Ngành quỹ trước cơ hội mới sau nâng hạng thị trường chứng khoán

Dư địa phát triển còn lớn

Phát biểu tại Chương trình Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026 (VFA 2026) do Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, Báo Tài chính - Đầu tư, Công ty CP FiinGroup đồng tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Tài chính chiều 22/9, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương cho biết, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng từ ngày 21/9/2026 mở ra những cơ hội mới, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với ngành quỹ.

Toàn cảnh sự kiện. Ảnh: Chí Cường

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới tăng trưởng cao, bền vững, đẩy mạnh phát triển hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh, thị trường tài chính, chứng khoán cần nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng vốn. Theo bà Vũ Thị Chân Phương, đây là dư địa để ngành quỹ tiếp tục phát triển và phát huy vai trò trong nền kinh tế. “Phát triển ngành quỹ cần được đặt trong tổng thể quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, nâng cao chất lượng thị trường và chất lượng cung cấp dịch vụ của các công ty quản lý quỹ, qua đó tăng khả năng huy động và phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế”, Chủ tịch UBCKNN nói.

Cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán, ngành quỹ đầu tư chứng khoán cũng từng bước mở rộng quy mô. Đến cuối tháng 6/2026, cả nước có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý, bao gồm cả danh mục ủy thác đầu tư, đạt khoảng 846 nghìn tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD. Trong 10 năm qua, giá trị tài sản quản lý của các công ty quản lý quỹ tăng bình quân trên 20%/năm. Các quỹ mở và quỹ ETF ngày càng phát triển, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư và thúc đẩy hoạt động đầu tư chuyên nghiệp. Hiện hai loại hình này chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng, nhờ ưu thế về thanh khoản, khả năng phân bổ danh mục linh hoạt và tính minh bạch.

Theo Chủ tịch UBCKNN, những kết quả này tạo nền tảng cho bước phát triển tiếp theo, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng ngành quỹ. Trọng tâm không chỉ là gia tăng quy mô tài sản quản lý, mà còn nâng cao chất lượng dòng vốn, năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp và đóng góp của ngành đối với thị trường tài chính và nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, Tổng Giám đốc FiinGroup Nguyễn Hữu Hiệu cho biết, tổng tài sản quản lý (AUM) của các công ty quản lý quỹ hiện đạt 846 nghìn tỷ đồng, tăng 2,6 lần so với năm 2019; trong đó danh mục ủy thác đạt khoảng 753 nghìn tỷ đồng. Giai đoạn 2020 - 2026, AUM tăng bình quân 16%/năm. Tuy nhiên, quy mô tăng chưa đi cùng với sự thay đổi tương ứng về cấu trúc.

AUM hiện tương đương khoảng 6,2% GDP và tỷ lệ này gần như đi ngang từ năm 2023. Danh mục ủy thác vẫn chiếm khoảng 89% AUM, trong khi tài sản ròng (NAV) của các quỹ đầu tư chứng khoán chỉ khoảng 93 nghìn tỷ đồng, tương đương 0,7% GDP. Dư địa phát triển của ngành vì vậy không chỉ nằm ở việc thành lập thêm quỹ, mà ở việc mở rộng vai trò của các quỹ đầu tư chứng khoán, đa dạng hóa nguồn AUM, lớp tài sản và sản phẩm đầu tư.

Đổi mới phải đi cùng quản trị rủi ro, minh bạch, an toàn

Theo ông Nguyễn Hữu Hiệu, ngành quản lý quỹ đang bước vào giai đoạn chuyển dịch cấu trúc với ba xu hướng chính: đổi mới sản phẩm, đón cơ hội từ dòng vốn quốc tế sau nâng hạng và mở rộng cơ sở nhà đầu tư thông qua số hóa phân phối, chuyên nghiệp hóa hoạt động đầu tư. Trong đó, thay vì chỉ gia tăng số lượng quỹ, ngành cần mở rộng cấu trúc và lớp tài sản, phát triển những sản phẩm đáp ứng đa dạng hơn nhu cầu đầu tư. Cơ hội từ dòng vốn quốc tế sau khi thị trường được nâng hạng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung cấp sản phẩm và dịch vụ của các công ty quản lý quỹ.

Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương phát biểu. Ảnh: Chí Cường

Định hướng này gắn với mục tiêu phát triển ngành đến năm 2030, trong đó NAV của các quỹ đầu tư chứng khoán được đặt mục tiêu đạt 5% GDP. Theo FiinGroup, mục tiêu này hàm ý quy mô tài sản được quản lý chuyên nghiệp khoảng 1 triệu tỷ đồng, cao hơn nhiều lần hiện nay. Để đạt được, ngành quản lý quỹ cần đồng thời nâng cấp sản phẩm, kênh phân phối và chuẩn vận hành, trong đó hạ tầng số là một yếu tố quan trọng.

Một yêu cầu khác được ông Nguyễn Hữu Hiệu nhấn mạnh là chuyển đổi mô hình hoạt động trên nền tảng dữ liệu, thay vì chỉ số hóa từng khâu riêng lẻ. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, theo ông Hiệp, lợi thế cạnh tranh nằm ở khả năng chuyển dữ liệu thành quyết định. AI có thể giúp rút ngắn 30 - 50% thời gian từ dữ liệu đến quyết định, nhưng việc ứng dụng AI có kiểm soát mới là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin thị trường.

Để chuyển đổi thực chất, ông Hiệp đề xuất trong 12 - 24 tháng tới, các công ty quản lý quỹ tập trung chuẩn hóa lớp dữ liệu, xây dựng đường ống dữ liệu tập trung; tách bạch quyết định đầu tư khỏi sự phụ thuộc vào trực giác cá nhân; phát triển khung đầu tư thuật toán; chuyển từ tối ưu từng quy trình sang xây dựng kiến trúc hệ thống và tận dụng nền tảng của đối tác thay vì tự xây dựng từ đầu.

Về phía cơ quan quản lý, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết sẽ tập trung vào các nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy ngành quỹ phát triển thực chất, chuyên nghiệp và bền vững. Trước hết, UBCKNN tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn thiện quy định về tổ chức và hoạt động của công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, đại lý phân phối và các tổ chức cung cấp dịch vụ; tạo điều kiện phát triển đa dạng các loại hình quỹ, sản phẩm đầu tư phù hợp với nhu cầu tích lũy, đầu tư dài hạn của người dân và yêu cầu của thị trường. Theo đó, khuyến khích đổi mới phải đi cùng quản trị rủi ro, minh bạch, an toàn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.

Cùng với phát triển sản phẩm, cơ quan quản lý định hướng tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận sản phẩm quỹ của đông đảo người dân. Năng lực cạnh tranh và chuẩn mực hoạt động của các công ty quản lý quỹ cũng cần được nâng lên, gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ, minh bạch và đạo đức nghề nghiệp.

UBCKNN cũng sẽ tăng cường giám sát dựa trên rủi ro, nâng cao hiệu quả giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm củng cố kỷ luật, kỷ cương và niềm tin thị trường. Công tác phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư cá nhân sẽ được chú trọng, tập trung vào đặc điểm, rủi ro, chi phí, thanh khoản của từng loại quỹ, cũng như cách lựa chọn sản phẩm và nguyên tắc phân bổ tài sản.

Đặc biệt, theo bà Vũ Thị Chân Phương, chủ động hội nhập quốc tế và thu hút dòng vốn dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu là một hướng quan trọng trong giai đoạn mới. Việt Nam không chỉ hướng tới dòng vốn theo các chỉ số sau nâng hạng, mà cần từng bước thu hút dòng vốn chủ động, dài hạn từ các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và các định chế tài chính lớn trên thế giới.