Ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh lan tỏa động lực tăng trưởng vùng

Nhân kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống ngành Công Thương Việt Nam (14/5/1951 - 14/5/2026), phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh về vai trò của ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội của Thành phố và sự lan tỏa đối với các tỉnh, thành phía Nam.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ - Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Thanh Minh

Khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, lan tỏa phát triển vùng

- Nhân kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống ngành Công Thương Việt Nam (14/5/1951 - 14/5/2026), xin ông cho biết vai trò của ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội của Thành phố và sự lan tỏa đối với các tỉnh, thành phía Nam?

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ: Trải qua chặng đường 75 năm hình thành và phát triển, ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của Thành phố, với tỷ trọng chiếm khoảng 44,6% GRDP năm 2025. Ngành không chỉ bảo đảm cung ứng hàng hóa, năng lượng cho hơn 14 triệu dân mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thành phố trong năm 2026 và trong giai đoạn tới.

Trong những năm qua, ngành Công Thương Thành phố đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, chuyển từ các ngành thâm dụng lao động sang công nghệ cao, kinh tế số và năng lượng sạch. Đồng thời, sự phát triển của thương mại điện tử, logistics và hệ thống phân phối hiện đại đã giúp Thành phố kết nối sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không dừng lại ở phạm vi địa phương, sức lan tỏa của ngành Công Thương Thành phố còn thể hiện rõ nét qua vai trò dẫn dắt và kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Với tinh thần “TP. Hồ Chí Minh vì cả nước, cùng cả nước”, Thành phố đã trở thành trung tâm đảm bảo đầu ra bền vững cho nông sản, hàng hóa từ miền Tây và miền Đông Nam Bộ.

Thông qua các chương trình bình ổn thị trường, kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại và liên kết vùng, Thành phố đã góp phần hỗ trợ doanh nghiệp các địa phương mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hiện đại.

Bên cạnh đó, việc tập trung đầu tư phát triển hạ tầng logistics, hệ thống cảng biển, cảng hàng không và kết nối với sân bay quốc tế Long Thành sẽ tiếp tục tạo động lực phát triển mới cho toàn vùng. Thành phố cũng đang tiên phong chuyển giao các mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số, hỗ trợ các địa phương lân cận trong tiến trình phát triển bền vững.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ vững vai trò là hạt nhân liên kết, góp phần thúc đẩy sự thịnh vượng chung của toàn khu vực phía Nam.

Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp - logistics tích hợp toàn vùng

- TP. Hồ Chí Minh hiện là trung tâm công nghiệp, thương mại, logistics lớn của cả nước. Theo ông, ngành Công Thương Thành phố đã và đang đóng góp như thế nào trong việc kết nối chuỗi cung ứng, thúc đẩy liên kết vùng và hỗ trợ doanh nghiệp khu vực phía Nam phát triển?

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ: Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, mô hình sản xuất đã vượt ra khỏi ranh giới doanh nghiệp để hình thành mạng lưới giá trị trải dài từ cấp vùng đến quốc tế. Để tối ưu hóa không gian kinh tế, việc thiết lập cấu trúc “trung tâm - vệ tinh” là tất yếu, nơi các cực tăng trưởng đóng vai trò điều phối, chuẩn hóa và cung cấp dịch vụ lõi.

Theo xu hướng đa trung tâm, TP. Hồ Chí Minh đang chuyển mình trở thành “hạt nhân” dẫn dắt, kết nối chặt chẽ với các đô thị vệ tinh qua hệ thống hạ tầng công nghiệp, thương mại và logistics đồng bộ.

Logistics và hệ thống phân phối hiện đại đã giúp TP. Hồ Chí Minh kết nối sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc hình thành thực thể kinh tế mới trên cơ sở hợp nhất địa giới hành chính đã tạo nên một sức mạnh tổng hợp, tận dụng tối đa thế mạnh đặc trưng của từng địa phương. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm về tài chính, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao; khu vực Bình Dương phát triển công nghiệp thông minh; và khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu giữ lợi thế về năng lượng và hệ thống cảng biển nước sâu.

Sự tích hợp này tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp mở, liên kết mọi mắt xích từ nghiên cứu phát triển (R&D), thiết kế đến sản xuất và xuất khẩu. Qua đó, nâng cao vị thế cạnh tranh của khu vực trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo định hướng quy hoạch đến năm 2050, TP. Hồ Chí Minh sẽ có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với quy mô hơn 50.000 ha cùng 66 cụm công nghiệp quy mô hơn 3.900 ha. Song song đó là hệ thống logistics đa phương thức gồm cụm cảng biển Cái Mép - Thị Vải gắn với khu thương mại tự do FTZ, cảng Cát Lái, cảng Cần Giờ, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và mạng lưới cao tốc, vành đai liên kết vùng.

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Thành phố không chỉ trở thành trung tâm sản xuất mà còn là nơi điều phối chuỗi giá trị công nghiệp, thúc đẩy chuyên môn hóa không gian sản xuất và lan tỏa các giá trị đổi mới sáng tạo ra toàn vùng và cả nước.

Đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị

- Trong bối cảnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung vào những định hướng, giải pháp nào để tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế và tạo động lực tăng trưởng cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong thời gian tới, thưa ông?

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ: Trong bối cảnh hiện nay, ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung vào một số trụ cột chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả liên kết vùng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Trước hết, tổ chức lại không gian sản xuất theo mô hình phân tầng chức năng và chuyên môn hóa. TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung vào các lĩnh vực dịch vụ tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo, phân phối và tiêu thụ. Các địa phương khác phát triển công nghiệp phụ trợ, công nghiệp chế biến, logistics biên giới và vùng nguyên liệu.

Định hướng này sẽ giúp hình thành chuỗi sản xuất khép kín, bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu với khu vực chế biến, phân phối và xuất khẩu; đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp hỗ trợ.

Cùng với đó, các địa phương cần phối hợp chặt chẽ trong xây dựng và triển khai quy hoạch giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới hình thành bản đồ chuỗi giá trị vùng với sự phân vai rõ ràng cho từng địa phương.

Thứ hai, cần thiết lập cơ chế điều phối vùng chính thức, bảo đảm liên kết thực chất giữa các địa phương. Cơ chế này không làm giảm quyền tự chủ địa phương mà tạo nền tảng phối hợp thống nhất, giảm xung đột quy hoạch, tối ưu phân bổ nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Ngành Công Thương TP. Hồ Chí Minh cũng sẽ đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng kết nối vật lý và số, phát triển mạng lưới logistics hiện đại, thông minh gắn với cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu và các khu thương mại tự do.

Thứ ba, tăng cường đầu tư vào hạ tầng kết nối vật lý và số, phát triển hạ tầng logistics, hạ tầng giao thông và cảng biển, cảng hàng không, hạ tầng cửa khẩu hiện đại, mạng logistics chuyên dụng, thông minh từ khu công nghiệp đến cảng biển gắn với các khu thương mại tự do FTZ.

Việc kết nối hiệu quả ba trụ cột gồm hạ tầng giao thông, logistics, hệ thống khu công nghiệp, khu công nghệ cao và vùng nguyên liệu sẽ tạo nền tảng hình thành chuỗi cung ứng tích hợp quy mô lớn cho toàn khu vực phía Nam.

Thứ tư, Thành phố sẽ tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp đẩy mạnh quá trình liên kết kinh tế, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo liên vùng, nhất là các lĩnh vực: môi trường, năng lượng xanh, nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu.

Các chương trình liên kết giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành sẽ tiếp tục được triển khai từ khâu sản xuất nguyên phụ liệu thay thế nhập khẩu, đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp đến kết nối doanh nghiệp. Qua đó, xây dựng chuỗi cung ứng khép kín từ sản xuất, thu hoạch, lưu trữ, chế biến đến tiêu dùng, hướng đến “Chuỗi cung ứng Xanh” theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đặc biệt, Sở Công Thương đang phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu UBND Thành phố ban hành kế hoạch xây dựng các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng đến năm 2030.

Mục tiêu là hình thành tối thiểu 4 cụm liên kết ngành tập trung vào 4 ngành công nghiệp trọng yếu gồm cơ khí; điện tử, công nghệ thông tin; hóa dược, cao su nhựa; chế biến lương thực, thực phẩm. Đồng thời thu hút các doanh nghiệp đầu chuỗi lớn tham gia dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

- Xin cảm ơn ông!