Ngành du lịch 'gồng mình sinh tồn' trước tác động giá xăng dầu biến động mạnh

Một đoàn tàu chuyên chở hàng hóa container của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Ngành du lịch đang đứng trước áp lực lớn do tác động từ cuộc xung đột chiến sự tại Trung Đông khiến toàn bộ chuỗi cung ứng từ vận chuyển, lưu trú đến các dịch vụ du lịch... chịu sức ép tăng giá. Các chuyên gia dự báo mọi chi phí tăng cao và đắt đỏ sẽ bào mòn sức mua của du khách, kéo theo làn sóng thắt chặt chi tiêu.

Hiện các đơn vị vận tải như xe khách liên tỉnh, đường sắt và kể cả giới lữ hành đều đang “nín thở” trước cơn bão giá và nơm nớp trong tình thế sinh tồn: điều chỉnh giá vé để duy trì hoạt động hay “thắt lưng buộc bụng,” chấp nhận bù lỗ để giữ khách?

Lữ hành “nín thở”

Chiếm từ 35-40% tổng chi phí vận hành trong ngành vận tải, nên mức tăng “phi mã” của giá xăng dầu những ngày qua đã ngay lập tức dội “gáo nước lạnh” vào hoạt động của doanh nghiệp Việt. Thậm chí với các hãng hàng không, khi phải điều chỉnh lộ trình bay vòng để tránh không phận bị đóng do chiến sự, nhiên liệu càng tiêu hao, cùng hàng loạt chi phí gián tiếp, phụ phí rủi ro bảo hiểm bay… đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng, đã đẩy chi phí tăng tới 60-70%.

Sức ép quá lớn này khiến nhiều đơn vị vận tải buộc phải công bố lộ trình tăng giá. Ngành đường sắt đã “nổ phát súng” đầu tiên khi giá vé hành khách, 15% cước vận chuyển hàng hóa từ 8/3/2026. Nhiều nhà xe lớn còn thông báo sẽ điều chỉnh giá vé linh hoạt “chạy theo” giá xăng dầu…

Một trong những lo ngại lớn nhất của ngành du lịch thời điểm này là giá vé máy bay sẽ vượt quá khả năng chi tiêu của người dân, đặc biệt khi cao điểm nghỉ lễ 30/4-1/5 và Hè sắp tới. Vì thế các doanh nghiệp như “ngồi trên lửa.” Dù giá tour hiện tại vẫn tạm duy trì ở mức ổn định, nhưng các “ông lớn” lữ hành đều đang cảnh giác cao độ.

Máy bay của Hãng hàng không Emirates (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất-UAE) tại Sân bay quốc tế Nội Bài. (Ảnh: Phan Công/Vietnam+)

Đại diện một doanh nghiệp lớn tại Hà Nội thuộc Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO, chuyên cung cấp dịch vụ vận tải và tour trọn gói “inbound” cho biết nhiều đoàn khách đã được ký hợp đồng trước từ 6 tháng đến 1 năm với mức giá cố định. Nhưng với tình hình giá vận chuyển biến động từng ngày như hiện nay, nếu cam kết theo đúng giá cũ sẽ lỗ nặng.

Bởi giá nhiên liệu tăng không ngừng theo biến động thế giới khiến nhà xe không thể cam kết chi phí vận chuyển dài hạn mà báo giá theo thời điểm, lữ hành cũng khó giữ được giá tour bình ổn. Chưa kể, toàn bộ chuỗi cung ứng dịch vụ trong ngành du lịch đều phụ thuộc theo giá xăng dầu, vận tải nên giá khách sạn, nhà hàng và các dịch vụ liên quan chắc chắn biến động theo.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, ông Cao Trí Dũng thông tin vé máy bay giá rẻ giai đoạn lễ 30/4-1/5 và mùa Hè đã không còn. Các doanh nghiệp lữ hành cũng nhận được thông báo điều chỉnh tăng giá vé giai đoạn từ tháng Tư từ một số đại lý bán vé, các nhà xe…

Du lịch không phải nhu cầu thiết yếu, nên các doanh nghiệp lo ngại tình hình tăng giá kéo dài sẽ khiến cả hệ sinh thái toàn ngành khó xoay xở, người dân thắt chặt chi tiêu để ứng phó bão giá.

Giá vé máy bay tăng cao sẽ ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn điểm đến của du khách. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Trước đà tăng của thị trường, Giám đốc Marketing Công ty Du lịch BestPrice, ông Bùi Thanh Tú cho biết: “BestPrice cũng đang bình ổn giá ‘tour series’ [những tour mà doanh nghiệp đã đặt chỗ trước với đối tác, có giá nhập website]. Còn với những khách đặt đoàn riêng, chương trình riêng thì giá sẽ báo tùy theo thời điểm khởi hành và loại phương tiện sử dụng.”

Ông Bùi Thanh Tú cũng bày tỏ quan ngại nếu tình hình căng thẳng như hiện nay kéo dài, giá cả tiếp tục leo thang thì chắc chắn du lịch nội địa trong giai đoạn 30/4-1/5 tới hết cao điểm Hè sẽ ảnh hưởng nặng.

“Lối thoát” nào cho du lịch?

“Tôi cùng vài gia đình người bạn có kế hoạch Hè này sẽ cho trẻ con đi nghỉ ở Nha Trang, nhưng với đà tăng giá này, chuyến đi chắc chắn sẽ được cân nhắc lại, phụ thuộc vào giá vé máy bay, giá khách sạn và quan trọng hơn là nguồn thu từ công việc hiện tại. Nếu thuận lợi, chúng tôi có thể chuyển hướng đi xe tự lái theo đường bộ, rút ngắn thời gian nghỉ dưỡng. Khó khăn hơn thì chắc mấy gia đình sẽ chọn phương án ‘staycation’ thôi,” anh Phan Anh ở Hà Đông, Hà Nội cho hay.

Thực tế đúng như anh Phan Anh chia sẻ, việc tăng giá vé máy bay thường là tín hiệu đầu tiên khiến người dân cân nhắc lại kế hoạch nghỉ dưỡng. Du khách dễ có xu hướng chuyển hướng, trì hoãn hoặc rút ngắn thời gian của những chuyến đi xa, phải chi tiêu nhiều cho nơi nghỉ hoặc cần đặt trước nhiều tháng… để lựa chọn những nơi gần nhà, ít tốn kém hơn.

Có giải pháp nào cho tình thế hiện tại không? Ông Bùi Thanh Tú cho rằng cách làm truyền thống trong bối cảnh bình thường là doanh nghiệp sẽ giảm giá, tặng thêm dịch vụ để kích cầu. Nhưng với tình hình biến động khó lường như hiện nay, “mình có làm vậy khách vẫn đắn đo,” ông Tú nói.

Tăng giá vé các phương tiện vận chuyển theo đà tăng của giá nhiên liệu là giải pháp tình thế, nhưng cũng là con dao hai lưỡi, bởi sẽ vấp phải phản ứng của người dân là giữ chặt hầu bao, khiến sức mua sụt giảm.

Du khách lựa chọn phương tiện thay thế, đồng thời chuyển hướng đi gần thay vì đi xa do giá vé máy bay tăng cao. (Ảnh minh họa: Vương Công Nam/Vietnam+)

Để “tự cứu” mình, nhiều doanh nghiệp bày tỏ đã phải tối ưu hóa hoạt động bằng cách gộp các chuyến vắng khách, cắt giảm các dịch vụ không thiết yếu; sử dụng phần mềm quản lý nhiên liệu và giám sát hành trình để tránh lãng phí; chia sẻ rủi ro với các đối tác… Theo các chuyên gia, du khách và người tiêu dùng cũng cần chuẩn bị tâm lý cho một giai đoạn chi phí xê dịch sẽ tăng cao.

Trước những bất ổn của thị trường giá nhiên liệu, đại diện Hiệp hội Du lịch đề xuất nhà nước cần sử dụng hiệu quả quỹ bình ổn xăng dầu để bình ổn thị trường. Bởi chiến sự Trung Đông chưa có hồi kết, giá dầu không thể giảm ngay. Đặc biệt, khi các công cụ chính sách về thuế, quỹ bình ổn, dự trữ năng lượng… phối hợp đồng bộ, nền kinh tế, trong đó có du lịch sẽ giảm bớt nguy cơ từ biến động giá dầu thế giới.

Ngoài ra, một số chuyên gia cũng đề xuất các địa phương có thể nghiên cứu hỗ trợ một số dịch vụ như giảm/ miễn phí giá vé các điểm tham quan… Triển khai các giải pháp hỗ trợ càng sớm sẽ hạn chế được tác động tiêu cực tới ngành du lịch trong mùa cao điểm đang tới gần./.

(Vietnam+)