ADB: Việt Nam cần chú ý hiệu quả đầu tư công và chất lượng tín dụng

Kinh tế châu Á chậm lại, Việt Nam vẫn giữ đà tăng tốc

Theo ADB, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam trong ngắn hạn vẫn tích cực. ADB dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam lên 7,8% trong năm 2026. So với dự báo đưa ra trong ADO tháng 7, mức dự báo tăng trưởng năm 2026 được ADB nâng 0,6 điểm phần trăm, từ 7,2% lên 7,8%. Dự báo năm 2027 cũng được điều chỉnh tăng 0,6 điểm phần trăm, từ 7% lên 7,6%.

Quang cảnh họp báo. Ảnh: TA

Theo ADB, động lực tăng trưởng đến từ nhiều khu vực của nền kinh tế. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục mở rộng, tiêu dùng trong nước tăng mạnh và các hoạt động thương mại, vận tải và du lịch tiếp tục mở rộng. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được duy trì ổn định. Thương mại quốc tế cũng tăng trưởng nhanh, thị trường xuất khẩu mở rộng.

Mặc dù Chính phủ tiếp tục thực hiện các biện pháp miễn, giảm thuế và phí, thu ngân sách nhà nước đạt 1.568,2 nghìn tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026, tăng 17,7% so với cùng kỳ và đạt 62% kế hoạch năm.

Đặc biệt, đầu tư dự kiến tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng trong nửa cuối năm 2026, nhờ đầu tư công, FDI, đầu tư tư nhân gia tăng cho các dự án hạ tầng lớn.

Triển vọng tích cực hơn của Việt Nam diễn ra trong khi tăng trưởng chung của các nền kinh tế đang phát triển tại châu Á và Thái Bình Dương được ADB dự báo chậm lại.

Theo ADB, tháng 9-2026, tăng trưởng của nhóm nền kinh tế này được dự báo giảm từ 5,5% năm 2025 xuống 5% năm 2026, trước khi tăng nhẹ lên 5,1% năm 2027. Dự báo năm 2026 cao hơn 0,1 điểm % so với mức đưa ra hồi tháng 7.

ADB cho biết, đầu tư mạnh, các biện pháp kích thích của chính phủ và xuất khẩu công nghệ được hỗ trợ bởi chu kỳ đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo đang góp phần duy trì tăng trưởng khu vực. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị và hiện tượng El Niño mạnh lên đang tạo thêm áp lực đối với giá năng lượng và lương thực.

Những thách thức hiện hữu

Dù triển vọng tăng trưởng của Việt Nam trong ngắn hạn vẫn tích cực, nhưng theo các chuyên gia của ADB, kinh tế Việt Nam vẫn gặp những thách thức. Nhu cầu toàn cầu suy yếu và bất định bên ngoài gia tăng có thể gây sức ép lên tăng trưởng, trong khi giá năng lượng tăng và các điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt hơn có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và tỷ giá.

Trong nước, nhập khẩu tăng mạnh do nhu cầu đối với nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất và tư liệu sản xuất gia tăng, vượt tốc độ tăng xuất khẩu và làm giảm cán cân thương mại hàng hóa. 8 tháng, cán cân thương mại hàng hóa vẫn thâm hụt 20,46 tỷ USD.

Đầu tư công tăng có thể tạo động lực mạnh mẽ cho ngành xây dựng và tăng trưởng trong ngắn hạn. Trong khi các tập đoàn lớn trong nước cũng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển đô thị và hạ tầng, với nguồn vốn đáng kể dự kiến huy động từ các ngân hàng để tài trợ cho những dự án này. Tuy nhiên, việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngân hàng có thể làm gia tăng rủi ro thanh khoản, chênh lệch kỳ hạn và rủi ro chất lượng tài sản tín dụng. Do đó, khả năng duy trì tăng trưởng dựa vào đầu tư sẽ phụ thuộc vào việc các dự án này có tạo ra mức tăng năng suất và dòng tiền đủ lớn để trả các khoản nợ liên quan hay không.

Hệ thống tài chính vẫn chủ yếu dựa vào ngân hàng, với tổng dư nợ tín dụng ngân hàng tương đương 145% GDP vào cuối năm 2025, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp còn tương đối nhỏ, chỉ chiếm 10% GDP.

ADB dự báo lạm phát Việt Nam ở mức 4,3% trong năm 2026 và 4% trong năm 2027. Áp lực lạm phát được dự báo tiếp tục đến từ nhu cầu trong nước, cùng với chi phí năng lượng và chi phí nhập khẩu gia tăng.

Bên cạnh đó, môi trường kinh doanh vẫn tồn tại nhiều thách thức. Khoảng 155.300 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 7 tháng đầu năm 2026, mặc dù cùng kỳ cũng ghi nhận khoảng 187.200 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Số lượng lớn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cho thấy các doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực kéo dài, bất chấp số doanh nghiệp gia nhập thị trường tiếp tục tăng.

ADB nhấn mạnh một số ưu tiên đối với Việt Nam, gồm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao hiệu quả triển khai đầu tư công, tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng, phát triển thị trường vốn, củng cố khu vực tư nhân và nâng cao năng suất.

“Kết quả kinh tế tích cực của Việt Nam cho thấy khả năng chống chịu vững vàng và tiềm năng duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế. Để giữ vững xu hướng này và đạt được những bước tiến có chất lượng cao hơn, Việt Nam cần tiếp tục điều hành kinh tế vĩ mô một cách thận trọng nhằm kiềm chế lạm phát, bảo đảm ổn định tài chính, đẩy nhanh cải cách cơ cấu, đồng thời bảo đảm nền kinh tế tiếp tục mở rộng dựa vào đầu tư mang lại những cải thiện về năng suất”, Giám đốc quốc gia của ADB tại Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty cho biết.