Ngành điều Việt Nam giữ vị thế số 1 thế giới

Doanh nghiệp nước ngoài tìm hiểu cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu điều của Việt Nam tại Hội nghị Điều quốc tế Việt Nam lần thứ XV năm 2026.

Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) Phạm Văn Công khẳng định: Với vai trò là một trong những trung tâm chế biến và xuất khẩu điều lớn của thế giới, ngành điều Việt Nam sẵn sàng tiếp tục đồng hành với các quốc gia, các tổ chức, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp (DN) quốc tế xây dựng chuỗi cung ứng điều ổn định, minh bạch và tạo ra nhiều giá trị hơn.

Giữ kỷ lục xuất khẩu

Theo VINACAS, năm 2026, ngành điều đối mặt với nhiều thách thức như: môi trường quốc tế - chính sách thuế quan thay đổi; các rào cản thương mại ngày càng nhiều; chi phí sản xuất, vận tải, logistics và áp lực tài chính gia tăng; kinh tế thế giới có nhiều biến động... Nhưng trong 9 tháng của năm 2026, ngành điều Việt Nam vẫn xuất khẩu hơn 594 ngàn tấn nhân điều, thu gần 4,2 tỷ USD; tăng hơn 3,5% về lượng và tăng gần 7,4% về giá trị. Đây là tín hiệu tích cực vì xuất khẩu điều Việt Nam đang chuyển dịch từ xuất khẩu số lượng sang gia tăng giá trị. Dự kiến năm 2026, ngành điều Việt Nam tiếp tục giữ kỷ lục về kim ngạch xuất khẩu với trên 5 tỷ USD.

Tuy nhiên, đằng sau các con số kỷ lục, ngành điều Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn là chế biến phụ thuộc đến 85% nguồn nguyên liệu điều thô nhập khẩu. Cụ thể, trong 9 tháng của năm 2026, Việt Nam phải chi hơn 4,4 tỷ USD nhập khẩu gần 2,8 triệu tấn điều thô. Sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu khiến DN chế biến điều trong nước gặp nhiều khó khăn, đặc biệt, khi nhiều quốc gia xuất khẩu điều thô đang chú trọng phát triển ngành chế biến điều nên hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô.

Chủ tịch VINACAS Phạm Văn Công cho biết: Muốn phát triển bền vững, ngành điều cần đầu tư mạnh hơn vào công nghệ chế biến sâu và phát triển sản phẩm mới. Ngành điều phải tăng lợi thế cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu, công nghệ và giá trị gia tăng của sản phẩm. Mặt khác, các thị trường lớn ngày càng yêu cầu cao hơn về môi trường, nguồn gốc sản phẩm, chất lượng và trách nhiệm của DN. Vì vậy, ngành điều phải chủ động thay đổi, quan tâm nhiều hơn đến truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả nguyên liệu và năng lượng, phát triển sản xuất theo hướng xanh, bền vững. DN nào chuẩn bị sớm sẽ có nhiều cơ hội hơn khi các tiêu chuẩn mới được áp dụng.

Chia sẻ câu chuyện thành công xuất khẩu sản phẩm hạt điều chế biến sâu vào thị trường khó tính, ông Tạ Quang Huyên, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Hoàng Sơn 1 (xã Nghĩa Trung) nhấn mạnh: “DN tiên phong đầu tư công nghệ cao vào chế biến sâu. Hiện sản phẩm chế biến sâu của chúng tôi đã có mặt trên kệ hàng của các siêu thị châu Âu và một số thị trường khó tính khác. Điều cốt lõi nhất để sản phẩm chế biến sâu vào được thị trường khó tính là vừa phải đảm bảo vệ sinh an toàn thưc phẩm vừa có giá tốt”.

Tạo chuỗi giá trị bền vững

Hội nghị Điều quốc tế Việt Nam lần thứ XV năm 2026 được tổ chức nhằm tăng cường hợp tác quốc tế trên cơ sở chia sẻ thông tin, tìm kiếm những giải pháp mới, nhất là trong xây dựng chuỗi cung ứng điều ổn định hơn, minh bạch hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn cho tất cả các bên.

Ông Ashok Krishen, Chủ tịch Hội đồng Hạt quả khô quốc tế cho rằng: Cần tăng cường hợp tác giữa các quốc gia, hướng tới xây dựng bộ tiêu chuẩn chung về chất lượng và yêu cầu kỹ thuật đối với hạt quả khô, trong đó có hạt điều. Việc hài hòa về tiêu chuẩn sẽ góp phần tạo thuận lợi cho thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành hàng. Với vị thế lớn trong chế biến và xuất khẩu nhân điều toàn cầu, Việt Nam có nền tảng để tiếp tục phát huy vai trò trong chuỗi giá trị quốc tế.

Đồng hành với sự phát triển và thành công của ngành chế biến điều Việt Nam có sự đóng góp quan trọng của công nghệ, cơ giới hóa, tự động hóa. Hiện nhiều nước trồng điều lớn ở châu Phi có nhu cầu hợp tác với Việt Nam trong phát triển chế biến, nhất là về công nghệ chế biến.

Ông Ojo Joseph Ajanaku, Trưởng đoàn DN điều Nigeria (Cộng hòa Liên bang Nigeria ở khu vực Tây Phi) chia sẻ: “Tôi đã cộng tác chặt chẽ với Việt Nam suốt 2 thập kỷ qua và mối quan hệ hợp tác rất tốt đẹp. Chúng tôi mong mối quan hệ hợp tác này tiếp tục được phát huy. Nigeria trồng ra điều chất lượng cao và là nước xuất khẩu điều thô lớn vào Việt Nam. Chúng tôi mong muốn tiếp tục đồng hành, hợp tác với Việt Nam trong hành trình mới là phát triển chế biến điều, nhất là về công nghệ chế biến”.