Ngành gỗ vượt khó, xuất khẩu lần đầu vượt mốc 17 tỷ USD năm 2025

Năm 2025 là lần đầu tiên kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ vượt mốc 17 tỷ USD, khẳng định vai trò là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế.

Chia sẻ trên Báo Chính phủ, ông Phùng Quốc Mẫn - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (HAWA) cho biết, năm 2025 là một năm đặc biệt khó khăn đối với ngành gỗ khi phải đối mặt đồng thời với nhiều sức ép lớn. Trong đó nổi bật là các chính sách thuế đối ứng, điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp từ Mỹ; yêu cầu khắt khe của Quy định chống phá rừng EUDR của Liên minh châu Âu sắp có hiệu lực; cùng với tác động nặng nề từ thiên tai, bão lũ trong nước làm gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu và sản xuất.

Ảnh minh họa.

Dù vậy, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường Mỹ vẫn duy trì đà tăng trưởng trong năm 2025, bất chấp việc Mỹ tiến hành điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với một số mặt hàng như gỗ dán cứng và gỗ trang trí nhập khẩu từ Trung Quốc, Indonesia và Việt Nam. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang Mỹ trong năm qua đạt 9,46 tỷ USD, tăng 4,4% so với năm 2024 và chiếm tới 55% tổng giá trị xuất khẩu của toàn ngành.

Đáng chú ý, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế là quốc gia cung cấp đồ nội thất bằng gỗ lớn nhất cho thị trường Mỹ. Theo số liệu của Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (USITC), chỉ trong 8 tháng năm 2025, Mỹ đã nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ từ Việt Nam với trị giá 6,1 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 45,3% tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này của Mỹ.

Không chỉ thị trường Mỹ, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Nhật Bản cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trên 23% trong năm 2025, đưa kim ngạch lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD, đạt 2,153 tỷ USD. Với kết quả này, Nhật Bản chính thức vượt Trung Quốc để trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của ngành gỗ Việt Nam.

Trong khi đó, dù tụt xuống vị trí thứ ba, xuất khẩu sang Trung Quốc vẫn tăng nhẹ và đạt 2,086 tỷ USD, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường này vượt 2 tỷ USD. Ba thị trường Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc hiện là các thị trường “tỷ đô”, chiếm gần 80% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam trong năm 2025.

Xét theo cơ cấu mặt hàng, đồ nội thất bằng gỗ tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 11 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đồ nội thất bằng gỗ đạt 9,434 tỷ USD, chiếm gần 61% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Bên cạnh đó, nhiều mặt hàng khác cũng đạt kim ngạch từ 1 tỷ USD trở lên như dăm gỗ với 2,22 tỷ USD; gỗ, ván và ván sàn đạt 2,091 tỷ USD; viên nén gỗ đạt 1,081 tỷ USD, góp phần đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm và thị trường xuất khẩu.

Một trong những động lực quan trọng giúp ngành gỗ phát triển bền vững là việc đảm bảo vùng nguyên liệu ổn định cho sản xuất. TS Hà Công Tuấn, Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, cần chuyển hóa chính sách khoán rừng từ mục tiêu an sinh xã hội sang định hướng phát triển kinh tế. Ông nhấn mạnh, chính sách giao khoán đất lâm nghiệp, khởi đầu từ Nghị định số 01/CP ngày 04/01/1995, từng là bước ngoặt quan trọng trong việc huy động người dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng, đặc biệt trong bối cảnh nạn phá rừng diễn ra nghiêm trọng.

Theo TS Hà Công Tuấn, cơ chế “trao quyền” cho người dân thông qua khoán rừng đã tạo chuyển biến tích cực trong công tác giữ rừng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các chính sách này cũng đã được điều chỉnh qua các Nghị định 135/2005/NĐ-CP và 168/2016/NĐ-CP nhằm tăng tính linh hoạt, đa dạng hình thức khoán và phù hợp hơn với chu kỳ sản xuất lâm nghiệp.

Dù vậy, hiện nay nhiều hợp đồng khoán rừng đang dần hết hạn, trong đó xuất hiện không ít trường hợp vi phạm. Quan điểm được đưa ra là cần sớm xử lý dứt điểm các hợp đồng sai phạm, kiên quyết thu hồi diện tích sử dụng không đúng mục đích, qua đó bảo vệ tài nguyên rừng và tạo nền tảng cho các mô hình phát triển ngành gỗ bền vững hơn trong dài hạn.

Tuệ Tâm