tiện.

Mới đây, Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn đã có Văn bản gửi Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh và Công an tỉnh Lạng Sơn, báo cáo những khó khăn, vướng mắc trong quá trình rà soát, xác minh phương tiện được miễn, giảm phí tại Trạm thu phí Km93+160, Quốc lộ 1; đồng thời kiến nghị các giải pháp nhằm bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng. 

Ông Nguyễn Đức Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn thông tin, đến thời điểm báo cáo, Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn đã kiểm tra, rà soát 117/202 doanh nghiệp. Việc tiếp tục rà soát các doanh nghiệp còn lại gặp khó khăn do phân bố trên nhiều địa bàn, phương tiện thường xuyên hoạt động và ít có mặt tại bến bãi.

Doanh nghiệp dự án ghi nhận một số trường hợp có dấu hiệu lợi dụng điều kiện về nơi thường trú, trụ sở và quan hệ sở hữu phương tiện để hưởng chính sách. Từ kết quả rà soát, các trường hợp cần tiếp tục xác minh có thể nhận diện theo các nhóm.

Nhóm thứ nhất là các doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp thường trú, có trụ sở hoặc văn phòng trong vùng miễn, giảm nhưng bản thân doanh nghiệp sở hữu rất ít, thậm chí không có phương tiện và không có bến bãi tương ứng với số lượng phương tiện được đề nghị hưởng chính sách. Theo doanh nghiệp dự án, qua rà soát xuất hiện trường hợp chủ phương tiện ở ngoài khu vực (thậm chí trên khu vực cửa khẩu Tân Thanh) liên kết với doanh nghiệp trong vùng để đưa phương tiện vào diện miễn, giảm; trong khi phương tiện chủ yếu lưu thông trên tuyến, không hoạt động hoặc về bến bãi tại địa phương. 

Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp từ ngoài vùng miễn, giảm đăng ký trụ sở, văn phòng hoặc chi nhánh trong vùng nhưng không phát sinh hoạt động thực tế tương ứng. Qua kiểm tra, có trường hợp chỉ thuê địa điểm, treo biển tên nhưng văn phòng thường xuyên đóng cửa, không có nhân sự, bến bãi; phương tiện cũng không hoạt động hoặc trở về địa điểm đăng ký.

Đáng chú ý, sau quá trình kiểm tra, 4 doanh nghiệp (tương ứng 94 phương tiện được miễn, giảm) đã tự nguyện chuyển địa điểm trụ sở ra ngoài phạm vi miễn, giảm, có văn bản đề nghị ngừng hưởng ưu đãi và cam kết nộp bù các khoản phí từ những thời điểm được nêu cụ thể.

Theo Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn, kết quả kiểm tra, hậu kiểm cho thấy chính sách bị một số đối tượng lợi dụng, làm sai lệch mục tiêu hỗ trợ, gây thất thoát nguồn thu, ảnh hưởng trực tiếp đến phương án tài chính hoàn vốn của dự án và môi trường cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.

Tăng cường kiểm tra, ngăn chặn tình trạng trục lợi 

Từ những phát hiện qua quá trình rà soát, Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn kiến nghị UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường phối hợp kiểm tra, hoàn thiện quy trình xét duyệt, hậu kiểm nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách, tránh thất thoát, lãng phí và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

Thứ nhất, chỉ đạo Công an tỉnh, UBND các xã trong vùng miễn, giảm chủ trì, phối hợp với Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn rà soát hoạt động của các doanh nghiệp đang hưởng chính sách miễn, giảm phí qua Trạm Km93+160, bảo đảm doanh nghiệp hoạt động thực tế, đúng quy định mới được hưởng chính sách.

Thứ hai, chỉ đạo Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn rà soát, hoàn thiện hướng dẫn thực hiện theo hướng xác định rõ tiêu chí doanh nghiệp thực sự hoạt động tại địa phương, phạm vi, đối tượng và trách nhiệm của từng đơn vị trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, xác minh, xét duyệt và kích hoạt miễn, giảm; vừa thuận tiện cho người dân, vừa bảo đảm minh bạch, công bằng giữa các doanh nghiệp.

Thứ ba, đối với các tổ chức, cá nhân được xác định có hành vi gian dối, kê khai không trung thực để hưởng chính sách miễn, giảm phí không đúng đối tượng, doanh nghiệp kiến nghị yêu cầu bồi thường thiệt hại và truy nộp toàn bộ số phí đã được miễn, giảm không đúng quy định cho dự án; đồng thời xử lý theo quy định pháp luật.

Thứ tư, giao Sở Xây dựng, Công an tỉnh và UBND các xã trong vùng miễn, giảm định kỳ phối hợp với doanh nghiệp dự án hậu kiểm điều kiện hưởng chính sách; kịp thời thu hồi, hủy kích hoạt miễn, giảm đối với những trường hợp không còn đủ điều kiện.

 Ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách, tránh thất thoát, lãng phí và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Ảnh ST

Bên cạnh kiến nghị trên, doanh nghiệp dự án đề nghị lực lượng Công an phối hợp xác minh những trường hợp phức tạp, khó kiểm tra hoặc không phối hợp; đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ điều kiện, trách nhiệm khi kê khai hồ sơ và trao đổi, đối chiếu thông tin giữa các cơ quan liên quan nhằm hạn chế khoảng trống trong xét duyệt, hậu kiểm.

“Cùng với tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp đủ điều kiện, cần có cơ chế kiểm tra đủ chặt chẽ. Những trường hợp có dấu hiệu lợi dụng chính sách để trục lợi cần được xác minh đến cùng; trường hợp vi phạm có tính chất hệ thống, gây thiệt hại lớn thì cần chuyển cơ quan chức năng xem xét xử lý hình sự theo quy định” - ông Tuấn kiến nghị.