Ngày Thế giới phòng chống đột quỵ 29/10: Gọi cấp cứu ngay khi có dấu hiệu

Thay đổi lối sống để giảm nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y tế nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, khả năng vận động, giao tiếp của người bệnh. Việc chủ động phòng ngừa và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng.

Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai điều trị cho bệnh nhân đột quỵ (Ảnh: Thế Anh).

ThS.BS Chu Văn Vinh, khoa Nội - Hồi sức thần kinh Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thông tin, đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Thực tế, nhiều trường hợp người trẻ từ 20 - 45 tuổi đã phải nhập viện cấp cứu vì đột quỵ, thậm chí để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong. Điều đáng lo ngại là người trẻ thường chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm khiến việc cấp cứu bị chậm trễ.

Các yếu tố nguy cơ có thể liên quan đến lối sống và tình trạng sức khỏe, như hút thuốc lá, ít vận động, chế độ ăn thiếu lành mạnh, uống nhiều rượu bia, tăng huyết áp, cholesterol cao và bệnh tiểu đường. Căng thẳng kéo dài cũng cần được quản lý, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ.

Để giảm nguy cơ, mỗi người nên duy trì chế độ ăn cân đối, vận động thường xuyên, không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia. Đồng thời, cần kiểm tra sức khỏe định kỳ, theo dõi huyết áp, kiểm soát cholesterol và đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Ngày Thế giới phòng chống đột quỵ 29/10 là dịp nhắc nhở cộng đồng nâng cao nhận thức về phòng bệnh và hành động kịp thời khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Chiến dịch năm 2026 của Tổ chức Đột quỵ Thế giới nhấn mạnh thông điệp “Every Minute Counts”, đề cao tầm quan trọng của việc nhận biết triệu chứng và tìm kiếm trợ giúp y tế khẩn cấp.

Quy tắc FAST: Nhận biết nhanh dấu hiệu đột quỵ

Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và gọi cấp cứu kịp thời giúp người bệnh được đánh giá, điều trị nhanh chóng.

FAST là cách ghi nhớ những dấu hiệu thường gặp của đột quỵ và hành động cần thực hiện. Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào xuất hiện đột ngột, cần gọi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết.

F – Face (mặt): Một bên mặt đột ngột xệ xuống, miệng méo hoặc nụ cười không đều. Có thể yêu cầu người bệnh cười để quan sát.
A – Arms (tay): Một bên tay đột ngột yếu hoặc tê bì. Hãy yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay và quan sát xem một bên có bị rơi xuống hay không.
S – Speech (lời nói): Người bệnh đột ngột nói khó, nói ngọng, khó diễn đạt hoặc không hiểu lời người khác. Có thể yêu cầu họ lặp lại một câu đơn giản.
T – Time (thời gian): Gọi cấp cứu 115 ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu trên. Ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường để thông báo cho nhân viên y tế.

Ngoài các dấu hiệu trong FAST, đột quỵ còn có thể biểu hiện bằng chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột, nhìn mờ, nhìn đôi, yếu hoặc tê một bên cơ thể, lú lẫn hay đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân. Không nên bỏ qua các triệu chứng này.

Ba điều cần tránh khi nghi ngờ có người bị đột quỵ

Thứ nhất, không chờ đủ các dấu hiệu mới gọi cấp cứu. Chỉ một triệu chứng xuất hiện đột ngột cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo. Ngay cả khi triệu chứng thoáng qua rồi tự hết, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Thứ hai, ghi nhớ thời điểm khởi phát. Thông tin về thời gian xuất hiện triệu chứng hoặc lần cuối người bệnh được nhìn thấy trong trạng thái bình thường giúp bác sĩ đánh giá và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Thứ ba, không tự ý xử trí theo mẹo truyền miệng. Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hoặc dái tai, không tự ý cho người bệnh uống thuốc, ăn uống trong lúc chờ cấp cứu. Những việc này có thể làm chậm trễ điều trị hoặc tăng nguy cơ sặc.

Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy gọi 115, làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng tiếp nhận, điều trị đột quỵ. Không tự cho người bệnh dùng thuốc vì không thể xác định loại đột quỵ chỉ bằng cách quan sát triệu chứng.

Phòng ngừa từ lối sống, nhận biết sớm dấu hiệu và hành động kịp thời là những việc mỗi người có thể thực hiện để bảo vệ sức khỏe của bản thân và người thân.