Ngành da giày vượt khó, giữ nhịp xuất khẩu

Tỷ lệ nội địa hóa của ngành da giày đã vượt 50%

Tại Lễ tổng kết ngành da giày, túi xách Việt Nam 2025 diễn ra sáng 28/1, ông Quách Quang Đông, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, kim ngạch xuất khẩu da giày năm qua đạt 28,8 tỷ USD, tăng 6,5% so với năm 2024, tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng xuất khẩu chung của cả nước.

Kim ngạch xuất khẩu da giày năm 2025 đạt 28,8 tỷ USD. Nguồn: TL

Ngành da giày đạt được kết quả này trong bối cảnh các chính sách thuế quan của Mỹ cùng những biến động địa chính trị trên thế giới tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng và đơn hàng xuất khẩu. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh nỗ lực thích ứng và sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp da giày nước ta.

Cơ cấu xuất khẩu năm 2025 tiếp tục cho thấy vai trò chi phối của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Kim ngạch xuất khẩu của khối này đạt 22,82 tỷ USD, chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch toàn ngành và tăng 17% so với năm trước. Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước đạt kim ngạch 5,84 tỷ USD, tăng tới 29%, phản ánh nỗ lực mở rộng thị phần và tận dụng cơ hội thị trường trong bối cảnh đơn hàng có xu hướng dịch chuyển.

Về thị trường, xuất khẩu da giày Việt Nam vẫn tập trung vào các thị trường truyền thống. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường lớn nhất với kim ngạch 11,01 tỷ USD, tiếp đến là EU với gần 6,88 tỷ USD - khu vực nổi tiếng với các yêu cầu khắt khe về môi trường, lao động và trách nhiệm xã hội. Các thị trường châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng duy trì vai trò quan trọng, tạo sự đa dạng tương đối cho đầu ra sản phẩm.

Ở chiều ngược lại, thị trường nội địa đang nổi lên như một dư địa tăng trưởng đáng chú ý. Năm 2025, quy mô thị trường da giày trong nước đạt khoảng 1,05 tỷ USD, với mức tiêu thụ khoảng 155 triệu đôi mỗi năm. Dự báo đến năm 2033, quy mô thị trường có thể đạt 1,544 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng bình quân gần 5%/năm. Tuy nhiên, thị phần sản phẩm sản xuất trong nước mới chỉ chiếm gần 40%, trong khi hàng nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc, chiếm gần 30%, cho thấy áp lực cạnh tranh ngày càng lớn ngay tại sân nhà.

Ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho biết, năm 2025 ngành da giày tiếp tục giữ vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu (sau Trung Quốc) và thứ ba về sản xuất (sau Trung Quốc và Ấn Độ). Đáng chú ý, tỷ lệ nội địa hóa của ngành đã vượt 50%, giúp ngành đạt mức thặng dư thương mại khá lớn. Hiện toàn ngành có khoảng 30.000 doanh nghiệp, trong đó gần 9.000 doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối cùng và khoảng 21.000 doanh nghiệp hoạt động ở khâu thượng nguồn, tạo nền tảng cho việc phát triển chuỗi cung ứng trong nước.

Năm 2026: Cơ hội phục hồi đi cùng áp lực chuyển đổi

Bước sang năm 2026, triển vọng của ngành da giày được đánh giá tương đối tích cực khi nhiều doanh nghiệp đã kín đơn hàng đến hết quý II. Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, sự phục hồi sức mua từ Mỹ và châu Âu, cùng với xu hướng dịch chuyển đơn hàng từ một số quốc gia trong khu vực, đang tạo lợi thế nhất định cho Việt Nam.

Tuy nhiên, phía trước vẫn còn không ít thách thức. Cạnh tranh về giá từ hàng nhập khẩu giá rẻ và các thương hiệu quốc tế lớn ngày càng gay gắt. Mô hình gia công xuất khẩu vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khiến giá trị gia tăng của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Bên cạnh đó, hệ thống phân phối nội địa chưa được phủ rộng, tình trạng hàng giả, hàng nhái vẫn phổ biến, ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng và uy tín thương hiệu Việt.

Trước thực trạng đó, Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho rằng, để đạt mục tiêu xuất khẩu trong năm 2026 và những năm tiếp theo, cần có các giải pháp đồng bộ từ cả phía Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp. Về chính sách, cần sớm hoàn thiện định hướng phát triển ngành theo hướng ổn định, bền vững; cải cách thủ tục hành chính phù hợp với đặc thù sản xuất theo chuỗi; đồng thời hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ.

Một vấn đề được Hiệp hội đặc biệt nhấn mạnh là việc sớm hình thành trung tâm giao dịch nguyên phụ liệu thời trang, tạo nền tảng cho ngành da giày phát triển bền vững, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và tăng tính chủ động của doanh nghiệp trong nước.

Về phía doanh nghiệp, yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng đang trở nên cấp thiết. Đẩy mạnh sản xuất xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; từng bước đầu tư xây dựng và phát triển thương hiệu da giày Việt Nam là những hướng đi không thể trì hoãn. Chuyển từ gia công thuần túy sang mô hình có giá trị gia tăng cao hơn không chỉ là yêu cầu của thị trường quốc tế, mà còn là con đường tất yếu để ngành da giày Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Hà Lan