Ngành Công Thương: Phát triển công nghệ chiến lược gắn với sản phẩm đầu ra rõ ràng

3 bài toán lớn, 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược

Tham dự hội nghị có các cục, vụ, viện, trường đại học, tập đoàn, doanh nghiệp; các hiệp hội và đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ. Hội nghị đã thông tin về tình hình triển khai kế hoạch phát triển công nghệ chiến lược của Bộ Công Thương; đồng thời, hướng dẫn các quy định để các đơn vị tham gia triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược từ ngân sách nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn chủ trì hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương) cho biết, theo Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Bộ Công Thương được giao chủ trì 3 bài toán lớn. Một là, bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao; hiện đại hóa hệ thống điện - nhiên liệu xanh, thông minh và tự chủ. Hai là, tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao. Ba là, hiện đại hóa thương mại trong nước và ngoài nước bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy. Đây là các nhiệm vụ chiến lược, thực hiện trong thời gian từ 2026-2030.

Ngày 4/9/2026, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 2159/QĐ-BCT về Kế hoạch triển khai Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển công nghệ chiến lược, xác định các nhiệm vụ trọng tâm nhằm từng bước làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với nhu cầu thực tiễn của ngành.

“Để xây dựng 3 bài toán lớn, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (trước đây là Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công) đã làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn, viện, trường. Khi có Quyết định 808/QĐ-TTg, Cục đã theo chỉ đạo của đầu mối quốc gia về Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng như chỉ đạo của lãnh đạo Bộ đã chi tiết hóa 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược được giao cho Bộ Công Thương tại Nghị quyết số 808/QĐ-TTg trong Quyết định số 2159/QĐ-BCT” - bà Nguyễn Thị Lâm Giang cho hay.

Hội nghị phổ biến và tổ chức triển khai phát triển công nghệ chiến lược ngành Công Thương.

Chia sẻ cụ thể hơn, bà Nguyễn Thị Lâm Giang thông tin, Kế hoạch của Bộ Công Thương xác định tổng cộng 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược, bao gồm 76 sản phẩm chi tiết. Các nhóm sản phẩm này được phân bổ tương ứng với 3 trụ cột phát triển của ngành Công Thương, đó là: Năng lượng, công nghiệp và thương mại.

Trong lĩnh vực năng lượng, gồm 9 nhóm và 35 sản phẩm. Kết quả tiêu biểu dự kiến đến năm 2030 đó là xây dựng bản sao số dầu khí và hệ thống điện được kiểm thử tại hiện trường; phát triển hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS) ở ít nhất 2 phân khúc; pin natri-ion có lô sản xuất thử; ứng dụng từ 3 đến 5 thiết bị, máy biến áp 35-500 kV tại công trình đầu tiên; triển khai thí điểm các dự án hydrogen xanh, công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), cũng như các giải pháp nâng cao thu hồi dầu (EOR/IOR) tại mỏ.

Các đơn vị kinh tế lớn đóng vai trò dẫn dắt trong lĩnh vực này gồm: Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex).

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Bộ Công Thương phát biểu.

Trong lĩnh vực công nghiệp, gồm 9 nhóm và 33 sản phẩm. Mục tiêu đến năm 2030 triển khai từ 3-5 mô hình sản xuất thông minh; phát triển robot hai tay và robot di động tự hành (AMR) đạt mức độ sẵn sàng công nghệ TRL 7-8 tại ít nhất 2 hiện trường; sản xuất các loại thép đặc chủng, thép ray, phát triển chuỗi giá trị nhôm và chế biến sâu đất hiếm; đồng thời làm chủ từ 3-5 cấu phần đường sắt. Các lực lượng doanh nghiệp dẫn dắt triển khai bao gồm Vinachem, VNSTEEL, Vinatex, Vingroup, Thaco, Hòa Phát và Masan.

Trong lĩnh vực thương mại, gồm 4 nhóm và 10 sản phẩm. Mục tiêu đến năm 2030, xây dựng 1 bản sao số cho hệ thống cảng, kho và hành lang logistics; triển khai truy xuất nguồn gốc cho 2-3 chuỗi hàng hóa; đưa đội robot di động tự hành vào thử nghiệm tại ít nhất 2 kho, cảng… Các đơn vị công nghệ và logistics chủ trì, phối hợp thực hiện gồm Viettel, VNPT, FPT, CMC, VIMC, Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn và Gemadept.

Để thực hiện thành công Kế hoạch triển khai Quyết định 808/QĐ-TTg, Bộ Công Thương đã thiết lập bộ máy điều phối, phân công trách nhiệm và lộ trình tổ chức thực hiện cụ thể. Về phân công trách nhiệm, 76 sản phẩm chi tiết được giao cho 8 cục, vụ thuộc Bộ làm đầu mối chủ trì. Cơ chế quản lý được vận hành theo nguyên tắc một đầu mối, hai tuyến trách nhiệm và ba cấp quyết định.

Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương.

Ba cấp quyết định gồm: Bộ trưởng quyết định các thẩm quyền theo quy định của pháp luật và ban hành phân cấp; Thứ trưởng phụ trách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo xử lý các vướng mắc liên đơn vị; Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số quản lý nhiệm vụ theo thẩm quyền phân cấp. Tuyến quản lý do Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số đảm nhận, thực hiện từ khâu tiếp nhận, trình phê duyệt, xét chọn, ký kết hợp đồng, đánh giá theo mốc, nghiệm thu và thực hiện thủ tục xác nhận sản phẩm công nghệ chiến lược. Tuyến chuyên môn do các cục, vụ chuyên ngành đảm nhiệm, chịu trách nhiệm xác định nhu cầu, xây dựng chỉ tiêu kỹ thuật, đánh giá các tiêu chí chuyên ngành và phối hợp tổ chức ứng dụng kết quả.

Kết quả nghiên cứu phải tạo ra giá trị cụ thể

Cũng trong khuôn khổ hội nghị, đại diện các cục thuộc Bộ, các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, hiệp hội, viện nghiên cứu và trường đại học đã trình bày nhiều tham luận cùng những ý kiến trao đổi thẳng thắn về nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược ngành Công Thương.

PGS.TS Lê Văn Sỹ, Trưởng Ban Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, trong đó đặt ra yêu cầu từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược. Trong năm 2026, chủ trương này đã được thể chế hóa đồng bộ thông qua các nghị định, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và thông tư hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ.

“Đến nay, hệ thống thể chế, khung pháp lý liên quan đến công nghệ, cơ chế giao nhiệm vụ và cơ chế tài chính đã được hoàn thiện. Vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách này vào thực tiễn. Đối với ngành Công Thương, Thủ tướng Chính phủ đã giao 3 bài toán lớn. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương cụ thể hóa tại Quyết định số 2159/QĐ-BCT với 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược và chi tiết hóa thành 76 sản phẩm” - Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nêu.

TS. Vũ Văn Khoa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn, trong năm 2026, ngành Công Thương được giao nhiệm vụ khởi động 47 sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là nhiệm vụ có khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và quyết tâm cao trong quá trình triển khai. Vì vậy, hội nghị là dịp để phổ biến, cập nhật thông tin, giúp các đơn vị nắm rõ yêu cầu, nhiệm vụ được giao, từ đó chủ động đề xuất giải pháp và tổ chức thực hiện hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng như các nhiệm vụ Chính phủ giao.

Điểm khác biệt trong triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ hiện nay là kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành đề tài mà phải được ứng dụng vào thực tiễn, tạo ra giá trị cụ thể. Theo đó, các sản phẩm công nghệ chiến lược cần được triển khai theo hướng thiết thực, gắn với nhu cầu thực tế và khả năng ứng dụng, qua đó góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, đồng thời đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế đất nước.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu kết luận hội nghị

Qua cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn ghi nhận nhiều đơn vị, doanh nghiệp đã triển khai tốt các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, Thứ trưởng đề nghị Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số rà soát các sản phẩm mà tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp và hiệp hội đã nghiên cứu, phát triển để cập nhật, bổ sung vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược của ngành Công Thương.

Thứ trưởng cũng đề nghị các đơn vị tăng cường phối hợp, kết nối nhu cầu với năng lực nghiên cứu, phát triển công nghệ. Thực tế cho thấy, có đơn vị có nhu cầu nhưng chưa tìm được đối tác phù hợp, trong khi một số đơn vị có khả năng nghiên cứu, phát triển sản phẩm nhưng chưa được kết nối hiệu quả.

Để khắc phục tình trạng này, Thứ trưởng đề nghị duy trì giao ban hằng tháng nhằm cập nhật kết quả thực hiện nhiệm vụ, tăng cường kết nối giữa các đơn vị, từ đó xác định bài toán nghiên cứu, đặt hàng sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tiễn, có khả năng ứng dụng và thương mại hóa.