Ngành hàng không trước phép thử sinh tồn: 50 tỷ USD 'bốc hơi' sau vài tuần chiến sự

Ngành hàng không toàn cầu đang rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch, khi xung đột tại Trung Đông khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng, đồng thời thổi bay hơn 50 tỷ USD giá trị các hãng hàng không lớn nhất thế giới.

Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ tư, các lãnh đạo ngành đã lên tiếng cảnh báo về những hệ lụy sâu rộng: giá dầu tăng kéo dài, gián đoạn hoạt động tại các sân bay trung chuyển lớn ở vùng Vịnh, cùng nguy cơ suy giảm nhu cầu đi lại toàn cầu.

Hành khách trên nhiều đường bay, không chỉ riêng khu vực Trung Đông, có thể sẽ phải đối mặt với việc giá vé tăng mạnh trong những tháng tới, khi các hãng hàng không buộc phải bảo vệ lợi nhuận. Nhiên liệu bay, vốn chiếm tới 1/3 chi phí vận hành, đã tăng gấp đôi kể từ khi Mỹ và Israel mở các cuộc tấn công vào Iran hồi tháng trước và vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Dù nhiều hãng đã có các hợp đồng phòng ngừa rủi ro giá dầu, giới điều hành cho biết mức tăng đột biến của nhiên liệu trong tháng qua vẫn buộc họ phải tăng giá vé.

Cú sốc mới của hàng không

Giám đốc điều hành easyJet, Kenton Jarvis, nhận định giá nhiên liệu từng tăng mạnh sau xung đột Ukraine năm 2022, nhưng lần này còn nghiêm trọng hơn, đánh dấu cú sốc lớn nhất đối với ngành kể từ khi đại dịch khiến bầu trời toàn cầu “đóng băng” năm 2020.

Tâm lý lo ngại của nhà đầu tư cũng thể hiện rõ khi 20 hãng hàng không niêm yết lớn nhất thế giới đã “bốc hơi” khoảng 53 tỷ USD vốn hóa kể từ khi xung đột nổ ra, theo tính toán của Financial Times. Nhiều quỹ đầu tư thậm chí còn đặt cược vào đà giảm tiếp theo của cổ phiếu ngành này, khi Wizz Air trở thành cổ phiếu bị bán khống nhiều nhất trong chỉ số FTSE 100. EasyJet cũng nằm trong tầm ngắm.

Cuộc khủng hoảng xảy ra ngay sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ hậu đại dịch, khi nhiều hãng hàng không ghi nhận lợi nhuận kỷ lục. Tuy nhiên, các lãnh đạo ngành lo ngại nhu cầu sẽ khó duy trì nếu giá vé tiếp tục leo thang.

Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ tư, các lãnh đạo ngành đã lên tiếng cảnh báo về những hệ lụy sâu rộng đối với ngành hàng không toàn cầu. (Nguồn: Financial Times).

Giám đốc điều hành Lufthansa, Carsten Spohr, thừa nhận việc tăng giá vé là không thể tránh khỏi, dù điều này có thể làm giảm nhu cầu trong dài hạn. “Lợi nhuận trung bình của chúng tôi chỉ khoảng 10 euro mỗi hành khách, không có cách nào hấp thụ thêm chi phí”, ông nói.

Trong bối cảnh gián đoạn lan rộng, nhiều hãng hàng không đã bắt đầu xây dựng các kịch bản ứng phó với nguy cơ thiếu nhiên liệu bay. CEO Air France-KLM, Ben Smith, cho biết hãng đang chuẩn bị các phương án như cắt giảm chuyến bay tới một số khu vực châu Á để đối phó với nguy cơ nguồn cung bị siết chặt.

Tâm điểm khủng hoảng thế giới

Tâm điểm của khủng hoảng hiện vẫn là khu vực vùng Vịnh, nơi các hãng hàng không quốc gia như Emirates, Etihad và Qatar Airways buộc phải cắt giảm mạnh lịch bay do không phận bị đóng cửa và ngành du lịch khu vực suy giảm.

Ông Willie Walsh, người đứng đầu Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), nhận định đây là một cuộc khủng hoảng lớn đối với các hãng hàng không Trung Đông, dù vẫn chưa nghiêm trọng bằng cú sốc toàn ngành trong đại dịch.

Ông cho rằng tình hình hiện nay giống với giai đoạn sau sự kiện 11/9, khi nhu cầu bay xuyên Đại Tây Dương sụt giảm mạnh.

Đây là một cuộc khủng hoảng lớn đối với các hãng hàng không Trung Đông. (Nguồn: CNBC)

Theo các chuyên gia, với mức độ gián đoạn hiện tại, các hãng hàng không quốc gia tại vùng Vịnh có thể sẽ cần được chính phủ hỗ trợ tài chính. “Nếu không có hậu thuẫn từ nhà nước, nhiều hãng sẽ gặp rắc rối lớn”, Andrew Charlton, Giám đốc hãng tư vấn Aviation Advocacy, nhận định.

Tác động của khủng hoảng cũng lan sang lĩnh vực vận tải hàng hóa, khi luồng hàng bị gián đoạn trên biển chuyển sang đường hàng không, khiến một số sân bay rơi vào tình trạng quá tải. Tại sân bay Geneva, nhiều lô hàng phải chuyển bằng đường bộ sang Paris do máy bay xuất phát từ Thụy Sĩ đã kín chỗ.

Dù vậy, một số lãnh đạo ngành vẫn kỳ vọng tình hình sẽ nhanh chóng cải thiện nếu xung đột hạ nhiệt. CEO easyJet cho rằng giá cổ phiếu các hãng hàng không có thể phục hồi nhanh khi có lệnh ngừng bắn, bởi phần lớn đà giảm hiện tại phản ánh tâm lý lo ngại hơn là yếu tố nền tảng dài hạn.

Châu Anh