Nghệ An quyết liệt xử lý hơn 300 trụ sở dôi dư sau sáp nhập

Phát huy công năng các trụ sở

Sau sáp nhập, bài toán địa bàn trải dài và khoảng cách địa lý trở thành rào cản lớn nhất đối với công tác quản lý tại cơ sở, đặc biệt là ở các huyện miền núi (cũ). Điển hình như tại xã Tam Thái, trụ sở chính được đặt tại UBND xã Tam Hợp (cũ), nằm cách Quốc lộ 7 hơn 20 km. Trong khi đó, trụ sở cũ của xã Tam Thái lại nằm ngay mặt đường quốc lộ, thuận tiện cho giao thông nhưng lại không còn là trung tâm hành chính.

Để giải quyết vấn đề này, UBND xã Tam Thái đã đưa ra phương án thiết lập lịch làm việc theo 2 "ca" trong tuần. Cụ thể, 3 ngày đầu tuần, các cán bộ xã sẽ tập trung làm việc tại Trung tâm Hành chính công (trụ sở cũ bên Quốc lộ 7); 3 ngày cuối tuần sẽ di chuyển ngược lại hơn 20 km để làm việc tại trụ sở chính. Dù quãng đường di chuyển giữa 2 trụ sở lên tới gần 30 km, gây không ít khó khăn về giờ giấc cho cán bộ, nhưng đổi lại, người dân ở cả 2 vùng biệt lập đều có thể tiếp cận dịch vụ hành chính một cách thuận lợi nhất.

Ông Lô Dương Khánh - Chủ tịch UBND xã Tam Thái chia sẻ, việc duy trì hoạt động tại cả 2 địa điểm không chỉ vì người dân mà còn là cách để "chăm sóc", bảo quản cơ sở hạ tầng, tránh tình trạng trụ sở xuống cấp nhanh chóng. Đây cũng là tinh thần chung mà lãnh đạo tỉnh Nghệ An đang quyết liệt chỉ đạo: Không được để tài sản công bị lãng phí.

Lãnh đạo UBND xã Tam Thái đi khảo sát vị trí di dời, bố trí trụ sở công. Ảnh: Hoài Thu

Không chỉ vậy, xã Tam Thái còn có kế hoạch "thay áo mới" cho các trụ sở cũ. Được biết, trụ sở cũ dự kiến sẽ được cải tạo thành không gian văn hóa cộng đồng, nơi tổ chức hội chợ và sự kiện, giao cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ công quản lý. Thậm chí, khi các trường liên cấp hoàn thành, những điểm trường cũ tại các bản xa như bản Can sẽ được tận dụng làm nơi trực chiến của lực lượng quân sự hoặc phòng nghỉ cho giáo viên.

Nếu như ở miền núi, thách thức là khoảng cách, thì tại các khu vực đô thị sáp nhập, thách thức lại nằm ở quy mô dân số và áp lực phục vụ cộng đồng. Phường Vinh Hưng - đơn vị hành chính mới được hình thành từ việc sáp nhập các phường: Quán Bàu, Hưng Đông, xã Nghi Kim và xã Nghi Liên (cũ) - là một minh chứng điển hình. Với 48 khối, xóm và hơn 63.000 dân, phường Vinh Hưng là một trong những phường có dân số đông, đặt ra yêu cầu rất lớn về hạ tầng công ích.

Hiện tại, phường Vinh Hưng đang thực hiện giữ nguyên và khai thác các trụ sở công. Đảng ủy phường đặt tại UBND phường Quán Bàu (cũ), trụ sở UBND phường đặt tại UBND xã Nghi Kim (cũ). Ông Hoàng Anh Tiến - Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Vinh Hưng cho biết, đối với các phương án sắp xếp trụ sở công sau khi chính quyền mới đi vào hoạt động, phường đang cơ bản giữ nguyên các trụ sở cũ để sử dụng. Do dân số đông và địa bàn rộng, việc duy trì các điểm làm việc, tiếp dân cũ giúp giảm tải cho trụ sở chính và tạo sự gần gũi cho người dân các vùng sáp nhập vốn đã quen thuộc với địa chỉ cũ.

Một góc phường Vinh Hưng. Ảnh tư liệu

Đặc biệt, hệ thống thiết chế văn hóa và giáo dục tại phường Vinh Hưng sau sáp nhập thôn, xóm đợt 2 đang được tận dụng triệt để. Toàn bộ các nhà văn hóa khối, xóm, trường học và trạm y tế từ các đơn vị cũ đều tiếp tục được vận hành. Việc không để dôi dư theo kiểu "đóng cửa cài then" mà chuyển đổi thành các điểm phục vụ an sinh, giúp phường Vinh Hưng giải quyết được áp lực về không gian sinh hoạt cộng đồng - vốn là bài toán khó của các đô thị lớn. Điều này cho thấy, tùy vào đặc thù dân cư, tùy vào cách vận hành của từng địa phương, việc giữ lại các trụ sở cũ không phải là sự chắp vá, mà là giải pháp làm thế nào để sử dụng nguồn lực tài sản công hiệu quả nhất để phục vụ nhân dân.

Không để lãng phí tài sản công

Trên địa bàn toàn tỉnh, số liệu từ Sở Tài chính cho thấy, tính đến đầu năm 2026 có tổng cộng 4.357 cơ sở nhà đất. Sau sáp nhập, số lượng cơ sở dôi dư là 382 cơ sở. Tính đến hết tháng 1/2026, tỉnh mới xử lý dứt điểm 47 cơ sở, đồng nghĩa với việc còn hơn 300 "nút thắt" cần được tháo gỡ trong năm 2026.

Tại cuộc họp triển khai công tác năm 2026 của Sở Tài chính, đồng chí Bùi Thanh An - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh, cần xử lý trụ sở dôi dư sớm, không để lãng phí tài sản công. Theo đó, không chỉ dừng lại trên những tờ trình hay phương án phê duyệt, mà tài sản công phải thực sự được bàn giao, chuyển đổi công năng trên thực tế. Trong đó, thứ tự ưu tiên các phương án xử lý gồm: Chuyển đổi thành công viên, cây xanh hoặc không gian sinh hoạt cộng đồng. Chuyển giao cho ngành Y tế hoặc Giáo dục để mở rộng cơ sở hạ tầng. Đấu giá hoặc cho thuê để tạo nguồn thu cho ngân sách, xử lý nợ công phát sinh từ quá trình sáp nhập.

Trụ sở UBND xã Nghi Kim (cũ) được sử dụng làm trụ sở UBND và Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vinh Hưng. Ảnh: Hoài Thu

Tuy nhiên, việc thực hiện quy trình này không hề đơn giản. "Nút thắt" lớn nhất nằm ở khâu điều chỉnh quy hoạch. Vì vậy, lãnh đạo UBND tỉnh cũng nhấn mạnh, Sở Tài chính phải phối hợp chặt chẽ với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường để rà soát, đối soát quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất. Chỉ khi quy hoạch được điều chỉnh phù hợp với công năng mới, việc bàn giao mới có đủ cơ sở pháp lý để triển khai.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng nhận diện rõ những khó khăn mà cấp xã đang gặp phải. Các địa phương thường lúng túng trước hệ thống văn bản pháp luật thay đổi liên tục, thiếu năng lực chuyên môn để tự xây dựng phương án sắp xếp và đặc biệt là áp lực từ các khoản nợ đọng xây dựng cơ bản cũ. Chính vì vậy, lãnh đạo Sở Tài chính cũng đã có ý kiến khẳng định không "khoán trắng" cho cấp cơ sở. Thay vào đó, tỉnh áp dụng cơ chế quản lý tạm thời bằng cách giao cho các trung tâm dịch vụ công quản lý, khai thác ngắn hạn các trụ sở dôi dư để tránh lãng phí, đồng thời, hỗ trợ cấp xã tháo gỡ vướng mắc về nguồn lực. Các dữ liệu về các trụ sở dôi dư cũng được số hóa và cập nhật vào phần mềm quản lý tài sản công của Bộ Tài chính để đảm bảo tính minh bạch trong quá trình xử lý.

Từ những kinh nghiệm thực tiễn tại xã Tam Thái hay ở phường Vinh Hưng... đang cho thấy một tư duy quản trị linh hoạt: Không có tài sản nào là "thừa", chỉ có những tài sản chưa được đặt vào đúng mục đích để phục vụ nhân dân. Với lộ trình rõ ràng, Nghệ An đang kỳ vọng sẽ sớm giải quyết dứt điểm các trụ sở dôi dư.