Ngành y tế chuyển từ 'quản lý' sang 'phục vụ': Người bệnh là trung tâm

Ngày 2-2, tại TP.HCM, Bộ Y tế tổ chức hội nghị giao ban công tác khám, chữa bệnh năm 2026. Đây là sự kiện quan trọng nhằm đánh giá kết quả năm 2025 và định hình lộ trình phát triển trong giai đoạn mới.

Chuyển dịch tư duy từ quản lý sang phục vụ

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết năm 2025 là thời điểm ngành y tế đối mặt với nhiều cơ hội song hành cùng thách thức. Sau giai đoạn chịu tác động nặng nề của đại dịch COVID-19 với nguy cơ quá tải và thiếu hụt nguồn lực, hệ thống khám chữa bệnh đã có những bước hồi phục ấn tượng nhờ sự nỗ lực của toàn ngành và sự phối hợp liên ngành.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại hội nghị. Ảnh: THÁI BÌNH

Cũng theo bà Lan, sự thay đổi căn bản nhất của ngành y tế trong giai đoạn mới chính là sự chuyển dịch về tư duy. Hệ thống y tế đang chuyển mạnh từ logic quản lý hành chính sang tư duy phục vụ, lấy người bệnh làm trung tâm cho mọi hoạt động.

Quan điểm "người dân đến với ngành y tế" đã được thay thế bằng "ngành y tế phục vụ người dân", trong đó chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ và sự hài lòng của người bệnh trở thành thước đo quan trọng nhất trong công tác quản lý, điều hành.

Trong năm 2025, hệ thống y tế cả nước đã đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh cho khoảng 200 triệu lượt người. Trong đó, có khoảng 180 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT và hơn 17 triệu lượt người bệnh điều trị nội trú.

Công tác cải cách hành chính cũng đạt kết quả tích cực khi cắt giảm từ 106 thủ tục xuống còn 19 thủ tục, tương đương mức giảm hơn 82%, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho xã hội.

Phân tích sâu hơn dưới góc độ của người dân - đối tượng thụ hưởng chính của hệ thống y tế, bà Lan cho biết qua tổng hợp và thống kê, người dân đang đặt ra những kỳ vọng rất rõ ràng vào sự thay đổi của ngành.

Đầu tiên, người dân mong muốn chất lượng chuyên môn tiếp tục được nâng cao và phải đồng đều hơn giữa các tuyến, từ trung ương đến địa phương, nhằm giảm bớt khó khăn khi tiếp cận dịch vụ y tế.

Tiếp đó, người bệnh đặc biệt quan tâm đến tinh thần, thái độ phục vụ. Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định sự tận tâm, niềm nở, lịch sự và tôn trọng người bệnh là yếu tố mà ngành y tế hoàn toàn có thể chủ động cải thiện ngay, kể cả trong điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn.

Cạnh đó, người dân cũng mong muốn rút ngắn thời gian chờ đợi và thủ tục hành chính nhanh gọn. Thực tế hiện nay người bệnh vẫn phải trải qua nhiều khâu chờ đợi từ đăng ký, xét nghiệm đến nhập viện và nhận kết quả. Lãnh đạo Bộ Y tế lưu ý việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành sẽ là chìa khóa để giảm thời gian chờ, qua đó nâng cao mức độ hài lòng. Song song đó, người dân cũng mong muốn được cung cấp thông tin rõ ràng, tư vấn đầy đủ trong một môi trường thân thiện.

Về điều kiện vật chất, Bộ trưởng nhấn mạnh nhu cầu của người dân về những tiện nghi tối thiểu, đặc biệt là sự sạch sẽ, gọn gàng. Do đó, phong trào "bệnh viện xanh - sạch - đẹp" cần được tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ.

Một vấn đề được Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề cập thẳng thắn là kỳ vọng của người dân về chi phí khám chữa bệnh hợp lý, minh bạch và quyền lợi BHYT phải được bảo đảm, thanh toán kịp thời.

Liên quan đến vấn đề tồn đọng chi phí chưa được thanh toán BHYT thời gian qua, bà Lan khẳng định Bộ Y tế đã và đang phối hợp chặt chẽ với Bảo hiểm xã hội Việt Nam để từng bước tháo gỡ.

Những vướng mắc do quy định pháp lý sẽ được rà soát, sửa đổi; những vấn đề do tổ chức thực hiện chưa thống nhất sẽ được hướng dẫn, chấn chỉnh nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người bệnh và sự ổn định tài chính cho các cơ sở y tế.

Chuẩn hóa chất lượng tiệm cận quốc tế

Trao đổi về định hướng năm 2026, TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), khẳng định ngành y tế xác định rõ quan điểm lấy chất lượng làm nền tảng và hiệu quả làm mục tiêu. Hệ thống khám chữa bệnh sẽ từng bước chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý chất lượng thực chất. Các quy trình kỹ thuật, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sẽ được chuẩn hóa và hoàn thiện.

Đặc biệt, Bộ Y tế sẽ xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng mới tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế. Trước đó, trong năm 2025, Bộ Y tế đã thẩm định và chính thức hóa việc áp dụng hai bộ tiêu chuẩn chất lượng bệnh viện quốc tế là JCI và bộ tiêu chí của Úc.

Việc đẩy mạnh đánh giá chất lượng minh bạch gắn với cải tiến thực chất không chỉ phục vụ người dân trong nước tốt hơn mà còn hướng tới mục tiêu thu hút bệnh nhân quốc tế và phát triển du lịch y tế.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: THÁI BÌNH

Liên quan đến phân cấp quản lý, TS Hà Anh Đức cho biết năm 2026 sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân quyền triệt để cho địa phương. Dự kiến, việc thẩm định danh mục kỹ thuật, quy mô hoạt động và kể cả cấp mới bệnh viện sẽ do địa phương đảm nhiệm.

Bộ Y tế sẽ tập trung vào vai trò quản lý nhà nước, kiểm tra và giám sát. Đây được xem là bước thay đổi lớn giúp giảm áp lực cho cơ quan trung ương và tăng tính chủ động cho y tế địa phương.

Cũng theo ông Đức, trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, áp lực đầu tư cho y tế là rất lớn. Ước tính nếu GDP tăng 10% trong năm 2026, chi cho y tế cần tăng thêm khoảng 3 tỉ USD. Do đó, ngành y tế đang tập trung thu hút nguồn lực xã hội và phát triển các dịch vụ y tế chuyên sâu.

Hiện, Bộ Y tế đang phối hợp xây dựng hơn 1.200 gói dịch vụ y tế chuyên sâu hướng tới thị trường quốc tế, tận dụng lợi thế cạnh tranh về chuyên môn cao và chi phí hợp lý. Minh chứng rõ nét là riêng tại TP.HCM, doanh thu từ dịch vụ nha khoa cho Việt kiều đạt khoảng 3.500 tỉ đồng mỗi năm.

THANH THANH