Ngày bé mọc đầy góc vườn chẳng ai để ý, còn bị nhổ bỏ như cỏ dại, loại rau này nay thành hàng 'hiếm', dân sành ăn săn tìm

Loại rau dại quen thuộc với người làng quê

Rau sam có tên khoa học là Portulaca oleracea L., thuộc nhóm cây thân thảo mọng nước. Cây thường bò sát mặt đất, thân có màu xanh hoặc đỏ tím, lá nhỏ, dày và mọng nước. Sau những trận mưa vào mùa hè, rau có thể phát triển nhanh, lan thành từng mảng xanh trên nền đất.

Điểm dễ nhận biết của rau sam là phần thân, lá mọng nước, khi ăn có độ giòn mềm, vị chua thanh nhẹ và hơi nhớt. Vị chua không quá gắt, thường tạo cảm giác lạ miệng khi kết hợp với những món ăn đậm vị. Khi nấu chín, rau mềm hơn và phần nhớt cũng rõ hơn, tạo độ sánh tự nhiên cho món ăn.

Rau sam vốn chỉ được xem là một loại cây dại quen thuộc ở làng quê - Ảnh minh hoạ

Trước đây, rau sam không được nhiều người coi trọng. Tại các khu vườn quê, cây thường mọc lên nhiều sau những trận mưa, có gia đình chỉ hái khi muốn đổi bữa, trong khi một số nơi nhổ bỏ vì cho rằng đây là cây dại cạnh tranh đất với rau màu.

Với những người từng ăn rau sam từ nhỏ, loại rau này lại gắn với những bữa cơm dân dã như rau luộc chấm nước mắm, canh rau sam nấu tôm hoặc thịt băm.

Từ rau mọc tự nhiên đến được trồng để bán

Rau sam có thể chế biến thành nhiều món khác nhau. Đơn giản nhất là luộc hoặc chần nhanh rồi chấm nước mắm. Rau cũng có thể xào tỏi, nấu canh chua với cá, tôm hoặc thịt băm.

Ở một số nơi, rau sam còn được dùng làm nộm. Rau được chần qua, vắt bớt nước rồi trộn với nước mắm tỏi ớt, lạc rang và rau thơm. Vị chua thanh kết hợp cùng độ giòn mềm tạo nên món ăn khá lạ miệng.

Không chỉ hái trong tự nhiên, hiện một số hộ đã trồng rau sam để đáp ứng nhu cầu thị trường. Loại cây này có sức sống khá tốt, có thể nhân giống bằng hạt hoặc những đoạn thân khỏe. Khi trồng, người dân thường chọn đất tơi xốp, đủ ánh sáng và giữ được độ ẩm. Việc chăm sóc chủ yếu gồm tưới nước, làm cỏ và bổ sung dinh dưỡng khi cần.

Những năm gần đây, rau sam bất ngờ được nhiều người thành phố tìm mua vì chế biến được nhiều món ăn ngon - Ảnh: Kim Ngoan

Nếu điều kiện thuận lợi, rau sam có thể cho thu hoạch sau khoảng 30-45 ngày trồng. Người trồng thường cắt phần ngọn non để bán, đồng thời để cây tiếp tục đâm chồi. Chăm sóc tốt, một gốc có thể cho nhiều lứa thu hoạch thay vì phải trồng lại liên tục.

Trong tự nhiên, rau sam phát triển mạnh vào mùa nóng và mùa mưa. Từ mùa hè đến đầu mùa thu thường là thời điểm dễ bắt gặp những luống rau sam xanh non. Sau mưa, cây hấp thụ nước nhanh, thân và lá căng mọng, phát triển mạnh. Ngược lại, khi thời tiết lạnh hoặc khô kéo dài, cây sinh trưởng chậm hơn, nguồn rau tự nhiên cũng giảm.

Do phụ thuộc nhiều vào mùa vụ, giá rau sam có sự chênh lệch tùy thời điểm và nguồn cung. Ở các vùng quê, rau sam hái tự nhiên vào chính vụ có thể chỉ vài chục nghìn đồng/kg. Tại thành phố, rau thường được bán theo mớ hoặc đóng túi với giá phổ biến khoảng 40.000-60.000 đồng/kg. Những sản phẩm đã sơ chế, đóng gói hoặc bán tại các cửa hàng thực phẩm sạch có thể có giá cao hơn.

Từ một loại cây thường mọc tự nhiên và từng bị xem là cỏ dại, rau sam nay được chú ý nhiều hơn nhờ hương vị đặc trưng và sự gắn bó với những món ăn dân dã. Khi nguồn rau tự nhiên không còn ổn định quanh năm, việc trồng rau sam để bán cũng mở thêm hướng tiêu thụ cho loại cây quen thuộc này.