Ngành nhựa Việt Nam tái cấu trúc chuỗi cung ứng để thoát bẫy 'phụ thuộc'

Plastics & Rubber Vietnam 2025 đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khách tham dự. Ảnh: Song Hà.

Theo báo cáo của Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA), hiện nay, ngành nhựa Việt Nam đóng góp khoảng 6–7% giá trị sản xuất công nghiệp với hơn 4.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Năm 2025, quy mô sản xuất toàn ngành đạt khoảng 32 tỷ USD, với kim ngạch xuất khẩu chạm mốc 6,5–6,6 tỷ USD tới hơn 170 thị trường, chủ yếu là Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và ASEAN.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng là một nghịch lý: sự phụ thuộc nặng nề vào nguyên liệu nhập khẩu. Năm 2024, dù doanh thu đạt 31 tỷ USD nhưng ngành đã phải chi tới 13 tỷ USD để nhập khẩu nguyên liệu và bán thành phẩm. Điều này khiến các doanh nghiệp trở nên cực kỳ nhạy cảm trước biến động giá nhựa resin, tỷ giá và chi phí logistics.

Bên cạnh đó, áp lực còn đến từ chính sách thuế khắc nghiệt (lên tới 46% từ Hoa Kỳ) khiến một số đơn hàng nhựa bị hủy hoặc trì hoãn, trong khi Hoa Kỳ hiện chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu ngành, làm gia tăng rủi ro đối với sản lượng và biên lợi nhuận.

Cùng với đó là sự cạnh tranh gay gắt về quy mô, giá thành từ các đối thủ trong khu vực như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia, Indonesia và Thái Lan.

Trước những rủi ro địa chính trị và biến động chuỗi cung ứng, mục tiêu của ngành nhựa Việt Nam không còn thuần túy là tăng trưởng nhanh mà là "kiểm soát được bao nhiêu trong chuỗi giá trị".

Ông Đinh Đức Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA), cho biết ngành đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tự chủ nguyên liệu lên trên 70% trong những năm tới. Chiến lược này bao gồm việc mở rộng năng lực hóa dầu nội địa và thắt chặt liên kết giữa nhà sản xuất nguyên liệu với các đơn vị chế biến hạ nguồn. Đây là yếu tố then chốt để doanh nghiệp làm chủ quyền kiểm soát chi phí và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất.

Để hiện thực hóa mục tiêu tái cấu trúc, nhu cầu về các nền tảng kết nối thương mại và sourcing (tìm nguồn cung ứng) quy mô khu vực đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, và lời giải cho nhu cầu này sẽ đến từ Triển lãm Quốc tế lần thứ 13 về Công nghệ, Nguyên phụ liệu và Thiết bị Máy móc ngành Nhựa và Cao su (Plastics & Rubber Vietnam 2026).

Sự kiện sẽ diễn ra từ ngày 31/3 đến 2/4/2026 tại Trung tâm SECC, TP. Hồ Chí Minh. Với quy mô trưng bày hơn 13.000 m2 và 450 gian hàng từ 32 quốc gia, trong đó có 6 khu gian hàng quốc tế từ các cường quốc công nghiệp như Áo, Đài Loan, Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ý.

Sự kiện dự kiến thu hút hơn 11.000 khách tham quan chuyên ngành, mang đến không gian giao thương năng động, nơi các doanh nghiệp có thể kết nối, mở rộng hợp tác và tìm kiếm cơ hội đầu tư mới. Không chỉ dừng lại ở vai trò trưng bày, triển lãm còn là “điểm chạm” chiến lược giúp doanh nghiệp cập nhật xu hướng công nghệ tiên phong, tối ưu năng lực sản xuất, thông qua đó đạt được mục tiêu nâng tỷ lệ tự chủ nguyên liệu.

Thay vì tiếp tục nhấn mạnh vào tư duy đổi mới hay trình diễn công nghệ thuần túy, Plastics & Rubber Vietnam 2026 cho thấy sự dịch chuyển sang cách tiếp cận thực tế và định hướng hiệu quả hơn, tập trung trực diện vào các vấn đề cốt lõi của ngành như nguồn cung nguyên liệu, năng lực sản xuất, tối ưu chi phí và mở rộng thị trường.

Các nhóm doanh nghiệp và giải pháp trọng tâm trải dài toàn bộ chuỗi giá trị, từ nhà cung cấp nguyên liệu, hạt nhựa và compound; nhà sản xuất máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghiệp; đến các đối tác OEM, ODM, gia công xuất khẩu, cùng hệ thống phân phối và người mua quốc tế.

Song Hà