Ngành thép trong xu hướng chuyển đổi xanh

Sản xuất thép hướng tới sản phẩm xanh. Ảnh: Hạ Lan

Nhấn mạnh vai trò nền tảng của ngành thép đối với nền kinh tế, TS Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, chính sách công thương (Bộ Công thương) chia sẻ, mục tiêu đặt ra đến năm 2030, ngành thép phải đáp ứng được khoảng 80-85% nhu cầu nội địa. Về năng lực sản xuất, phấn đấu sản lượng thép thô đạt 25-26 triệu tấn/năm (tăng trưởng 7-8%/năm); thép thành phẩm đạt 32-33 triệu tấn/năm (tăng trưởng 5,5-6,5%/năm). Mức tiêu thụ thép bình quân đầu người dự kiến đạt 270-280 kg/năm.

Giai đoạn 2030-2035, tỷ lệ đáp ứng nhu cầu trong nước sẽ được nâng lên mức 85-90%. Lúc này, Việt Nam sẽ ưu tiên tối đa cho các dòng thép có giá trị gia tăng cao phục vụ công nghiệp hỗ trợ như: ô tô, đóng tàu, cơ khí chế tạo và năng lượng. Đặc biệt, chú trọng yêu cầu phát triển “thép xanh”. Các dự án đầu tư mới bắt buộc phải sử dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường để giảm phát thải carbon. Đây là điều kiện tiên quyết để thép Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn tăng nhanh tỷ trọng xuất khẩu và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong khi đó, chia sẻ về những thách thức đối với ngành thép, ông Đinh Quốc Thái - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho hay, thực tế sản xuất cho thấy ngành thép đã có những bước tiến đáng kể về quy mô. Năm 2025, sản lượng thép thô của Việt Nam đạt 24,7 triệu tấn, tăng 12,5% so với năm trước. Trong 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng đạt 23,2 triệu tấn. Với kết quả này, Việt Nam đã vươn lên nhóm 10 quốc gia sản xuất thép lớn nhất thế giới và đứng đầu ASEAN. Hiệp hội Thép Việt Nam dự kiến sản lượng thép thô cả năm 2026 có thể đạt khoảng 29-30 triệu tấn...

Có thể khẳng định, năng lực sản xuất và tiêu thụ thép trong nước đang tăng lên. Tuy nhiên, theo đại diện VSA, tăng trưởng sản lượng chưa đồng nghĩa với việc ngành thép đã giải quyết được những hạn chế về cơ cấu sản phẩm, nguyên liệu và khả năng cạnh tranh.

Theo TS Nguyễn Văn Hội, hiện ngành thép Việt Nam đang đứng trước những cơ hội phát triển mới, song cũng phải đối mặt với nhiều thách thức từ biến động thị trường, cạnh tranh quốc tế, các biện pháp phòng vệ thương mại và yêu cầu chuyển đổi công nghệ, giảm phát thải. Đây cũng là yêu cầu đòi hỏi việc triển khai chiến lược phát triển ngành thép cần được thực hiện đồng bộ. Trọng tâm không chỉ là tăng năng lực sản xuất mà còn phải bảo đảm nguồn nguyên liệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ông Hoàng Trường - Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách công thương (Bộ Công thương) nêu quan điểm, chất lượng sản phẩm thép phải phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Đây là yêu cầu xuyên suốt khi chúng ta nâng cao tầm vóc và phát triển ngành thép trong giai đoạn tới.

Ở góc độ DN, bà Trần Thị Thu Hiền - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hòa Phát cho biết, tập đoàn đang định hướng chuyển dịch mạnh hơn sang các sản phẩm thép dẹt và thép chất lượng cao, phục vụ công nghiệp, cơ khí chế tạo và những lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật cao... Theo bà Hiền, quá trình chuyển dịch này vẫn gặp không ít khó khăn. Ngoài áp lực cạnh tranh, DN còn đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi xanh. Các quy định như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU) đặt ra yêu cầu về kiểm kê, đo lường và báo cáo phát thải. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa phương pháp kiểm kê trong nước và yêu cầu của thị trường xuất khẩu có thể làm tăng chi phí tuân thủ.

Từ thực tế này, đại diện Hòa Phát kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm thép; tăng cường kiểm tra xuất xứ hàng hóa và phòng vệ thương mại nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp.