Ngành y tế bước vào 'cuộc lột xác' dữ liệu

Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tiết kiệm cả trăm tỷ đồng từ triển khai EMR

Theo Bộ Y tế, tính đến 31/12/2025, cả nước đã có 1.188 cơ sở khám, chữa bệnh (KCB) triển khai bệnh án điện tử (Electronic Medical Record - EMR), trong tổng số hơn 1.650 cơ sở KCB, cả công lập và tư nhân, đưa Việt Nam tiến gần mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn bệnh án giấy.

Phía sau những con số tăng trưởng là câu chuyện về chuẩn hóa dữ liệu, năng lực công nghệ và thay đổi thực chất trong chất lượng chăm sóc người bệnh.

Sau nhiều năm được nhắc đến như một mục tiêu dài hạn, EMR đang bước vào giai đoạn triển khai thực chất trên phạm vi toàn quốc, khi EMR đã được đặt vào lộ trình bắt buộc.

Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện phải hoàn thành triển khai EMR chậm nhất vào ngày 30/9/2025; các cơ sở KCB còn lại phải hoàn tất trước 31/12/2026. Đây là mốc thời gian mang tính “chốt hạ”, đánh dấu bước chuyển căn bản từ quản lý hồ sơ giấy sang quản trị dữ liệu y tế số.

Con số biết nói và lợi ích nhìn thấy

Việc gần 1.200 cơ sở y tế triển khai EMR không chỉ là thành tích về mặt kỹ thuật. Trên thực tế, nhiều bệnh viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh ghi nhận hiệu quả rõ rệt trong vận hành. Thời gian tìm kiếm hồ sơ bệnh án được rút ngắn từ vài phút xuống vài giây; tình trạng thất lạc, thiếu sót thông tin gần như được loại bỏ.

Với các bệnh viện có quy mô hàng nghìn lượt khám mỗi ngày, lợi ích này tương đương hàng chục nghìn giờ lao động tiết kiệm mỗi năm. Ở Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Bạch Mai, ước tính lợi ích từ triển khai EMR tới cả trăm tỷ đồng/năm, các bệnh viện của Hà Nội như Đức Giang, Xanh Pôn cũng tiết kiệm đáng kể.

Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, chỉ tính riêng việc không in phim các loại, không in các giấy tờ chỉ định xét nghiệm, kết quả, hồ sơ bệnh án điều trị,… mỗi năm Bệnh viện Bạch Mai tiết kiệm được gần 80 tỷ đồng.

Về mặt chuyên môn, EMR giúp bác sĩ tiếp cận đầy đủ tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và quá trình điều trị trước đó của người bệnh. Điều này đặc biệt quan trọng với bệnh nhân mạn tính, bệnh nhân chuyển tuyến hoặc tái khám nhiều lần.

Thay vì phụ thuộc vào trí nhớ người bệnh hoặc hồ sơ giấy rời rạc, dữ liệu điện tử tạo nền tảng cho quyết định lâm sàng chính xác và liên tục hơn.

EMR giúp công tác điều trị ở BV Bạch Mai hiệu quả hơn

Ở góc độ quản lý, hệ thống EMR cung cấp dữ liệu thời gian thực về số lượt khám, mô hình bệnh tật, sử dụng thuốc và chi phí điều trị. Đây là nguồn thông tin đầu vào quan trọng để ngành y tế xây dựng chính sách, điều chỉnh phân bổ nguồn lực và kiểm soát chi phí bảo hiểm y tế. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, việc thống kê, báo cáo không còn là gánh nặng thủ công như trước.

Tuy vậy, EMR không đơn thuần là việc “quét” bệnh án giấy lên máy tính. Thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở chuẩn hóa dữ liệu và thay đổi quy trình làm việc. Trên thực tế, nhiều bệnh viện triển khai phần mềm nhưng vẫn song song duy trì hồ sơ giấy do chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý, chữ ký số hoặc liên thông dữ liệu.

Một vấn đề khác là sự không đồng đều về hạ tầng công nghệ. Trong khi các bệnh viện lớn có thể đầu tư hệ thống máy chủ, đường truyền và nhân lực công nghệ thông tin, thì nhiều cơ sở tuyến huyện, tuyến xã vẫn gặp khó khăn về kinh phí và nhân sự. Điều này dẫn đến nguy cơ “chuyển đổi hình thức”, có hệ thống nhưng chưa khai thác hết giá trị.

Bên cạnh đó, dữ liệu y tế là dữ liệu nhạy cảm, đòi hỏi mức độ bảo mật cao. Việc lưu trữ, khai thác và chia sẻ thông tin bệnh án điện tử đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thông tin, phân quyền truy cập và trách nhiệm pháp lý. Chỉ cần một sự cố rò rỉ dữ liệu cũng có thể làm suy giảm niềm tin của người dân đối với hệ thống y tế số.

Bước ngoặt cho quản trị y tế hiện đại

Dù còn nhiều thách thức, việc EMR được triển khai trên diện rộng cho thấy quyết tâm của ngành y tế trong chuyển đổi số. Khi toàn bộ hệ thống hoàn tất lộ trình vào giai đoạn 2025–2026, Việt Nam sẽ có một kho dữ liệu y tế quy mô lớn, phục vụ không chỉ KCB mà còn nghiên cứu khoa học, dự báo dịch tễ và hoạch định chính sách dài hạn.

EMR đóng góp hiệu quả vào thành công của các ca ghép tạng ở BV Việt Đức

Quan trọng hơn, EMR đặt người bệnh vào trung tâm của hệ thống. Hồ sơ sức khỏe không còn “nằm lại” ở một bệnh viện, mà có thể theo người dân suốt vòng đời chăm sóc y tế.

Nếu được triển khai đồng bộ và đúng chuẩn, đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giảm chi phí xã hội và tiến tới quản trị y tế hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu.

Thanh Hằng