Ngày 4/11, đài quan sát Swift dự kiến sẽ rơi trở lại Trái Đất

Đài quan sát Neil Gehrels Swift, trước đây có tên gọi Swift, là thiết bị thăm dò các vụ bùng phát tia gamma và đang bước vào những ngày hoạt động cuối cùng. Được phóng lên quỹ đạo ngày 20/11/2004, kính viễn vọng không gian Neil Gehrels Swift dự kiến sẽ rơi trở lại Trái Đất vào ngày 4/11, gần đúng 22 năm sau thời điểm được đưa vào không gian.

“Neil Gehrels Swift đã mang lại những thành quả khoa học to lớn và lâu dài so với khoản đầu tư của dự án. Ban đầu, sứ mệnh được thiết kế với thời gian hoạt động 2 năm, nhưng trên thực tế, thiết bị đã hoạt động hiệu quả trong thời gian dài gấp hơn 10 lần”, ông Shawn Domagal-Goldman, Giám đốc Ban Vật lý thiên văn thuộc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết.

Theo NASA, đài quan sát Neil Gehrels Swift dự kiến đi vào khí quyển Trái Đất khoảng 3 giờ 30 phút sáng 4/11 (theo giờ miền đông nước Mỹ). Tuy nhiên, cơ quan này cũng cung cấp thêm thông tin rằng thời điểm thiết bị này đi vào khí quyển có thể nằm trong khoảng dao động lên tới 11 giờ. Do đó, sự kiện có thể xảy ra vào trong đêm hoặc ban ngày.

Đài quan sát Neil Gehrels Swift trong bản thiết kế của NASA. (Ảnh: NASA)

Phần lớn đài quan sát dự kiến sẽ cháy rụi khi đi vào khí quyển, chỉ một số bộ phận có khả năng còn sót lại và rơi xuống Trái Đất. NASA cho biết những bộ phận còn sót lại có phạm vi rơi xuống nằm trong khoảng từ vĩ độ 20,6 độ nam đến 20,6 độ bắc.

“Khả năng các mảnh vỡ gây nguy hiểm cho con người trên Trái Đất là rất thấp, với xác suất khoảng 1/2.100”, NASA cho biết. Cơ quan này cùng Lực lượng không gian Mỹ sẽ tiếp tục theo dõi quá trình đi vào khí quyển của thiết bị và cập nhật các dự báo.

Đài quan sát Swift hoàn chỉnh được chụp trong phòng thí nghiệm tại Trung tâm Goddard của NASA vào ngày 9/9/2003. Ông Neil Gehrels, nhà nghiên cứu chính đầu tiên của dự án, chụp ảnh cùng thiết bị.(Ảnh: NASA)

Để chuẩn bị cho sự kiện này, NASA đã chấm dứt hoạt động của đài quan sát Neil Gehrels Swift vào cuối tháng 10, sau khi thiết bị này thực hiện lần quan sát khoa học cuối cùng ngày 20/10. Vào thời điểm đó, thiết bị đang hoạt động ở độ cao chỉ khoảng 171 dặm (275km) so với bề mặt Trái Đất. Lực cản khí quyển ngày càng tăng khiến Swift không thể tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ khoa học.

Ngày 10/1/2018, thiết bị được đổi tên thành đài quan sát Neil Gehrels Swift, nhằm vinh danh nhà vật lý thiên văn tiên phong của NASA Neil Gehrels, người giữ chức Trưởng phòng thí nghiệm Vật lý hạt thiên văn của cơ quan này từ năm 1995 cho đến khi qua đời vào năm 2017.

Đài quan sát Neil Gehrels Swift được thiết kế nhằm giải mã những bí ẩn chung quanh các vụ bùng phát tia gamma thông qua khả năng nhanh chóng phát hiện hiện tượng, xác định nguồn phát và tiến hành các phân tích chuyên sâu để phục vụ nghiên cứu trên Trái Đất. Thiết bị cũng cho phép các nhà khoa học quan sát những thiên thể mới.

Theo NASA, trong hơn 22 năm hoạt động, đài quan sát đã phát hiện và khảo sát hơn 2.000 vụ bùng phát tia gamma, chụp khoảng 1,5 triệu bức ảnh bằng kính viễn vọng tử ngoại/quang học và truyền về Trái Đất 12 terabyte dữ liệu.

Nguồn dữ liệu này đã được sử dụng trong khoảng 7.000 công trình nghiên cứu khoa học, tương đương trung bình gần một công trình mỗi ngày trong suốt thời gian hoạt động của Swift.