Ngành Ngân hàng tích cực khai mở 'mỏ vàng' dữ liệu

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không chỉ là đầu vào vận hành mà đang trở thành nền tảng cốt lõi, thúc đẩy đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng không gian phát triển dịch vụ tài chính hiện đại. Nhận thức rõ vai trò này, các ngân hàng thời gian qua đã tích cực đẩy mạnh việc chuẩn hóa, làm sạch và đối chiếu dữ liệu khách hàng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nhờ đó, đến ngày 20/3/2026, hơn 151,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 1,82 triệu khách hàng tổ chức đã được xác thực sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Trong lĩnh vực trung gian thanh toán, khoảng 29,44 triệu khách hàng ví điện tử cũng đã được xác thực. Song song với đó, công tác làm sạch dữ liệu được đẩy mạnh thông qua phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06). Hiện đã có 29 TCTD và 11 tổ chức trung gian thanh toán ký kết hợp tác, trong đó phần lớn đã gửi dữ liệu để đối soát, làm sạch. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dữ liệu - yếu tố then chốt quyết định hiệu quả khai thác. Đáng chú ý, việc kết nối dữ liệu giữa ngân hàng với hệ thống định danh điện tử quốc gia đã mở ra nhiều ứng dụng thiết thực góp phần minh bạch hóa dòng tiền.

Theo các chuyên gia, từ chỗ dữ liệu phân tán, thiếu chuẩn hóa, ngành Ngân hàng đang từng bước hình thành một “hạ tầng dữ liệu” có tính liên thông, đồng bộ và sẵn sàng khai thác ở quy mô lớn. Không dừng lại ở việc tích lũy và làm sạch, các ngân hàng đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu như một tài sản chiến lược để tạo lợi thế cạnh tranh.

Tại VietinBank, việc thành lập Khối Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị, từ “quản lý dữ liệu” sang “khai thác giá trị dữ liệu”. Với ba trụ cột gồm quản trị dữ liệu, phát triển nền tảng dữ liệu và ứng dụng phân tích dữ liệu & AI, ngân hàng này đang từng bước đưa dữ liệu trở thành “bộ não số” của toàn hệ thống. Hàng loạt ứng dụng phân tích nâng cao và trí tuệ nhân tạo đã được triển khai sâu vào các nghiệp vụ cốt lõi, từ dự báo kinh doanh, thẩm định tín dụng, tối ưu quy trình đến tự động hóa vận hành. Các thuật toán Machine Learning giúp nhận diện khách hàng tiềm năng, phân cụm hành vi tiêu dùng, từ đó cá nhân hóa sản phẩm và xây dựng chiến lược marketing hiệu quả.

Đáng chú ý, dữ liệu và AI còn được ngân hàng ứng dụng mạnh mẽ trong quản trị rủi ro. Từ phát hiện giao dịch gian lận theo thời gian thực đến cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, các công cụ phân tích dữ liệu đang giúp ngân hàng nâng cao độ chính xác trong ra quyết định và giảm thiểu tổn thất.

Tương tự, Agribank cũng xác định dữ liệu là nền tảng cho phát triển ngân hàng số bền vững. Thông qua việc phối hợp với Bộ Công an, ngân hàng này đã từng bước chuẩn hóa thông tin khách hàng, xây dựng hệ thống xác thực sinh trắc học và định danh điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận dịch vụ một cách nhanh chóng, an toàn.

Theo đại diện ngân hàng, việc hình thành hệ sinh thái các “điểm chạm thông minh” không chỉ giúp thu thập và xác thực dữ liệu hiệu quả, mà còn mở rộng khả năng phục vụ đến khu vực nông nghiệp, nông thôn – nơi nhu cầu tài chính ngày càng gia tăng nhưng hạ tầng truyền thống còn hạn chế.

Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, một trong những thay đổi mang tính bản chất của ngành Ngân hàng hiện nay là sự chuyển dịch từ “sở hữu dữ liệu rời rạc” sang “quản trị dữ liệu như một tài sản chiến lược”. Cùng với đó là sự thay đổi trong cách tiếp cận khách hàng, từ số hóa từng quy trình riêng lẻ sang thiết kế lại toàn bộ hành trình khách hàng trên nền tảng số; từ phản ứng thụ động sang chủ động dự báo và gợi mở nhu cầu. Chiến lược kinh doanh dựa trên dữ liệu đang giúp các ngân hàng cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu quy trình xử lý hồ sơ, nâng cao hiệu quả phát hiện và phòng ngừa rủi ro, đồng thời cải thiện khả năng dự báo thị trường.

Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự trở thành “đòn bẩy” tạo đột phá, ngành Ngân hàng vẫn cần giải quyết nhiều thách thức. Trong đó, trọng tâm là chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu trên toàn hệ thống; xây dựng kiến trúc dữ liệu hợp nhất; thiết lập khung quản trị dữ liệu toàn diện về bảo mật, quyền riêng tư và đạo đức sử dụng.

Bên cạnh đó, việc tăng cường liên thông dữ liệu có kiểm soát giữa ngân hàng với các lĩnh vực như dân cư, doanh nghiệp, thương mại điện tử, bảo hiểm, viễn thông… sẽ mở ra không gian khai thác mới, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đặc biệt, năng lực phân tích dữ liệu theo thời gian thực cần được nâng cao để phục vụ ra quyết định tức thời trong cấp tín dụng, giám sát gian lận và điều hành hoạt động.

Quan trọng hơn, khi dữ liệu được đặt trong trung tâm của chiến lược phát triển, nguyên tắc “khách hàng là trung tâm” sẽ không còn dừng ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng những trải nghiệm tài chính thông minh, cá nhân hóa và đáng tin cậy.

Trong hành trình đó, “mỏ vàng dữ liệu” của ngành Ngân hàng mới chỉ bắt đầu được khai phá nên dư địa còn rất lớn. Nếu được tận dụng đúng hướng, dữ liệu sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, không chỉ cho ngành Ngân hàng mà cho cả nền kinh tế số Việt Nam.