Việt Nam mất 19 năm để xuất nhập khẩu lập kỷ lục vượt 1.000 tỷ USD

Xuất nhập khẩu lần đầu vượt 1.000 tỷ USD, Việt Nam hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), thương mại hàng hóa Việt Nam liên tục mở rộng với các cột mốc được chinh phục trong thời gian ngắn hơn.

Nếu như năm năm 2007, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu lần đầu vượt 100 tỷ USD thì đến năm 2011, xuất nhập khẩu đã vượt 200 tỷ USD; năm 2015 vượt 300 tỷ USD; năm 2017 vượt 400 tỷ USD; năm 2019 vượt 500 tỷ USD; năm 2021 vượt 600 tỷ USD; năm 2022 vượt 700 tỷ USD.

Năm 2025, Việt Nam lần lượt vượt 800 tỷ USD và 900 tỷ USD; đến hết tháng 10/2026, tổng trị giá xuất, nhập khẩu chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD.

Như vậy, Việt Nam cần 12 năm (2007-2019) để tăng tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu từ 100 tỷ USD năm 2007 lên 500 tỷ USD năm 2019; nhưng sau đó chỉ mất 7 năm (2019-2026) để tăng từ 500 tỷ USD lên 1.000 tỷ USD.

Quá trình tăng tốc này gắn với mở rộng năng lực sản xuất, thu hút đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và khai thác hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do. Năm 2023, thương mại chịu tác động tiêu cực từ sự suy giảm của tổng cầu thế giới; năm 2024 phục hồi nhưng chưa chạm 800 tỷ USD; đến năm 2025, đà tăng được củng cố và đưa tổng kim ngạch vượt cả mốc 800 tỷ và 900 tỷ USD, tạo tiền đề để chinh phục mốc 1.000 tỷ USD trong năm 2026.

Tính chung mười tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa sơ bộ đạt 1010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD, đạt mức cao nhất từ trước đến nay, cho thấy quy mô hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu tăng 27,5%; kim ngạch nhập khẩu tăng 37,4%.

Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại hàng hóa mười tháng năm 2026 nhập siêu 12,07 tỷ USD.

Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 1.000 tỷ USD cho thấy Việt Nam đã trở thành một nền kinh tế có độ mở lớn, gắn kết sâu rộng với mạng lưới sản xuất và tiêu thụ toàn cầu.

Tuy nhiên, cơ quan thống kê cho rằng, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu là tổng giá trị hàng hóa đi ra và đi vào biên giới, không đồng nghĩa với giá trị gia tăng được tạo ra trong nước, nhất là khi sản xuất và xuất khẩu còn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu. Vì vậy, cùng với mở rộng quy mô, yêu cầu quan trọng là nâng cao năng lực sản xuất trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa và hàm lượng giá trị gia tăng do doanh nghiệp Việt Nam tạo ra.

Mục tiêu dài hạn không chỉ là gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà quan trọng hơn là nâng cao tỷ lệ giá trị nội địa trong mỗi sản phẩm xuất khẩu.

Để xuất khẩu bền vững, Cục Thống kê kiến nghị, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nhất là linh kiện điện tử, vật liệu, cơ khí chính xác, dệt nhuộm và phụ liệu; qua đó giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng trong nước;

Nâng cao năng lực và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu, từ gia công sang thiết kế, nghiên cứu, chế tạo, thương hiệu và dịch vụ sau bán hàng.

Cùng với đó, cần đa dạng hóa thị trường và đối tác thương mại, khai thác hiệu quả các FTA, đồng thời quản trị rủi ro phòng vệ thương mại và biến động chính sách ở các thị trường lớn; Đầu tư logistics, hạ tầng cửa khẩu, cảng biển, kho lạnh và số hóa thủ tục, đẩy mạnh số hóa thủ tục xuất, nhập khẩu, giảm chi phí và thời gian lưu thông hàng hóa.

Cuối cùng, cần đáp ứng tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, phát thải và trách nhiệm xã hội.

“Mốc 1.000 tỷ USD là kết quả của nhiều năm thực hiện chính sách hội nhập quốc tế, thu hút đầu tư, đổi mới sản xuất và nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, thước đo của giai đoạn tiếp theo phải là chất lượng tăng trưởng của thương mại quốc tế: Doanh nghiệp trong nước cần đóng góp nhiều hơn, sản phẩm có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn, chuỗi cung ứng tự chủ hơn, thị trường đa dạng hơn và tăng trưởng thân thiện hơn, gắn với bảo vệ môi trường.

Từ 1.000 tỷ USD, mục tiêu không chỉ là tiến tới những con số lớn hơn, mà là xây dựng một nền ngoại thương có năng lực cạnh tranh, sức chống chịu, tự chủ và đóng góp ngày càng lớn vào sự thịnh vượng bền vững của đất nước”- đại diện Cục Thống kê nhấn mạnh.