Ngành thép: Củng cố phòng vệ thương mại nội địa để bảo vệ sản xuất
Một trong 5 giải pháp chiến lược nâng tầm nội lực ngành thép là nâng cao năng lực ứng phó và củng cố công tác phòng vệ thương mại nội địa để bảo vệ sản xuất trong nước.
Thách thức của ngành thép
Thông tin mới nhất từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), thị trường thép 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong đó, tăng trưởng sản xuất thép thô cao vừa “ánh sáng” mạnh mẽ về quy mô sản xuất, vừa cho thấy ngành thép Việt Nam hướng tới sự đầu tư đồng bộ, sâu kín hiện đại, từ khâu sản xuất thượng nguồn đến hạ nguồn, năng lực tự chủ ngày càng cao của ngành Việt Nam trong chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu.
Tại Hội thảo “Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới” diễn ra hôm 15/6, ông Đinh Quốc Thái - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) đã có những phân tích sâu sắc về vị thế, thách thức và lộ trình bứt phá của ngành thép trong kỷ nguyên mới.
Điểm lại hành trình 25 năm phát triển, ông Đinh Quốc Thái khẳng định ngành thép Việt Nam đã có những bước tiến dài, từ một nền sản xuất quy mô nhỏ, trình độ lạc hậu trở thành “người chơi” lớn trên bản đồ thép thế giới.
Tính đến năm 2025, Việt Nam đã xây dựng được các doanh nghiệp sản xuất thép quy mô lớn, đứng thứ 30 thế giới về sản lượng và giữ vị trí dẫn đầu Đông Nam Á về cả sản xuất lẫn tiêu thụ thép thô. Số liệu cho thấy, năm 2025, sản lượng thép thô đạt khoảng 24,5 - 24,7 triệu tấn và thép thành phẩm đạt 30,7 triệu tấn. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, ngành thép tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng đạt 12,553 triệu tấn, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm 2025 và sản phẩm thép Việt hiện đã hiện diện tại hơn 40 thị trường toàn cầu.

Ông Đinh Quốc Thái - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam phát biểu tại Hội thảo “Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới”.
Đáng chú ý, ông Đinh Quốc Thái cho rằng, đa số các nhà máy thép trong nước hiện nay đều sở hữu công nghệ hiện đại, từng bước tự chủ nguồn phôi thép và góp phần giảm tính lan truyền kinh tế tại các địa phương.
Song, dù có những tín hiệu tăng trưởng tích cực, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam cho rằng ngành thép đang phải đối mặt với ba nhóm thách thức lớn mang tính toàn cầu.
Thứ nhất, dư thừa công suất và chủ nghĩa bảo hộ. Phân tích cụ thể hơn, đại diện VSA nhìn nhận, tình trạng dư thừa công suất thép toàn cầu đang kéo theo làn sóng bảo hộ nội địa tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm. Việt Nam liên tục phải đối mặt với các vụ điều tra phòng vệ thương mại, điển hình như việc Hoa Kỳ mở rộng áp dụng Đạo luật 232 hay các rào cản thuế quan từ EU đối với thép cán nguội và các loại thép hợp kim.
Thứ hai, áp lực chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính. Với cam kết Net Zero của Chính phủ, ngành thép đang chịu sức ép lớn từ các cơ chế như điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) bắt đầu phổ biến tại các thị trường phát triển. Đây không chỉ là rào cản kỹ thuật mà còn là điều kiện bắt buộc để duy trì khả năng cạnh tranh quốc tế.
Thứ ba, sự phụ thuộc nguyên liệu đầu vào. Ngành thép hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như quặng sắt, than mỡ và thép phế. Điều này khiến giá thành sản xuất trong nước dễ bị tổn thương trước những biến động của thị trường thế giới.
5 giải pháp chiến lược nâng tầm nội lực ngành thép
Để hiện thực hóa các mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, thay mặt Hiệp hội Thép Việt Nam, ông Đinh Quốc Thái đã đề xuất 5 nhóm chính sách công cụ đủ mạnh nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực liên kết ngành:
Thứ nhất, phát triển theo hướng hiện đại và xanh, bền vững, phù hợp với mục tiêu Net Zero. Đặt mục tiêu chuyển đổi 55% công nghệ sang hướng xanh vào giai đoạn 2026.
Thứ hai, hoàn thiện chuỗi giá trị thép nội địa: Xây dựng chuỗi giá trị thép hoàn chỉnh từ thượng nguồn đến hạ nguồn, tăng tỷ lệ nội địa hóa nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu của ngành cơ khí chế tạo và các ngành kinh tế khác.
Thứ ba, đột phá về công nghệ, trong đó, thúc đẩy đổi mới công nghệ, đặc biệt là công nghệ luyện kim phát thải thấp hoặc không phát thải (Zero Carbon).
Thứ tư, tăng cường năng lực phòng vệ thương mại, trong đó tập trung nâng cao năng lực ứng phó với các vụ kiện quốc tế và củng cố công tác phòng vệ thương mại tại thị trường nội địa để bảo vệ sản xuất trong nước.
Thứ năm, định vị chiến lược, phát triển ngành thép gắn liền với chiến lược an ninh kinh tế và tự chủ công nghiệp quốc gia.
Ông Thái nhấn mạnh, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở việc xác lập mục tiêu mà quan trọng hơn là khâu thiết kế và triển khai các công cụ chính sách đồng bộ để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng.
Theo số liệu tổng hợp của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA): sản xuất thép thô đạt 12,553 triệu tấn, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm 2025. Sản xuất thép thành phẩm các loại đạt 14,91 triệu tấn, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025. Bán hàng các sản phẩm thép đạt 14,93 triệu tấn, tăng 12,9%.











