Ngành nông nghiệp cần nghiên cứu thị trường để tổ chức vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị phần xuất khẩu

Ngày 25/9, tại Trụ sở Chính phủ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu ngành hàng nông, lâm, thủy sản.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu ngành hàng nông, lâm, thủy sản - Ảnh: CP

Xuất khẩu 9 tháng ước đạt 56,3 tỷ USD

Báo cáo tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ; xuất siêu khoảng 16,9 tỷ USD.

Trong bức tranh chung, gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục giữ nền kim ngạch, thủy sản duy trì đà tăng, rau quả là một trong những động lực nổi bật. Tuy nhiên, tăng trưởng giữa các ngành hàng chưa đồng đều.

Một số mặt hàng tăng về lượng nhưng giảm về giá trị; trong đó cà phê tăng 15,4% về lượng nhưng kim ngạch giảm 7,3% do giá xuất khẩu bình quân giảm; gạo, cao su, sắn và sản phẩm từ sắn cũng giảm về giá trị.

Mức độ tập trung vào một số thị trường lớn vẫn cao, khiến nhiều ngành hàng dễ chịu tác động khi chính sách thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện tiếp cận thị trường thay đổi.

Đại diện các doanh nghiệp phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: CP

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với kết quả 9 tháng, có cơ sở để hoàn thành và vượt mục tiêu xuất khẩu 74,2 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, khả năng vượt kế hoạch chung không đồng nghĩa tất cả các ngành hàng đều đạt mục tiêu. Gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả đang có khả năng tăng trưởng tốt, qua đó bù đắp phần thiếu hụt của một số mặt hàng khác.

Trong những tháng cuối năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định giữ vững ba nhóm hàng gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả; đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn đối với những ngành hàng còn hụt mục tiêu. Với thủy sản, trọng tâm là tôm, cá tra, kiểm soát chất lượng, an toàn chuỗi, xử lý vấn đề IUU và phòng vệ thương mại; với rau quả, nhất là sầu riêng, phải quản lý chặt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và chất lượng sản phẩm.

Cũng tại cuộc làm việc, các hiệp hội, doanh nghiệp tập trung phản ánh những khó khăn trực tiếp tác động đến sản xuất, xuất khẩu như tín dụng, hoàn thuế, đất đai và vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, thủ tục xuất khẩu, kiểm tra chuyên ngành và khả năng tiếp cận thị trường...

Chuyển từ sản xuất, cung ứng sang nghiên cứu thị trường

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, phát triển nông, lâm, thủy sản không chỉ nhằm gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà phải gắn với xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững.

Toàn cảnh cuộc làm việc - Ảnh: CP

Do đó, ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang chất lượng, chế biến sâu, thương hiệu, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quan trọng hơn, cần thay đổi mô hình từ sản xuất, cung ứng rồi tìm thị trường xuất khẩu sang nghiên cứu thị trường để tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát giống và đầu vào, chuẩn hóa sản xuất, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, tổ chức phân phối quốc tế và duy trì, mở rộng thị phần.

Chuỗi giá trị phải được tổ chức theo hướng chuyên môn hóa, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ; hợp tác xã là cầu nối với người nông dân, người trực tiếp tạo ra sản phẩm; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển, hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng và tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng.

Phó Thủ tướng Thường trực đồng thời yêu cầu đổi mới quản lý theo hướng quản trị chuỗi giá trị và ngành hàng, lấy hiệu quả sản xuất, xuất khẩu, năng lực cạnh tranh và thu nhập của người sản xuất làm thước đo. Điều hành phải từng bước chuyển từ phương thức hành chính sang dựa trên dữ liệu số, hình thành hệ thống dữ liệu quốc gia về sản xuất, chế biến, logistics và thị trường để nâng cao năng lực dự báo, điều hành.

Trên nền tảng đó, ngành nông, lâm, thủy sản hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 100 tỷ USD với tầm nhìn đến năm 2030; nếu tổ chức thực hiện tốt có thể phấn đấu đạt mục tiêu sớm hơn.

Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định Chính phủ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, đặc biệt là cắt giảm chi phí không chính thức. Khi phát sinh khó khăn, vướng mắc, các hiệp hội, doanh nghiệp tiếp tục kiến nghị để được xem xét, xử lý ngay, không phải chờ các cuộc họp định kỳ.