Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4: Giảm muối, chủ động phòng bệnh từ bữa ăn hàng ngày

Ngày 7/4 là Ngày Sức khỏe thế giới, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam phát động Ngày Sức khỏe toàn dân với chủ đề "Chủ động phòng bệnh – Vì một Việt Nam khỏe mạnh". Thông điệp này tiếp tục khẳng định rõ định hướng chuyển từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; qua đó tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân một cách toàn diện, liên tục theo vòng đời, phù hợp tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW.

Theo các chuyên gia, gia đình khỏe mạnh là nền tảng cốt lõi tạo nên một xã hội khỏe mạnh. Sức khỏe bắt đầu từ chính mỗi bữa ăn, mỗi lựa chọn sống hàng ngày. Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận mạn tính, ung thư ngày càng gia tăng, dinh dưỡng khoa học và lối sống lành mạnh không chỉ là khuyến nghị, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

Người dân đến khám bệnh miễn phí nhân Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4.

Người Việt ăn mặn hơn mức an toàn

Các nghiên cứu dinh dưỡng đã chỉ ra, người Việt đang tiêu thụ lượng muối gần gấp đôi so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trong khi WHO khuyến nghị mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày (khoảng 1 thìa cà phê), thì thực tế con số này ở Việt Nam là khoảng 8,1g muối/ngày.

Đa số người Việt (90%) thường xuyên thêm muối, nước mắm, gia vị mặn trong quá trình nấu và khi ăn, khiến lượng muối hấp thụ tăng cao. Ăn mặn kéo dài là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến: tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh thận mạn tính…

Đáng lưu ý, phần lớn lượng muối không chỉ đến từ muối ăn trực tiếp mà còn "ẩn" trong nước mắm, nước tương, bột nêm; thực phẩm chế biến sẵn (mì gói, xúc xích, đồ hộp); đồ ăn ngoài hàng quán… Điều này khiến nhiều người, dù không có cảm giác ăn mặn, vẫn đang tiêu thụ muối vượt ngưỡng khuyến cáo mỗi ngày.

TS.BS Bùi Thị Thúy - Phụ trách Khoa khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: "Ăn thừa muối làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp,bệnh thận, ung thư dạ dày, đột quỵ, tai biến mạch máu não, loãng xương và rất nhiều vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy,việc giảm muối cần được bắt đầu ngay từ khâu lựa chọn thực phẩm, đi chợ đến chế biến bữa ăn hằng ngày".

TS.BS Bùi Thị Thúy tư vấn dinh dưỡng cho người dân.

Giảm muối – biện pháp đơn giản, ít tốn kém để phòng bệnh

Một chế độ ăn khoa học cần đảm bảo cân bằng giữa các nhóm chất, đồng thời hạn chế các yếu tố nguy cơ. Trong đó, ba "thủ phạm" cần kiểm soát chặt chẽ là: muối (natri), rượu bia và thuốc lá. Không chỉ gây tổn hại trực tiếp đến gan, phổi, tim mạch, rượu bia và thuốc lá còn làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền; khi kết hợp với chế độ ăn nhiều muối, nguy cơ bệnh tật tăng lên rõ rệt.

Theo TS. Thúy, giảm muối là một trong những giải pháp đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém nhất để phòng, chống các bệnh không lây nhiễm. Để kiểm soát lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày, người tiêu dùng cần thay đổi từ những hành vi rất cụ thể:

1. Đọc nhãn dinh dưỡng khi mua sản phẩm

Đây là bước quan trọng nhưng thường bị bỏ qua, trong khi lại là "chìa khóa" giúp kiểm soát lượng muối nạp vào cơ thể.

2. Chú ý hàm lượng natri (sodium)

Natri là thành phần chính của muối; sản phẩm có hàm lượng natri cao đồng nghĩa với việc cơ thể đang hấp thụ nhiều muối hơn so với tưởng tượng.

3. Lựa chọn sản phẩm ít muối hoặc giảm natri

Ưu tiên các sản phẩm có ghi "low sodium", "reduced sodium" hoặc "ít muối" để giảm gánh nặng cho cơ thể.

Ăn trái cây nguyên vị, không chấm kèm muối ớt, muối tiêu để giảm muối trong bữa ăn hàng ngày.

4. Hạn chế thực phẩm siêu chế biến

Đây là nguồn cung cấp muối lớn nhất trong chế độ ăn hiện đại; mức độ chế biến càng sâu, hàm lượng muối càng cao.

5. Giảm muối, nước mắm, bột nêm khi nấu ăn

Cần tập thói quen giảm dần để thích nghi với khẩu vị; có thể thay thế bằng các gia vị tự nhiên như hành, tỏi, gừng hoặc thảo mộc để tăng hương vị món ăn.

6. Điều chỉnh thói quen từ bàn ăn

Chấm nhẹ tay: Không nên hoặc hạn chế để nước chấm mặn trên bàn ăn.
Pha loãng nước chấm: Nếu cần dùng, hãy pha loãng nước mắm hoặc nước tương với nước, chanh, tỏi, ớt để giảm lượng muối nạp vào.

7. Thay đổi cách ăn

Không nên chấm ngập thực phẩm vào nước chấm, không rưới nước thịt/nước kho vào cơm. Không nên uống hết nước dùng của các món phở, bún, miến.
Ăn trái cây nguyên vị: Không nên chấm trái cây với các loại muối ớt, muối tiêu.