Ngành ô tô Đức: Khủng hoảng việc làm và thách thức mới

Khoảng tháng 3 năm ngoái, Volkswagen AG đã đạt được thỏa thuận khó khăn để cắt giảm 50.000 việc làm nhằm vực dậy lợi nhuận và củng cố hoạt động kinh doanh đang gặp khó khăn tại Đức. Chỉ hơn một năm và một loạt những trở ngại sau đó, công nhân tại nhà sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu đang tiếp tục đối mặt với viễn cảnh con số có thể tăng gấp đôi lên 100.000 người.

Kế hoạch này phản ánh sự cấp bách ngày càng tăng trong các phòng họp trên khắp nước Đức, quốc gia có nguy cơ mất đi lợi thế công nghiệp vào tay các đối thủ nhanh nhẹn hơn từ nước ngoài.

Ảnh minh họa: Getty Images.

Tình trạng trì trệ đang lan xuống các nhà sản xuất phụ tùng như Robert Bosch GmbH, Schaeffler AG và Aumovio SE, khiến họ phải đóng cửa các nhà máy và cắt giảm nhân viên.

Mới đây, Bosch thông báo rằng Giám đốc điều hành Stefan Hartung sẽ rời khỏi nhà cung cấp phụ tùng ô tô lớn nhất thế giới vào cuối tháng này sau khi bắt đầu kế hoạch cắt giảm khoảng 18.500 việc làm.

Những động thái này trùng hợp với giai đoạn khó khăn của nền kinh tế Đức. Sau khởi đầu mạnh mẽ trong năm, Ngân hàng Trung ương Đức dự đoán sản lượng sẽ trì trệ trong quý hiện tại do những khó khăn từ cuộc chiến ở Trung Đông. Chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz cũng đang phải vật lộn để thúc đẩy các cải cách cần thiết khi sự thay đổi nhân khẩu học làm suy yếu hệ thống lương hưu của quốc gia.

Kế hoạch tái cấu trúc mới của Volkswagen bao gồm việc đóng cửa tới bốn nhà máy ở Đức, điều mà các lãnh đạo công đoàn đã từng ngăn chặn được trước đây. Tờ WirtschaftsWoche đưa tin gần đây rằng một số cơ quan truyền thông dường như đã phóng đại tổng số việc làm bị cắt giảm theo kế hoạch của công ty, cho rằng con số này sẽ không quá 80.000.

Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Oliver Blume đã cảnh báo rằng cách thức hoạt động của nhà sản xuất ô tô này về cơ bản đã bị lỗi. “Phát triển một ‘chiếc xe toàn cầu’ ở Đức, sản xuất nó ở châu Âu và bán nó trên toàn thế giới: Mô hình kinh doanh của chúng tôi, vốn đã thành công trong nhiều thập kỷ, giờ đây không còn hiệu quả nữa”, Blume nói tại cuộc họp đại hội đồng cổ đông thường niên của công ty vào đầu tháng này.

Vài ngày trước đó, BMW, cho đến lúc đó là một trong số ít các nhà sản xuất ô tô có khả năng phục hồi, đã cắt giảm mạnh kỳ vọng lợi nhuận của mình. Nhà sản xuất iX3 đã chỉ ra sự suy thoái ở Trung Quốc và việc người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu vì lo ngại xung đột ở Trung Đông làm gia tăng lạm phát.

Trong khi đó, các đối thủ đang phát triển nhanh chóng từ Trung Quốc đang giành được chỗ đứng ở châu Âu với các mẫu xe điện và hybrid giá cả phải chăng, làm gia tăng cạnh tranh.

“Ngành công nghiệp ô tô Đức từng rất ổn định giờ phải thích ứng với thực tế thị trường mới, nếu không, nó sẽ thất bại”, Matthias Schmidt, một nhà phân tích ô tô độc lập có trụ sở gần Hamburg, cho biết. “Các công ty Đức không thể ngồi yên và dựa vào nhãn hiệu sản xuất tại Đức với chi phí cao nữa”.

Ngành công nghiệp ô tô Đức đang đối mặt với rất nhiều khó khăn. Ảnh: Reuters.

Trong khi Renault SA và Stellantis NV chủ yếu dựa vào doanh số bán hàng ở châu Âu và châu Mỹ, các nhà sản xuất ô tô của Đức trong nhiều năm qua đã tạo ra phần lớn thu nhập của họ ở Trung Quốc. Nhưng với thị trường đang nhanh chóng chuyển sang xe điện, các thương hiệu nội địa như BYD Co. và Xiaomi Corp. đang ngày càng cạnh tranh gay gắt về giá cả.

Các nhà sản xuất của Đức, những người cung cấp việc làm tốt cho khoảng 700.000 người và đảm bảo hàng nghìn việc làm khác tại các công ty cung cấp phụ tùng cho họ, cũng đang gặp khó khăn ở những nơi khác.

Thuế nhập khẩu của Mỹ làm suy yếu các công ty như Porsche AG và Audi, những công ty không sản xuất tại nước này. Tại châu Âu, tổng doanh số bán ô tô hàng năm vẫn thấp hơn khoảng 16% so với mức trước đại dịch.

Những thách thức này có thể dẫn đến các biện pháp bổ sung. Trước đó, ông Blume của Volkswagen đã gợi ý rằng ông có thể sẵn sàng cho phép các đối tác Trung Quốc sản xuất ô tô tại các nhà máy chưa được sử dụng hết công suất ở châu Âu. Theo tạp chí Manager Magazin, ông cũng đã đưa ra ý tưởng tách riêng thương hiệu cùng tên của tập đoàn.

Việc đơn giản hóa cấu trúc doanh nghiệp của Volkswagen có thể là một quyết định hợp lý. Tập đoàn sở hữu các thương hiệu hạng sang như Audi và Porsche, nhưng cũng có các thương hiệu giá cả phải chăng hơn như Seat và Skoda. Thương hiệu VW của tập đoàn nằm giữa hai thái cực đó, và trong nhiều năm qua đã phải vật lộn với lợi nhuận thấp.